◉ အာဏာသိမ်းပြီး ခုနစ်လအတွင်း တရုတ်နိုင်ငံနဲ့ စုစုပေါင်းကုန်သွယ်မှုဟာ အာဏာမသိမ်းခင် ခုနစ်လက ထက် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂ ဒသမ ၄ ဘီလီယံကျော် ကျဆင်းခဲ့ပါတယ်။ တရုတ်-မြန်မာ နယ်စပ် ကုန်သွယ်ရေးကလည်း ကိုဗစ်ကပ်ဘေးနဲ့ နိုင်ငံရေး မတည်ငြိမ်မှု တွေကြောင့် ၂၀၂၁ ခုနှစ်အတွင်း စံချိန်တင် ကျဆင်းခဲ့ပါတယ်။ နယ်စပ်ဂိတ်အချို့ကို ပြန်ဖွင့်ခဲ့ပေမဲ့ တရုတ် ဘက်က မူဝါဒအပြောင်းအလဲ တွေကြောင့် ကုန်သွယ်မှု အကျပ်အတည်း ဆက်ဖြစ်နေပါတယ်။

◉ အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်းမှာ အဓိကကျတဲ့ နိုင်ငံခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတွေ မရှိတော့တဲ့အပြင် လအလိုက် တရုတ်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတွေလည်း လျော့နည်းကျဆင်းခဲ့ပါတယ်။ အသစ်ဝင်တာထက် ရှိပြီးသား လုပ်ငန်း တွေမှာ အနည်းငယ်ထပ်မံရင်းနှီးမြှုပ်နှံတာမျိုးပဲ ရှိပါတယ်။ အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း တရုတ်စီမံကိန်း အချို့ တိုက်ခိုက်ခံခဲ့ရသလို စစ်အာဏာရှင်ဖြုတ်ချရေး ခုခံ တွန်းလှန်စစ်တွေ ပိုမိုကျယ်ပြန့် ပြင်းထန်လာတာကြောင့် စစ်ကောင်စီ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကော်မရှင်က ခွင့်ပြုရင်တောင် ငွေပင်ငွေရင်းနဲ့ ဝင်ရောက် အကောင်အထည်ဖော်ဖို့ ခက်ဦးမှာပါ။ တရုတ်-မြန်မာ စီးပွားရေးစင်္ကြံ စီမံကိန်းတွေကို အကောင်အထည်ဖော်ဖို့ စစ်ကောင်စီက လုပ်နေပါ တယ်။ ဒါပေမဲ့ တရုတ်သမ္မတရှီကျင့်ဖျင်ရဲ့ ကျောရိုး စီမံကိန်းတွေကို လက်တွေ့မှာ အကောင်အထည် ဖော်နိုင်ခြင်း မရှိသေးပါဘူး။ တရုတ်ဆန့်ကျင်ရေး ရေချိန်မြင့်လာနိုင်တာနဲ့ ဖြစ်လာနိုင်တဲ့ ပဋိပက္ခအခင်း အကျင်းကို တရုတ်ကိုယ်တိုင် တွက်ချက်ပြီး စောင့်ကြည့်နေပုံ ရပါတယ်။ တချိန်တည်းမှာပဲ မြန်မာနိုင်ငံ ကတဆင့် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာကို ချိတ်ဆက်တဲ့ လမ်းကြောင်းသစ်ကို ဖွင့်နိုင်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် စီးပွားရေး စင်္ကြံစီမံကိန်းတွေ အကောင်အထည်ဖော်ဖို့ နှိုးဆော်တာကို အာဏာသိမ်းပြီး ဆယ်လအကြာမှာ ထုတ်ပြောလာပါတယ်။

◉ အာဏာသိမ်းပြီးနောက်မှာ စစ်ကောင်စီနဲ့ တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်တွေ (EAOs) အကြား၊ EAOs အချင်းချင်း အကြား၊ အသစ်ပေါ်ပေါက်လာတဲ့ ဒေသခံ ကာကွယ် ရေးတပ်တွေ (PDF/LDF/CDF/ KNDF စသဖြင့်)နဲ့ စစ်ကောင်စီအကြား တိုက်ပွဲတွေကြောင့် ပဋိပက္ခမြေပုံလည်း ကျယ်ပြန့် ပြောင်းလဲ လာပါတယ်။ စီးပွားရေးစင်္ကြံ စီမံကိန်းတွေရဲ့ဆုံချက် ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းမှာ ရှိတဲ့ EAOs တွေရဲ့ လှုပ်ရှားမှု၊ နယ်မြေစိုးမိုးမှုနဲ့ စစ်ရေး အရ အသာစီးရဖို့ ကြိုးပမ်းချက်တွေ ရှိနေပါတယ်။ ဒါက ပထဝီနိုင်ငံရေးအရ သံလွင်မြစ်အရှေ့ခြမ်းကို လွှမ်းမိုးထားဖို့ တရုတ်ဘက်က ပြင်ဆင်နေခြင်းလား၊ ဒါမှမဟုတ် သူနဲ့နီးစပ်တယ်လို့ အညွှန်းခံရလေ့ရှိတဲ့ EAOs တွေကတဆင့် ဩဇာဖြန့်ကျက်မှု ပိုခိုင်မာ အောင် ကြားခံတည်ဆောက်ထားလိုခြင်းလားနဲ့ တရုတ် အကျိုးစီးပွားများအတွက် ဘက်စုံ လုံခြုံရေးအာမခံ ချက် ပိုခိုင်မာစေလိုခြင်းလားဆိုတာ စောင့်ကြည့်ရမယ့် ကိစ္စ ဖြစ်ပါတယ်။

◉ အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း တရုတ်ရဲ့ တုံ့ပြန်ချဉ်းကပ်ပုံတွေဟာ (၁) နိုင်ငံရေး ရေခံမြေခံကို ပိုသတိထားပြီး မြန်မာ့အရေးကြောင့် တရုတ်ရဲ့ပုံရိပ် ဗီလိန်အဖြစ် သမုတ်ခံမယ့် အခြေအနေမျိုးကို ဂရုထား ရှောင်ကြဉ်လိုတာ၊ အနောက်နိုင်ငံတွေက မြန်မာ့အရေးပေါ် မူတည်ပြီး မြန်မာနဲ့ ဒေသတွင်း နိုင်ငံရေး (ဥပမာ- အာဆီယံ-တရုတ်ဆက်ဆံရေး)မှာ တရုတ်ရဲ့ဩဇာကို လျှော့ချဖို့ ကြိုးပမ်းမှုမျိုးကို ရှောင်ရှားလိုတာ၊ (၂) သမားရိုးကျ မဟာဗျူဟာ လုံခြုံရေးနဲ့ စီးပွားရေး အကျိုးစီးပွားတွေကိုလည်း ဆုံးရှုံးစရာမလိုဘဲ အချိန်တန်တာနဲ့ လက်ဦးမှုယူနိုင်အောင် လုံခြုံရေးအား၊ ဓန ဩဇာအားကြီးသူ အဆုံးအဖြတ်ပေးနိုင်သူ အခန်းကဏ္ဍမျိုးကို တရစ်ချင်း တည်ဆောက်တာ (၃) ကိုဗစ် ရောဂါဘေးလို မြန်မာပြည်တွင်းကနေ အပြင်ကို ဖိတ်လျှံကျလာမယ့် သမားရိုးကျမဟုတ်တဲ့ လုံခြုံရေးပြဿ နာတွေကြောင့် တရုတ်နိုင်ငံအပေါ် ဆက်နွှယ် ထိခိုက်မယ့်အရေးကို အထူးအရေးပေး ကိုင်တွယ်လာတာ စတဲ့ အချက်သုံးချက်ကို တွေ့ရပါတယ်။ ဒါကြောင့် တရုတ်အကျိုးစီးပွားရေချိန်ကို ချိန်ထိုးတဲ့အခါ ဒီအချက် သုံးချက်ကို ဆက်စပ်ပေါင်းစည်း စဉ်းစားတဲ့ နိုင်ငံရေး ဘောဂဗေဒအမြင်က ပိုမိုလိုအပ်လာပါတယ်။

Download as PDF

∎ နိဒါန်း

၂၀၂၁ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံမှာ စစ်အာဏာသိမ်းမှု ဖြစ်ပြီးနောက်ပိုင်း တရုတ်-မြန်မာ ဆက်ဆံရေးလည်း အလှည့် အပြောင်း ဖြစ်လာပါတယ်။ ၁၉၈၈ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း စစ်အစိုးရခေတ်ကလို စစ်အာဏာရှင်တွေဘက်က ရပ်ပြီး ပြောင်ပြောင်တင်းတင်း ကာကွယ်ပြောဆိုတာမျိုးကို တရုတ်က သတိထားလာပါတယ်။ စစ်အာဏာသိမ်းမှုဟာ မြန်မာ့ပြည်တွင်းရေး ဖြစ်တယ်ဆိုပြီး ကုလသမဂ္ဂမှာ သံတမန်ရေးဖိအား ရင်ဆိုင်နေရတဲ့ စစ်ကောင်စီကို ကာကွယ်ပေးတာမျိုးတော့ ရှိပါတယ်။

တချိန်တည်းမှာပဲ မြန်မာနိုင်ငံက ဘက်အသီးသီးဟာ ၂၀ဝ၈ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနဲ့ တည်ဆဲတရားဥပဒေ မူဘောင်အတွင်း ညှိနှိုင်း ဆွေးနွေးမှုတွေကတဆင့် ဖြေရှင်းပြီး ဒီမိုကရေစီ အသွင်ကူးပြောင်းမှုလုပ်ငန်းတွေ ပြန်စဖို့ မျှော်လင့်ကြောင်း ပြောခဲ့ပါတယ်။ တခါ နိုင်ငံတကာမှာ မျက်နှာမပျက်ရအောင် အာဆီယံကို ကြားခံထားပြီး မြန်မာ့အရေးကို ကိုင်တွယ်ဆောင်ရွက်ခဲ့သလို၊ ဒီလမ်းကြောင်းကို အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနဲ့ အနောက်အုပ်စုကလည်း လက်ခံခဲ့ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ကုလသမဂ္ဂစင်မြင့်ထက် ကိုယ်စားပြုခွင့်ကို စစ်ကောင်စီ မရခဲ့တဲ့အပြင် တရုတ်-အာဆီယံထိပ်သီးလို တရုတ်ကိုယ်တိုင် ကမကထလုပ်တဲ့ အစည်းအဝေးကိုတောင် စစ်ကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ တက်ခွင့်မရခဲ့ပါဘူး။

မြန်မာ့အရေးမှာ ဗီလိန်ဖြစ်ချင်ပုံမရတဲ့ တရုတ်ဟာ တချိန်က ရွေးကောက်ခံအစိုးရနဲ့ ပလဲနံပသင့်ခဲ့ပြီး၊ စစ်ကောင်စီကိုလည်း ပြတ်ပြတ်သားသား ဆန့်ကျင်တာ မရှိခဲ့ပါဘူး။ ဒါကြောင့်ပဲ နွေဦးတော်လှန်ရေး လှုပ်ရှား မှုနဲ့အတူ မြန်မာလူထုရဲ့ တရုတ်ဆန့်ကျင်ရေးရေချိန်က မြင့်တက်ခဲ့ပါတယ်။ ဒီလိုဆန့်ကျင်မှုဟာ ၂၀၁၁ ခုနှစ် မြစ်ဆုံဆည်ဖျက်သိမ်းရေး လှုပ်ရှားမှုနောက်ပိုင်း အမြင့်ဆုံးလို့တောင် ပြောနိုင်ပါတယ်။ စစ်အာဏာရှင် ဆန့်ကျင်ရေး အကြမ်းမဖက် လူထုလှုပ်ရှားမှုကာလအတွင်းမှာပဲ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ တရုတ်သံရုံးရှေ့မှာ နေ့စဉ်ရက်ဆက် ဆန္ဒပြသူတွေရှိခဲ့ပြီး စစ်ကောင်စီကို အကာအကွယ်မပေးဖို့ တောင်းဆိုခဲ့ကြပါတယ်။ တရုတ်စီမံကိန်းတွေကို ဆန့်ကျင်တိုက်ခိုက်ဖို့ ကြွေးကြော်လှုပ်ရှားမှုတွေလည်း ပေါ်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ၂၀၂၁ ခုနှစ် မတ်လ ဒုတိယပတ်အတွင်း လှိုင်သာယာနဲ့ ရွှေပြည်သာမြို့နယ်တွေထဲက တရုတ်အလုပ်ရုံတချို့ မီးရှို့ ဖျက်ဆီးခံခဲ့ရတာကလွဲပြီး တရုတ်ရဲ့ ရပ်ဝန်းလမ်းကြောင်းစီမံကိန်းတွေနဲ့ ရေနံနဲ့ သဘာဝဓာတ်ငွေ့ ပိုက်လိုင်းလို စီမံကိန်းကြီးတွေ ကြီးကြီးမားမားထိခိုက်ခြင်း မရှိခဲ့ပါဘူး။ စစ်အာဏာရှင်စနစ် ဆန့်ကျင်ရေးနည်းပေါင်းစုံ လှုပ်ရှားမှုအတွင်း တရုတ်စီမံကိန်းကြီးတွေ ထိခိုက်တာမရှိခဲ့ပေမဲ့ တရုတ်-မြန်မာ ကုန်သွယ်ရေးကတော့ အာဏာ သိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း စံချိန်တင်ကျဆင်းခဲ့ပါတယ်။

အာဏာသိမ်းမှုကြောင့် နိုင်ငံရေးမတည်ငြိမ်တာ အပါအဝင် ကိုဗစ်ကပ်ဘေး ကာကွယ်တားဆီးရေး အစီအမံတွေ ကြောင့် ကုန်သွယ်ရေးဟာ ပုံမှန်လည်ပတ်နိုင်ခဲ့ခြင်း မရှိပါဘူး။ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုအသစ် ဝင်လာတာလည်း နည်းပါး ခဲ့ပြီး ရှိရင်းစွဲလုပ်ငန်းတွေမှာပဲ ထပ်တိုးရင်းနှီးခဲ့ပါတယ်။ စစ်ကောင်စီကတော့ တရုတ်-မြန်မာ စီးပွားရေး စင်္ကြံလမ်း အစီအမံအောက်က စီမံကိန်းတွေကို အမြန်အကောင်အထည်ဖော်ချင်ပုံ ရပါတယ်။ နယ်စပ် ကုန်သွယ်ရေး ပြန်စနိုင်ဖို့နဲ့ အားကောင်းဖို့အတွက် နည်းပေါင်းစုံသုံး ကြိုးပမ်းနေသလို လက်ရှိ တရုတ်-မြန်မာ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးမှာ ယွမ်ငွေ တိုက်ရိုက်အသုံးပြုတဲ့စနစ်ကိုလည်း ခွင့်ပြုခဲ့ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် တရုတ်နဲ့ လုပ်ဆောင်ဖို့ သဘောတူထားတဲ့ စီမံကိန်းကြီးတွေ အမြန်ပြန်စဖို့ကိုလည်း စစ်ကောင်စီက ကြေညာချက်ထုတ် တောင်းဆိုခဲ့ပါတယ်။

ခေတ်အဆက်ဆက် အာဏာရှင်တွေရဲ့ ကျောထောက်နောက်ခံ နိုင်ငံကြီးတခုအဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့ပြီး၊ အခုလည်း ရပ်တည်ဆဲဖြစ်တဲ့ တရုတ်နဲ့ ဆက်ဆံရေးမှာ နှစ်နိုင်ငံကုန်သွယ်ရေး၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနဲ့ စီမံကိန်းဆိုင်ရာ အချက်အလက်တွေက တရုတ်ရဲ့ မြန်မာနိုင်ငံအပေါ်ထားရှိတဲ့ မူဝါဒစဉ်းစားချက်တွေအပေါ် တစုံတရာ ထင်ဟပ်စေပါတယ်။ ဒါကြောင့် ISP-Myanmar က အခုဖော်ပြမယ့် အထူးကဏ္ဍမှာ ၂၀၂၁ ခုနှစ်အတွင်း တရုတ်-မြန်မာ ကုန်သွယ်ရေး၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတွေနဲ့ စီးပွားရေးစင်္ကြံစီမံကိန်းတွေရဲ့ အခြေအနေကို စုစည်းဖော်ပြပေးပါမယ်။

◉ ကျဆင်းနေသော တရုတ်-မြန်မာ ကုန်သွယ်ရေး

ဒီမိုကရေစီ အသွင်ကူးပြောင်းကာလဖြစ်တဲ့ ၂၀၁၁ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းကစလို့ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ ပြည်ပကုန်သွယ်ရေးက တနှစ်ထက်တနှစ် တိုးတက်ခဲ့ပါတယ်။ ကိုဗစ်-၁၉ ကပ်ရောဂါ စတင်သက်ရောက်တဲ့အချိန် (၂၀၁၉-၂၀၂၀ ဘဏ္ဍာ နှစ်) မှာတောင် ၂၀၁၈-၂၀၁၉ ဘဏ္ဍာနှစ်ကထက် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁ ဒသမ ၅ ဘီလီယံကျော် ပိုမို ကုန်သွယ်နိုင် ခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ၂၀၂၁ ခုနှစ်အတွင်း မြန်မာ့ကုန်သွယ်ရေးဟာ သိသိသာသာ ကျဆင်းသွားခဲ့ပါတယ်။ အာဏာမသိမ်းခင် ခုနစ်လ (၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဇူလိုင်လမှ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ အထိ) မှာ စုစုပေါင်း ကုန်သွယ်မှုပမာဏဟာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂၀ ဘီလီယံကျော် ရှိခဲ့ပါတယ်။ အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ခုနစ်လ (၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလမှ ဩဂုတ်လ အထိ)မှာတော့ စုစုပေါင်း ကုန်သွယ်မှုပမာဏဟာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၆ ဘီလီယံနီးပါးပဲ ရှိပါတယ်။ ဒါကြောင့် အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ ပြည်ပကုန်သွယ်မှုက လေးပုံတပုံခန့် ကျဆင်းသွားတယ်လို့ သုံးသပ်နိုင်ပါတယ်။

မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ အဓိက ကုန်သွယ်ဖက်နိုင်ငံတွေက တရုတ်၊ ထိုင်း၊ စင်ကာပူ၊ ဂျပန် နဲ့ အိန္ဒိယတို့ဖြစ်ပြီး ဒီအထဲမှာမှ တရုတ်နိုင်ငံတခုတည်းရဲ့ ကုန်သွယ်မှုဟာ မြန်မာ့ကုန်သွယ်မှု စုစုပေါင်းရဲ့ သုံးပုံတပုံဝန်းကျင်မှာ အမြဲတမ်း ရှိနေခဲ့တာပါ။ ဒါကြောင့် တရုတ်နဲ့ ကုန်သွယ်မှု အတက်အကျက မြန်မာ့ ပြည်ပကုန်သွယ်မှုအပေါ် သက်ရောက်မှု ကြီးမားပါတယ်။

စစ်အာဏာသိမ်းပြီး ခုနစ်လအတွင်း တရုတ်နဲ့ စုစုပေါင်းကုန်သွယ်မှုဟာ စစ်အာဏာမသိမ်းခင် ခုနစ်လကထက် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂ ဒသမ ၄ ဘီလီယံ ကျော်ကျဆင်းခဲ့ပါတယ်။ ဒါဟာ တရုတ်-မြန်မာကုန်သွယ်မှု စုစုပေါင်းရဲ့ သုံးပုံတပုံ ကျော်ပါတယ်။ အာဏာမသိမ်းခင် ခုနစ်လအတွင်း တရုတ်-မြန်မာ ကုန်သွယ်ရေးဟာ အနိမ့်ဆုံး တလ ကို အမေရိကန်ဒေါ်လာ သန်း ၈၀ဝ ခန့်ရှိခဲ့ပေမဲ့ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇူလိုင်လမှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ သန်း ၃၈၀ အထိ စံချိန်တင်ကျဆင်း သွားပါတယ်။ ဒီကျဆင်းမှုဟာ တရုတ်-မြန်မာ ကုန်သွယ်မှုပြုလုပ်တဲ့ ကာလတလျှောက် ၂၀၁၉ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း အနိမ့်ဆုံးကျဆင်းခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလို ကျဆင်းရတဲ့ အဓိကအကြောင်းရင်းတခုက နယ်စပ်ကုန်သွယ်မှု ကျဆင်းလာတာကြောင့် ဖြစ်ပါတယ်။

တရုတ်-မြန်မာ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးဟာ နှစ်နိုင်ငံကုန်သွယ်ရေးရဲ့ အဓိကကျတဲ့ အခန်းကဏ္ဍမှာ ရှိနေပြီးတော့ တရုတ်-မြန်မာ စုစုပေါင်းကုန်သွယ်မှု ပမာဏရဲ့ ထက်ဝက်ခန့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်နေတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇူလိုင်လအတွင်း တရုတ်-မြန်မာ နယ်စပ်ကုန်သွယ်မှုဟာ ရပ်တန့်လုနီးပါး ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ တရုတ်-မြန်မာနယ်စပ်မှာ မြန်မာဘက်က တရားဝင်သတ်မှတ်ထားတဲ့ ကုန်သွယ်ရေးစခန်း ငါးခုရှိပါတယ်။ အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ခုနစ်လမှာ ကျိုင်းတုံနယ်စပ်စခန်း တခုကလွဲလို့ ကျန်တဲ့ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးစခန်း လေးခု မှာ ကုန်သွယ်မှုပမာဏ သိသိသာသာ ကျဆင်းခဲ့ပါတယ်။ မြန်မာ့နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးမှာ အကြီးဆုံး ဖြစ်တဲ့ မူဆယ်နယ်စပ်စခန်းမှာဆိုရင် အာဏာမသိမ်းခင် ခုနစ်လကထက် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁ ဒသမ ၆ ဘီလီယံနီးပါး ကျသွားပါတယ်။

နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေး ကျဆင်းရတဲ့ အဓိကအကြောင်းရင်းတခုကတော့ မြန်မာနိုင်ငံ (အထူးသဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်း)မှာ ကိုဗစ်-၁၉ ပိုးတွေ့ရှိမှုတွေကြောင့် တရုတ်အစိုးရက နယ်စပ်ဂိတ် အဝင်အထွက်ကို တင်းတင်း ကျပ်ကျပ် ကိုင်တွယ်ခဲ့တာကြောင့်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံမှာ ကိုဗစ်တတိယလှိုင်း ရိုက်ခတ်စပြုတဲ့ ဇူလိုင်လမှာ နယ်စပ်ဂိတ်အများစုကို တရုတ်က လုံးဝပိတ်ချခဲ့တာကြောင့် နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေး ရပ်တန့်လုနီးပါး ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ တရုတ်-မြန်မာ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးဟာ ကိုဗစ်-၁၉ ကပ်ရောဂါကာလ ပထမလှိုင်းနဲ့ ဒုတိယလှိုင်းကာလ (၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် မတ်လမှ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလအထိ)တွေမှာ သိသိသာသာ ကျဆင်းမှု မရှိခဲ့တာက သတိချပ်စရာဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ဖြစ်လာတဲ့ နိုင်ငံရေးမတည်ငြိမ်မှု တွေကလည်း နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးအပေါ် သက်ရောက်မှုရှိနိုင်တယ်လို့ သုံးသပ်နိုင်ပါတယ်။

တရုတ်ရဲ့ နယ်စပ်ပိတ်မူဝါဒက စစ်ကောင်စီအတွက် ပြင်းထန်တဲ့ရိုက်ချက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။ နယ်စပ် ကုန်သွယ်ရေးကနေ ပျမ်းမျှအားဖြင့် အမေရိကန်ဒေါ်လာ သန်း ၁၀ဝ ကုန်သွယ်မှု ပြုလုပ်ရင် မြန်မာအစိုးရအနေနဲ့ အခွန်အခအဖြစ် အမေရိကန်ဒေါ်လာ လေးသန်း လောက် ရရှိတယ်လို့ မူဆယ်ဒေသခံ ကုန်သည် တဦး ကို ကိုးကားပြီး ဘီဘီစီသတင်းဌာနက ဖော်ပြဖူးပါတယ်။ အာဏာသိမ်းပြီး ခုနစ်လအကြာမှာ အာဏာမသိမ်းခင် ခုနစ်လကထက် တရုတ်-မြန်မာ နယ်စပ်ကုန်သွယ်မှု အမေရိကန်ဒေါ်လာ သန်း ၁,၈၀ဝ နီးပါး ကျဆင်းခဲ့တာ ကြောင့် စစ်ကောင်စီအနေနဲ့ အမေရိကန်ဒေါ်လာ သန်း ၇၀ ကျော် ဆုံးရှုံးသွားတယ်လို့ အကြမ်းဖျင်း တွက်နိုင် ပါတယ်။ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးထဲကမှ ပို့ကုန်၊ သွင်းကုန် အပိုင်းကို ကြည့်ရင်လည်း ထူးထူးခြားခြားပဲ ပို့ကုန်က သွင်းကုန်ထက် ပိုများခဲ့ပါတယ်။

စစ်ကောင်စီကတော့ နယ်စပ်ပြန်ဖွင့်ဖို့ အစည်းအဝေးတွေ အကြိမ်ကြိမ် လုပ်ခဲ့ပါတယ်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၂၂ ရက်ကစပြီး ကျင်စန်းကျော့ဂိတ်ကို စမ်းသပ်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး ချင်းရွှေဟော်ဂိတ်ကိုပါ အကန့်အသတ်နဲ့ ပြန်ဖွင့်ခဲ့ ပါတယ်။ ကွန်တိန်နာစနစ်၊ အစားထိုးယာဉ်မောင်းစနစ်တွေ ပြောင်းလဲခဲ့တာကြောင့် ကုန်ကျစရိတ် ပိုများခဲ့ပြီး အရင် ကုန်သွယ်မှုလုပ်ခြင်းရဲ့ ၂၀-၃၀ ရာခိုင်နှုန်း လောက်ပဲ လုပ်ဆောင်နိုင်ခဲ့ကြပါတယ်။

အခုလည်း မြန်မာနိုင်ငံမှာ ကိုဗစ်ပိုးတွေ့နှုန်းဟာ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းမှာ အများဆုံးဖြစ်နေပြီး ကိုဗစ်မျိုးကွဲသစ် အိုမီခရွန် (Omicron) ရဲ့ ခြိမ်းခြောက်မှုလည်း ရှိလာပါတယ်။ ဒီမျိုးကွဲသစ်သာ မြန်မာ၊ ဒါမှမဟုတ် တရုတ်နိုင်ငံ အတွင်းမှာ ကူးစက်လာခဲ့မယ်ဆိုရင်၊ အထူးသဖြင့် ယူနန်ပြည်နယ်ထဲမှာ တွေ့ရှိ မယ်ဆိုရင် တရုတ်-မြန်မာ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးအပေါ် ကြီးမားတဲ့သက်ရောက်မှုတွေ ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။ တရုတ်-မြန်မာ နယ်စပ် ကုန်သွယ်ရေး အခြေအနေဟာ ၂၀၂၁ ခုနှစ်အတွင်း စံချိန်တင် ကျဆင်းနေခဲ့ပြီး အချိန်တိုအတွင်း ပုံမှန် ပြန်ဖြစ်ဖို့ ခက်ခဲပါဦးမယ်။

◉ တရုတ်၏ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုအခြေအနေ

၁၉၈၈ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်အထိ စစ်အစိုးရခေတ်တွေမှာ စီးပွားရေးပိတ်ဆို့မှုတွေကြောင့် အနောက်နိုင်ငံတွေရဲ့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ခမ်းခြောက်ခဲ့ပြီး တရုတ်၊ စင်ကာပူနဲ့ ဟောင်ကောင်တို့ရဲ့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတွေသာ ထိပ်တန်းမှာရှိခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီနောက် ဒီမိုကရေစီ အသွင်ကူး ပြောင်းကာလ ဆယ်စုနှစ်အတွင်းမှာလည်း အနောက်နိုင်ငံတွေရဲ့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကို အများအပြား ဆွဲဆောင်နိုင်စွမ်းမရှိခဲ့ဘဲ ဒေသတွင်းနိုင်ငံတွေရဲ့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတွေကသာ ဦးဆောင်ခဲ့ပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံမှာ နိုင်ငံအလိုက် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတွေ ဘယ်လောက်ဝင်ရောက်ခဲ့လဲဆိုတာကို ကြည့်ခြင်းအားဖြင့် နိုင်ငံကြီးတွေရဲ့ မြန်မာ့အရေး ပါဝင်ပတ်သက်မှု အခန်းကဏ္ဍတွေကို ချဉ်းကပ်လေ့လာရာမှာ အရေးပါတဲ့ အကြောင်းအချက်တခု ဖြစ်ပါတယ်။

ပြီးခဲ့တဲ့ဆယ်စုနှစ်အတွင်း မြန်မာနိုင်ငံမှာ ဒေသတွင်း အာဆီယံနိုင်ငံတွေက စုစုပေါင်း အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂၈ ဘီလီယံကျော်နဲ့ တရုတ်နိုင်ငံက ၁၄ ဒသမ ၅ ဘီလီယံကျော် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အများဆုံးလုပ်ခဲ့ပါတယ်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု က အမေရိကန်ဒေါ်လာ သန်း ၃၀ဝ ကျော်၊ ဥရောပသမဂ္ဂက အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁ ဒသမ ၂ ဘီလီယံကျော်၊ ဗြိတိန်က အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂ ဒသမ ၃ ဘီလီယံ ကျော် ရင်းနှီးခဲ့တာကိုကြည့်ရင် ဒေသတွင်းနိုင်ငံတွေထက် သိသိသာသာ နည်းပါးခဲ့တာကို မြင်သာပါတယ်။

တခါ နိုင်ငံရေးဖြစ်စဉ်တွေအပေါ် မူတည်ပြီး ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ဝင်‌ရောက်ခြင်းက အပြောင်းအလဲ အတက်အကျ များစွာ ရှိခဲ့ပါတယ်။ ဥပမာ- ၂၀၁၁ ခုနှစ် မြစ်ဆုံ ဆည်စီမံကိန်း ရပ်တန့်ပြီးနောက်ပိုင်း တရုတ်ရင်းနှီးမြုပ်နှံမှု ပမာဏ ၁၈ ဆ လောက် ကျသွားတာမျိုးဖြစ်ပါတယ်။ ၂၀၁၇ ခုနှစ် ရိုဟင်ဂျာအရေးကိစ္စကလည်း ရင်းနှီးမြှုပ်နှံ မှုကဏ္ဍအတွက် ကြီးမားတဲ့ အလှည့်အပြောင်းတခု ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် အာဏာသိမ်းမှုဖြစ်စဉ်ကလည်း နိုင်ငံခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုအပေါ် ထင်ရှားကြီးမားတဲ့ သက်ရောက်မှုတွေ၊ ထိခိုက်မှုတွေ ဖြစ်လာပါတယ်။

အာဏာမသိမ်းခင် ၂၀၁၈-၂၀၁၉ ဘဏ္ဍာနှစ်နဲ့ ကိုဗစ်ကပ်ဘေးကို ရင်ဆိုင်ခဲ့ရတဲ့ ၂၀၁၉-၂၀၂၀ ဘဏ္ဍာနှစ်တွေကို ကြည့်ရင် အာဆီယံ၊ တရုတ်၊ အိန္ဒိယ စတဲ့ အာရှဒေသတွင်းနိုင်ငံများရဲ့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတွေဟာ ဆက်တိုက် ကျဆင်းနေခဲ့တာကို တွေ့ရပါတယ်။ အဲဒီလိုကျဆင်းနေမှုကို စစ်အာဏာသိမ်းမှုက ထပ်မံ ထိုးနှက်ခဲ့ပါတယ်။ ၂၀၂၀-၂၀၂၁ ဘဏ္ဍာနှစ်မှာ တရုတ်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု မြင့်တက်ခဲ့ပေမဲ့ ဒါဟာ တိုက်ရိုက်ဝင်ရောက်ခဲ့တာမျိုး မဟုတ်ဘဲ ဗြိတိသျှဗားဂျင်းကျွန်းစု ကတဆင့် ဝင်ခဲ့တာမျိုးဖြစ်ပါတယ်။

အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ရပ်ဆိုင်းပြီး ပြန်လည်ထွက်ခွာသွားတဲ့ နိုင်ငံတကာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ၂၀ ကျော်ရှိပြီး အဲဒီ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွေထဲမှာ တရုတ် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွေ၊ စီမံကိန်းကြီးတွေ ပါဝင်ခြင်း မရှိသေးပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ အာဏာမသိမ်းခင် ခုနစ်လနဲ့ အာဏာသိမ်းပြီး ခုနစ်လအတွင်း တရုတ် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပမာဏကို နှိုင်းယှဉ်တဲ့အခါ ပမာဏအားဖြင့် သိသိသာသာ လျော့နည်း သွားပါတယ်။

၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇူလိုင်၊ ဩဂုတ် စတဲ့လတွေမှာ လစဉ် အမေရိကန်ဒေါ်လာ တသန်းအောက်ပဲ ဝင်ခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတွေကလည်း လုပ်ငန်းသစ် ဝင်ရောက်လာတာမျိုးမဟုတ်ဘဲ လက်ရှိလည်ပတ်နေတဲ့ လုပ်ငန်း တွေမှာ ထပ်တိုး ရင်းနှီးမြှုပ်နှံခဲ့ကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇွန်၊ ဇူလိုင်နဲ့ ဩဂုတ်လ တွေမှာတော့ တရုတ် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကလွဲပြီး အခြားပြည်ပရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု တစုံတရာ ဝင်ခဲ့ခြင်းမရှိပါဘူး။ ဒါ့အပြင် ဟောင်ကောင် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတခုဖြစ်တဲ့ V Power စွမ်းအင်ကုမ္ပဏီဟာ မူလက လုပ်ပိုင်ခွင့်ရထားတဲ့ မြင်းခြံ စွမ်းအင် စီမံကိန်း အမှတ်-၁ နဲ့ ကျောက်ဖြူ စွမ်းအင်စီမံကိန်း အမှတ်-၂ တို့ကို အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း စာချုပ် သက်တမ်းမတိုးတော့ဘဲ လုပ်ငန်းရပ်နားခဲ့ပါတယ်။

၂၀၁၉-၂၀၂၀ ဘဏ္ဍာနှစ်နဲ့ ၂၀၂၀-၂၀၂၁ ဘဏ္ဍာနှစ် နှစ်ခုအတွင်း ကဏ္ဍအလိုက် ဝင်ရောက်ခဲ့တဲ့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု တွေကို နှိုင်းယှဉ်ကြည့်တဲ့အခါ ဘဏ္ဍာနှစ် နှစ်ခုလုံးမှာ စွမ်းအင်ကဏ္ဍ ဝင်ရောက်မှုဟာ အများဆုံးဖြစ်ပါတယ်။ အခုလည်း အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂ ဒသမ ၅ ဘီလီယံကျော် ပမာဏရှိတဲ့ တရုတ်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု မီးလင်းချိုင် စွမ်းအင်စီမံကိန်းကို စစ်ကောင်စီက ခွင့်ပြုပေးခဲ့တာကြောင့် ၂၀၁၉-၂၀၂၀ ဘဏ္ဍာနှစ်ကထက် စွမ်းအင်ကဏ္ဍကို ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ဝင်ရောက်ခြင်း နှစ်ဆနီးပါး မြင့်တက်သွားပါတယ်။ တရုတ်နိုင်ငံပိုင် စီးပွားရေးလုပ်ငန်း တွေကလည်း ဆိုလာစီမံကိန်းတွေမှာ လုပ်ကိုင်ဖို့ တင်ဒါ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်တာမျိုးကိုလည်း တွေ့ရပါတယ်။

ကုန်ထုတ်လုပ်ရေးကဏ္ဍမှာတော့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပမာဏ အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၉၁၅ သန်းကျော် ဝင်ခဲ့တာကနေ ၂၆၂ သန်းကျော်အထိ ကျဆင်းသွားခဲ့ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေးနဲ့ ရေလုပ်ငန်း၊ ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး၊ အိမ်ခြံမြေနဲ့ အခြားဝန်‌ဆောင်မှု ကဏ္ဍတွေမှာလည်း အာဏာသိမ်းမှု နောက်ဆက်တွဲ အဖြစ် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတွေ သိသိသာသာ ကျဆင်းခဲ့ပါတယ်။

အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း နိုင်ငံခြားရင်းနှီးမြုပ်နှံမှုတွေ ကျဆင်းချိန်မှာ စစ်ကောင်စီဟာ တရုတ်အတွက် အရေးပါတဲ့ စီမံကိန်းကြီးများကို ခွင့်ပြုပေးပြီး ကျားကန်ဖို့ ကြိုးစားနေပုံရပါတယ်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလအတွင်း တရုတ်-မြန်မာ စီးပွားရေးစင်္ကြံ (CMEC) မှာပါဝင်တဲ့ မီးလင်းချိုင်စီမံကိန်းကို အတည်ပြုပေးခဲ့ပါတယ်။ ဒီစီမံကိန်းဟာ ဗြိတိသျှဗားဂျင်းကျွန်းမှာ မှတ်ပုံတင်ထားတဲ့ ကုမ္ပဏီ ကနေတဆင့် ဝင်ရောက်ခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီစီမံကိန်းတန်ဖိုးကို ထည့်တွက်ရင် အာဏာသိမ်းပြီး ခုနစ်လတာကာလမှာ တရုတ်ရဲ့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂,၅၃၈ ဒသမ ဝ၄၃ သန်း ရှိပါမယ်။ အဲဒီစီမံကိန်းတန်ဖိုးကို ဖယ်ထုတ်လိုက်ရင်တော့ အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဩဂုတ်လအထိ တရုတ်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုဟာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၃၃ သန်း ကျော်ပဲ ရှိပါမယ်။

ဒါပေမဲ့ နိုင်ငံရေးမတည်ငြိမ်မှုတွေနဲ့ တရုတ်ဆန့်ကျင်ရေး အရှိန်မြင့်မားမှုတွေကြောင့် တရုတ်အနေနဲ့ သတိကြီးကြီးထားပြီး ကိုင်တွယ်နေပုံရပါတယ်။ တဖက်မှာတော့ ၂၀၂၁ ခုနှစ် မတ်လအတွင်း တရုတ်အလုပ်ရုံ တွေ မီးရှို့တိုက်ခိုက် ခံရတာနဲ့ ပတ်သက်ပြီး တင်းမာတဲ့ သဘောထားထုတ်ပြန်ခဲ့တာ၊ ဒီလို တိုက်ခိုက်ခံရမှု ဖြစ်ခဲ့တဲ့ နယ်မြေတချို့ကို စစ်ကောင်စီက စစ်အုပ်ချုပ်ရေးကြေညာခဲ့တာ၊ တခါ အရေးကြီးတဲ့ တရုတ်စီမံကိန်း တွေမှာ စစ်ကောင်စီက လုံခြုံရေးရယူပေးတာတွေကို ကြည့်ခြင်းအားဖြင့် ဖြစ်လာနိုင်တဲ့ နောက်ဆက်တွဲ ဆိုးကျိုး တွေကို နှစ်ဖက်စလုံးက သတိထားပုံရပါတယ်။ ဒါ့အပြင် အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) က နိုင်ငံအနှံ့ ခုခံတွန်းလှန်စစ်ဆင်နွှဲကြဖို့ ၂၀၂၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၇ ရက်မှာ ကြေညာခဲ့ပြီး နောက်တရက်မှာပဲ တရုတ်ကွန်မြူနစ်ပါတီအာဘော် Global Times သတင်းစာက ‘မြန်မာနိုင်ငံမှာရှိတဲ့ တရုတ် စီးပွားရေးလုပ်ငန်း တွေဟာ အနှောင့်အယှက်များနဲ့ ရင်ဆိုင်နေရကြောင်း’ ရေးသားဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။ ဒါကိုကြည့်ရင်လည်း တရုတ်အနေနဲ့ မြန်မာနိုင်ငံမှာရှိတဲ့ သူတို့ရဲ့ စီမံကိန်း အကျိုးစီးပွားတွေအပေါ် စိုးရိမ်စိတ်ရှိနေတာ မြင်သာ ပါတယ်။ ဒါကြောင့် လတ်တလောမှာ စစ်ကောင်စီက တရုတ်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတွေကို အတည်ပြု ခွင့်ပြုပေးရင် တောင် လက်တွေ့မှာ ငွေပင်ငွေရင်းနဲ့ ဝင်လာဖို့ခက်ဦးမယ်လို့ ဆိုနိုင်ပါတယ်။

◉ ရပ်ဝန်းလမ်းကြောင်း စီမံကိန်းများအခြေအနေ

ရပ်ဝန်းလမ်းကြောင်း အစီအမံ (Belt and Road Initiative) ရဲ့ အစိတ်အပိုင်း ဖြစ်တဲ့ တရုတ်-မြန်မာ စီးပွားရေးစင်္ကြံကို NLD အစိုးရလက်ထက်မှာ စတင် အဆိုပြုခဲ့ပါတယ်။ မိုင်ပေါင်း ၁,ဝဝဝ ကျော်ရှည်လျားမယ့် အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ ‘Y’ ပုံသဏ္ဌာန် စီးပွားရေးစင်္ကြံဟာ ရှမ်းပြည်နယ်၊ မန္တလေးတိုင်း၊ ကချင်ပြည်နယ်၊ နေပြည်တော်၊ ရန်ကုန်တိုင်းနဲ့ ရခိုင်ပြည်နယ်တို့ကို နယ်စပ်စီးပွားရေးဇုန် စီမံကိန်းကြီးတွေ၊ အမြန်လမ်းမကြီးတွေ၊ မြန်နှုန်းမြင့် လျှပ်စစ်ရထားလမ်း၊ စက်မှုမြို့သစ်၊ ကုန်းတွင်းဆိပ်ကမ်းတွေ၊ ရေနက်ဆိပ်ကမ်းနဲ့ အထူးစီးပွားရေးဇုန်တွေ၊ ကုန်လှောင်ရုံကြီးတွေနဲ့ ချိတ်ဆက်မှာဖြစ်ပါတယ်။

တရုတ်နိုင်ငံက NLD အစိုးရ လက်ထက်မှာ တရားဝင်အဆိုပြုခဲ့တဲ့ ရပ်ဝန်း လမ်းကြောင်းစီမံကိန်း စုစုပေါင်း ၃၃ ခုထက်မနည်း ရှိခဲ့ပါတယ်။ တကယ်တော့ အဲဒီအထဲက မဟာဗျူဟာကျတဲ့ စီမံကိန်းကြီးတွေဟာ စီးပွားရေးစင်္ကြံကို တရားဝင် မကြေညာခင်ကတည်းက အကောင်အထည်ဖော်ဖို့ အရင် စစ်အစိုးရလက် ထက်မှာရော ဦးသိန်းစိန်အစိုးရ လက်ထက်မှာပါ တရုတ်က အစဉ်တစိုက် ကြိုး ပမ်းခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။

စီးပွားရေးစင်္ကြံအောက်က စီမံကိန်းတွေကို အကောင်အထည်ဖော်ဖို့ NLD အစိုးရ လက်ထက်မှာ ဖိအားပေးတိုက်တွန်းတာတွေကို တရုတ်က အကြိမ်ကြိမ် လုပ်ခဲ့ပါတယ်။ အထူးသဖြင့် ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်မှာ တရုတ်သမ္မတ ရှီကျင့်ဖျင်ရဲ့ ခရီးစဉ်အတွင်း ရပ်ဝန်းလမ်းကြောင်း အစီအမံအောက်မှာ မြန်မာနိုင်ငံအတွက် အဓိကကျတဲ့ ပင်မစီမံကိန်းတွေလို့ သတ်မှတ်လိုက်တဲ့ ‘ကျောက်ဖြူ ရေနက်ဆိပ်ကမ်းနဲ့ အထူးစီးပွားရေးဇုန်စီမံကိန်း၊ ရန်ကုန် မြို့သစ်စီမံကိန်းနဲ့ နယ်စပ်စီးပွားရေး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုဇုန် စီမံကိန်းတွေ’ကို အမြန်အကောင်အထည်ဖော်ဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။ စီမံကိန်းတွေရဲ့ တင်ပြချက်တွေကို ပြန်လည်စစ်ဆေးတာ၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတွေ ပြန်လည်လျှော့ချတာ၊ ရှယ်ယာခွဲဝေမှု ပြန်လည်ညှိနှိုင်းတာ၊ တခြားနိုင်ငံက ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတွေ ပါဝင်ဖို့ဖိတ်ခေါ်တာတွေကြောင့် NLD အစိုးရလက်ထက်မှာ စီမံကိန်းတွေ အမှန်တကယ် အကောင်အထည်ဖော်နိုင်ခြင်း မရှိခဲ့ပါဘူး။

အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ရပ်ဝန်းလမ်းကြောင်း အစီအမံအောက်မှာ အဓိကကျတဲ့ စီမံကိန်းတွေကို အကောင်အထည်ဖော်နိုင်ဖို့ စစ်ကောင်စီဘက်က ကြိုးပမ်းခဲ့တာတွေ ရှိပါတယ်။ အာဏာသိမ်းပြီး တလအကြာမှာ ရပ်ဝန်းလမ်းကြောင်းစီမံကိန်းတွေ အကောင်အထည်ဖော်တဲ့အခါ မူဝါဒချမှတ်မှုအပိုင်း၊ စီမံခန့်ခွဲမှုနဲ့ လက်တွေ့ အကောင်အထည်ဖော်မှုတွေမှာ ကိုင်တွယ်မယ့် ကော်မတီ တွေကို ပြန်¸ခဲ့ပါတယ်။

ဒါ့အပြင် NLD အစိုးရလက်ထက်မှာ အကောင်အထည်ဖော်ဖို့ စိုင်းပြင်းနေတဲ့ ‘အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂ ဒသမ ၅ ဘီလီယံတန် မီးလင်းချိုင်စွမ်းအင်စီမံကိန်းနဲ့ ဒေါ်လာ ၂၂ ဒသမ ၄ သန်းတန် ကန်ပိုက်တီ-ထိန်ချုံး နယ်စပ်စီးပွားရေးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုဇုန် စီမံကိန်း’ တွေကို စစ်ကောင်စီ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကော်မရှင်က ခွင့်ပြု ပေးခဲ့ပါတယ်။ စီမံကိန်းနှစ်ခု စလုံးဟာ နိုင်ငံရေးအကျပ်အတည်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ အခြေအနေတွေ၊ ကိုဗစ်ကန့်သတ်မှုနဲ့ မရေရာတဲ့ အခြေအနေတွေကြောင့် အောက်ခြေမှာ အမှန်တကယ် တည်ဆောက်နိုင်ခြင်း မရှိသေးပါဘူး။

၂၀၂၁ ခုနှစ်အတွင်း တရုတ်-မြန်မာ ရပ်ဝန်းလမ်းကြောင်းစီမံကိန်းမှာ အရေးအပါဆုံးဖြစ်စဉ်က ‘တရုတ်(ယူနန်)-မြန်မာ(ရန်ကုန်)-အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ ကွန်တိန်နာ ပင်လယ်ရေကြောင်း-ကားလမ်း-ရထားလမ်း ပူးတွဲပို့ဆောင်မှု လမ်းကြောင်းသစ်’ကို စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။ ဒီအတွက် အချက်အခြာ ကျတဲ့ ချင်းရွှေဟော်-လင်ချမ်း နယ်စပ်စီးပွားရေး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုဇုန် စီမံကိန်းနဲ့ တရုတ်ရဲ့ ရပ်ဝန်းလမ်းကြောင်း အစီအမံ ချိတ်ဆက်ရေးအတွက် အရေးပါတဲ့ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းက ကွမ်းလုံတံတားသစ်ကို ၂၀၂၃ ခုနှစ်မှာ အပြီးတည်ဆောက်သွားမယ်လို့ စစ်ကောင်စီက ပြောထားပါတယ်။ တရုတ်-မြန်မာ စီးပွားရေးပူးပေါင်းမှုဇုန်မှာ အဓိကလမ်းကြောင်းဖြစ်လာမယ့် ချင်းရွှေဟော်-မိန်းတိန် နယ်စပ်ဂိတ်ပေါက်အသစ် ဖွင့်လှစ်ဖို့ နှစ်နိုင်ငံ ကွင်းဆင်းလေ့လာတာတွေ၊ ဝန်ကြီးအဆင့်ဆွေးနွေးမှုတွေ ရှိပေမဲ့ ကိုဗစ်ကြောင့် နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးဂိတ် တွေကို ပိတ်ထားရတာတွေ၊ နယ်စပ်မှာ ကုန်သွယ်မှုမမျှတခြင်းနဲ့ တင်းမာမှုတွေကြောင့် ရှေ့ဆက်နိုင်ခြင်း မရှိသေးတာ တွေ့ရပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ ၂၀၂၁ နှစ်ကုန်ပိုင်းကစပြီး တရုတ်သံရုံးရဲ့ Facebook စာမျက်နှာမှာ တရုတ်-မြန်မာ စီးပွားရေးစင်္ကြံလမ်း အတူတကွအကောင်အထည်ဖော်ရေးကို အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ပထမဆုံးအကြိမ် ပြန်လည်ဖော်ထုတ် ပြောဆို လာပါတယ်။ တရုတ်နိုင်ငံအနေနဲ့ မူဝါဒအပြောင်းအလဲလုပ်တဲ့အခါမှာ အာဘော် ဖန်တီးလေ့ရှိတာကြောင့် ဒီလို ပြန်လည်ပြောဆိုလာတာဟာ သတိချပ်စရာဖြစ်ပါတယ်။ ဆွေးနွေးနေဆဲ စီမံကိန်းတွေကို အလျင်အမြန် အတည်ပြုဖို့ ကြိုးပမ်းမှုတွေ ရှိလာနိုင်ပေမဲ့ နိုင်ငံရေးမတည်ငြိမ်မှုတွေ၊ ကိုဗစ်ကပ်ဘေး ထိန်းချုပ်ကန့်သတ်မှု တွေကြောင့် စီမံကိန်းတွေ မြေပြင်မှာ အကောင်အထည်ဖော်ဖို့တော့ စိန် ခေါ်မှုတွေ များစွာရှိနေဦးမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ အထူးသဖြင့် တရုတ်နိုင်ငံရဲ့ လက်ရှိ ကျင့်သုံးနေတဲ့ ကုန်သွယ်ရေးဂိတ်တွေပိတ်တာ၊ တံတိုင်းတွေ တည်ဆောက်ပြီး နယ်စပ်ကိုတင်းကျပ်တဲ့ မူဝါဒနဲ့ နှစ်နိုင်ငံနယ်စပ် ကူးလူးဆက်ဆံရေးကို ဦးတည်တဲ့ စီးပွားရေး စင်္ကြံစီမံကိန်းဟာ ပြဒါးတလမ်းသံတလမ်း ဖြစ်နေပါတယ်။ ဒါ့အပြင် မြစ်ဆုံဆည်စီမံကိန်းကရတဲ့ အတွေ့အကြုံ အရ မြန်မာပြည်သူလူထုရဲ့ တရုတ်နိုင်ငံနဲ့ တရုတ်စီမံကိန်းတွေအပေါ်ထားတဲ့ သဘောထားဟာလည်း စီးပွားရေး စင်္ကြံလမ်း စီမံကိန်းတွေ အဓိကရင်ဆိုင်ရမယ့် စိန်ခေါ်မှုပဲဖြစ်ပါတယ်။

◉ တရုတ် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုစီမံကိန်းကြီးများနှင့် ပဋိပက္ခလားရာ

မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း စီးပွားရေးစင်္ကြံစီမံကိန်းတွေထဲက မဟာဗျူဟာကျတဲ့ စီမံကိန်းတွေဟာ လက်နက်ကိုင် ပဋိပက္ခတွေ ဖြစ်ပွားနေတဲ့ တိုင်းရင်းသားဒေသများမှာ အများဆုံးဖြစ်ပါတယ်။ အထူးသဖြင့် တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် (EAOs) အနည်းဆုံး ခုနစ်ဖွဲ့ထက်မနည်း လှုပ်ရှားနေတဲ့ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းမှာ နယ်စပ်စီးပွားရေးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုဇုန် စီမံကိန်းကြီးတွေ အခြေတည်မှာဖြစ်သလို မူဆယ်-မန္တလေးရထား လမ်းလို စီမံကိန်းကလည်း လက်နက်ကိုင် ပဋိပက္ခတွေဖြစ်နေတဲ့ မြို့နယ်တွေကို အများဆုံးဖြတ်သန်းပြီး တည်ဆောက်ရမှာဖြစ်ပါတယ်။

အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း စစ်ကောင်စီနဲ့ EAOS တွေ အကြား၊ EAOs အချင်းချင်း အကြား၊ အသစ်ပေါ် ပေါက်လာတဲ့ ဒေသခံကာကွယ်ရေးတပ် (PDF/LDF/CDF/KNDF စသဖြင့်) တွေနဲ့ စစ်ကောင်စီအကြား တိုက်ပွဲတွေကြောင့် ပဋိပက္ခမြေပုံလည်း ကျယ်ပြန့်ပြောင်းလဲလာပါတယ်။

ဒါ့အပြင် စီးပွားရေးစင်္ကြံစီမံကိန်းများရဲ့ ဆုံချက်ဖြစ်တဲ့ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းမှာ ရှမ်းတိုင်းရင်းသား လက်နက် ကိုင် နှစ်ဖွဲ့ဖြစ်တဲ့ သျှမ်းပြည် ပြန်လည်ထူထောင်ရေးကောင်စီ (RCSS/SSA) နဲ့ ရှမ်းပြည်တိုးတက်ရေးပါတီ (SSPP/SSA) တို့အကြား နယ်မြေလွှမ်းမိုးရေး စစ်ပွဲတွေက ပဋိပက္ခအခင်းအကျင်းကို အဓိကပုံဖော်နေပါတယ်။

SSPP အဖွဲ့ဟာ (တရုတ်နဲ့ နီးစပ်တဲ့ အဖွဲ့တွေလို့ အညွှန်းခံရလေ့ရှိကြတဲ့) တအာင်း အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော် (TNLA)၊ ဝပြည် သွေးစည်းညီညွတ်ရေးတပ်မတော် (UWSA) တို့နဲ့ ပူးပေါင်းပြီး ရှမ်းပြည်နယ် အတွင်း ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့တာကြောင့် RCSS အဖွဲ့ဟာ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းမှာ သူထိန်းချုပ်ထားတဲ့ နယ်မြေ အများအပြားဆုံးရှုံးခဲ့ရပါတယ်။ ဒီအထဲကမှ RCSS အဖွဲ့ နောက်ဆုတ်ပေးလိုက်ရတဲ့ မန့်ဟီးရိုးမြို့နယ်က လှုပ်ရှားနယ်မြေတွေဟာ နယ်စပ်စီးပွားရေးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုဇုန် တည်ဆောက်ဖို့ တရုတ်က ပြင်ဆင်ထားတဲ့ နေရာတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ တခါ မူဆယ်-မန္တလေး ရထားလမ်းဖြတ်သွားမယ့် ကျောက်မဲမြို့နယ်အတွင်းက နယ်မြေတွေကိုလည်း RCSS အဖွဲ့ ဆုံးရှုံးခဲ့ရသလို ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း လွိုင်လင်မြို့အထိ နယ်မြေဆုတ်ခွာ ပေးရခြင်းတွေ ရှိခဲ့ပါတယ်။

ထူးခြားချက်တခုက ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းမှာ RCSS အဖွဲ့ကို အပြင်းအထန် တိုက်ထုတ်ပြီး စစ်ရေးအရ တရုတ်နဲ့ နီးစပ်တဲ့ အဖွဲ့တွေလို့ အညွှန်းခံရလေ့ရှိကြတဲ့ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တွေ အားသာနေချိန် ဩဂုတ်လကုန်ပိုင်းမှာ တရုတ်(ယူနန်)-မြန်မာ(ရန်ကုန်)-အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ ကွန်တိန်နာ ပင်လယ်ရေကြောင်း-ကားလမ်း-ရထားလမ်း ပူးတွဲ ပို့ဆောင်မှု လမ်းကြောင်းသစ်ကို စတင်ပြေးဆွဲခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။

ဒီပြေးဆွဲမှုမတိုင်မီ ဇူလိုင်လထဲ စစ်ကောင်စီနဲ့ မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ်မဟာမိတ်တပ်မတော် (MNDAA)၊ ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် (KIA) တို့ မူဆယ်မြို့နယ် မုန်းကိုးမြို့အနီးမှာ တိုက်ပွဲတွေ ဆက်တိုက်နီးပါး ဖြစ်ခဲ့ပါသေးတယ်။ အခုချိန်အထိလည်း MNDAA အဖွဲ့ရဲ့ တိုက်ပွဲဆင်မှုတွေ ဆက်ရှိနေ ပါတယ်။

MNDAA အဖွဲ့ဟာ ကိုးကန့်ဒေသမှာ လှုပ်ရှားနေရာက မုန်းကိုး၊ ဖောင်းဆိုင် အထိ နယ်မြေချဲ့ထွင်လာသလို သိန္နီဘက်ကိုလည်း လှုပ်ရှားလာတာကို တွေ့ရပါတယ်။ သိန္နီလမ်းကြောင်းဟာ ချင်းရွှေဟော်ကနေ ရေကြောင်း-ကားလမ်း-ရထားလမ်း ပူးတွဲပို့ဆောင်မှုလမ်းကြောင်းသစ်ရဲ့ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်လာမှာက သတိပြု စရာပါပဲ။ မူဆယ်မြို့နယ်၊ မုန်းကိုးမြို့နယ်ခွဲနဲ့ ကြူကုတ်-ပန်ဆိုင်းမြို့နယ်ခွဲတွေမှာပါ စစ်ကောင်စီနဲ့ MNDAA အဖွဲ့အကြား တိုက်ပွဲ အပြင်းအထန်ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ မြင်သာတဲ့အချက်တခုက အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း တရုတ်-မြန်မာနယ်စပ်မှာ MNDAA အဖွဲ့က အခြေစိုက်စခန်း ချဲ့ထွင်လိုတဲ့ အနေအထားကိုပါ တွေ့မြင်ရပါတယ်။ ကြူကုတ်-ပန်ဆိုင်းဘက်မှာလည်း စစ်ကောင်စီနဲ့ တိုက်ပွဲဖြစ်ခဲ့ပြီး အဲဒီနေရာမှာ နယ်စပ်စီးပွားရေးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုဇုန် တည်ဆောက်ဖို့ တရုတ်ဘက်က ရည်မှန်းထားပါတယ်။ MNDAA အဖွဲ့နဲ့ စစ်ကောင်စီအကြား တိုက်ပွဲတွေကြောင့် တရုတ်ဘက်ခြမ်းကို လက်နက်ကြီးကျည်ကျခဲ့တာတွေ ရှိခဲ့ပြီး မြန်မာသံအမတ်ကို တရုတ်ဘက်က ချက်ချင်းခေါ်တွေ့ပြီး သတိပေးမှု လုပ်ခဲ့ပါတယ်။

နိုင်ငံအနှံ့ အပြန်အလှန်ပစ်ခတ်မှုနဲ့ တိုက်ပွဲတွေ အရှိန်မြင့်နေချိန်မှာ တရုတ်စီမံကိန်းတွေရဲ့ ဆုံချက်ဖြစ်တဲ့ ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း တရုတ်နဲ့နီးစပ်တဲ့ အဖွဲ့တွေလို့ အညွှန်းခံရလေ့ရှိကြတဲ့ EAOs တွေရဲ့ စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှု၊ အထူးသဖြင့် စီးပွားရေးစင်္ကြံ တလျှောက်လှုပ်ရှားမှု၊ နယ်မြေ စိုးမိုးမှုနဲ့ စစ်ရေးအရအသာစီးရဖို့ ကြိုးပမ်းချက်တွေဟာ အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ပထဝီနိုင်ငံရေးအရ သံလွင်မြစ်အရှေ့ခြမ်းကို လွှမ်းမိုးထားဖို့ တရုတ်ဘက်က ပြင်ဆင်နေခြင်းလား၊ ဒါမှမဟုတ် သူနဲ့နီးစပ်တယ်လို့ အညွှန်းခံရလေ့ရှိတဲ့ EAOs တွေကတဆင့် ဩဇာဖြန့်ကျက်မှု ပိုခိုင်မာအောင် ကြားခံတည်ဆောက်ထားလိုခြင်း၊ တရုတ် အကျိုးစီးပွားများအတွက် ဘက်စုံ လုံခြုံရေးအာမခံချက် ပိုခိုင်မာစေလိုခြင်းလားဆိုတာ စောင့်ကြည့်ရမယ့်ကိစ္စ ဖြစ်ပါတယ်။

∎ နိဂုံး

ကုန်သွယ်ရေးနဲ့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အချက်အလက်တွေကနေ သုံးသပ်ရင် မြန်မာ့အရေး ကိုင်တွယ်ရာမှာ တရုတ်နိုင်ငံရဲ့ မူဝါဒကို လွှမ်းမိုးပုံဖော်တဲ့ အခြေခံစဉ်းစားချက် သုံးချက်ကို တွေ့ရပါတယ်။ ပထမတချက်ကတော့ နယ်စပ်တလျှောက် ကိုဗစ် ထိန်းချုပ်ကာကွယ်ရေးအတွက် နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးတွေကို ပိတ်ခဲ့တာတွေအပြင် နယ်စပ်ခြံစည်းရိုးတွေကို အရှိန်မြှင့် တည်ဆောက်ခဲ့တာတွေဟာ ကိုဗစ်ကပ်ဘေးနဲ့ နိုင်ငံရေး မတည်ငြိမ်မှုရဲ့ နောက်ဆက်တွဲ လူမှုစီးပွား ဂယက်တွေ တရုတ်နိုင်ငံဘက်ကို လျှံကျမလာရေး ဦးစားပေး ကိုင်တွယ်နေတယ် လို့ သုံးသပ်ရပါတယ်။ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေး အလုံးစုံ ပြန်လည်ဖွင့်ဖို့ ကြိုးပမ်းမှုတွေရှိနေပေမဲ့ ကပ်ဘေးနဲ့ နိုင်ငံရေး အခြေအနေ ပေးထားချက်တွေအရတော့ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေး ပုံမှန်ပြန်ဖြစ်ဖို့ အလားအလာ နည်းနိုင်ပါတယ်။ ဒုတိယတချက်ကတော့ တရုတ်နိုင်ငံအတွက် အရေးပါတဲ့ စီမံကိန်းကြီးတွေရှိတဲ့ ဒေသတွေမှာ တရုတ်နဲ့ နီးစပ်တဲ့ အဖွဲ့တွေလို့ အညွှန်းခံရလေ့ရှိကြတဲ့ EAOs တွေ နယ်မြေစိုးမိုးဖို့ ဆောင်ရွက်လာတာကလည်း မြန်မာ့နိုင်ငံရေးမှာ တရုတ်နိုင်ငံရဲ့ ပထဝီနိုင်ငံရေး စဉ်းစားချက်ကို လျစ်လျူရှုထားလို့ မရနိုင်တာကို ဖော်ပြနေ ပါတယ်။ နောက်ဆုံးတချက်ကတော့ စစ်ကောင်စီအနေနဲ့ စီးပွားရေးစင်္ကြံလမ်း စီမံကိန်းအပါအဝင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု တွေဝင်လာဖို့ အားထုတ်ကြိုးပမ်းမှုတွေရှိပေမဲ့ တရုတ်နိုင်ငံဘက်ကနေ သိသာတဲ့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုမရှိတာဟာလည်း နိုင်ငံရေးအကဲဆတ်မှုတွေကြောင့် (နိုင်ငံတကာနဲ့ မြန်မာပြည်တွင်းမှာ တရုတ်ကို ဗီလိန်အဖြစ် လုံးလုံး လျားလျား ရှုမြင်ခံရမယ့်အရေး ရှောင်ရှားချင်တာကြောင့်) စီမံကိန်းတွေကို တွန်းတွန်းတိုက်တိုက်မလုပ်ဘဲ အချိန်တခုကို စောင့်နေတယ်လို့ သုံးသပ်ရပါ တယ်။

တရုတ်-မြန်မာ စီးပွားရေးစင်္ကြံရဲ့ အဓိကကျတဲ့ စီမံကိန်းတွေဖြစ်ပြီး တရုတ်သမ္မတခရီးစဉ်အတွင်း အကောင် အထည်ဖော်ဖို့ တိုက်တွန်းထားတဲ့ ကျောက်ဖြူ ရေနက်ဆိပ်ကမ်းနဲ့ စီးပွားရေးဇုန်စီမံကိန်း၊ မူဆယ်-ရွှေလီ နယ်စပ် စီးပွားရေး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုဇုန်၊ ရန်ကုန်မြို့သစ်စီမံကိန်းနဲ့ ချင်းရွှေဟော်-လင်ချမ်း နယ်စပ်စီးပွားရေး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုဇုန် စီမံကိန်းတွေကို အကောင်အထည်ဖော်ဖို့ စစ်ကောင်စီဘက်က တွန်းတွန်းတိုက်တိုက် ပြင်ဆင်တာတွေ ရှိနေပေမဲ့ တကယ်တမ်း အောက်ခြေမှာ သိသာတဲ့ တိုးတက်ပြောင်းလဲမှု မရှိသေးပါဘူး။ အခြား အရေးပါတဲ့ တရုတ်စီမံကိန်းကြီးတွေကိုလည်း အကောင် အထည်ဖော်ရေး လုပ်ငန်းစဉ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဆွေးနွေး ပြင်ဆင်တာတွေ ရှိပေမဲ့ မြေပြင်မှာ လက်တွေ့အကောင်အထည်ဖော်မှုတွေ မရှိခဲ့တာ တွေ့ရပါတယ်။

အထူးသဖြင့် တရုတ် အကျိုးစီးပွား ရေချိန်ကို စဉ်းစားတဲ့အခါ အမြင်ဟောင်း ဖြစ်တဲ့ ‘မြန်မာနိုင်ငံမှာ တက်လာသမျှ အစိုးရတိုင်းကို သူ့အစိုးရသဖွယ် သဘောထားပြီး ကာကွယ်မှုပေးလိမ့်မယ်’ဆိုတဲ့ ရှုမြင်ချက်က လုံလောက်မှု မရှိတော့ပါဘူး။ အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း မြန်မာနိုင်ငံအပေါ် တရုတ်ရဲ့ တုံ့ပြန် ချဉ်းကပ်ပုံတွေကို ပိုင်းခြားတဲ့အခါ (၁) နိုင်ငံရေး ရေခံမြေခံကို ပိုသတိထားပြီး မြန်မာ့အရေးကြောင့် တရုတ်ရဲ့ပုံရိပ် ဗီလိန်အဖြစ် သမုတ်ခံမယ့် အခြေအနေမျိုးကို ဂရုထား ရှောင်ကြဉ်လိုတာ၊ အနောက်နိုင်ငံတွေက မြန်မာ့အရေးပေါ် မူတည်ပြီး မြန်မာနဲ့ ဒေသတွင်းနိုင်ငံရေး (ဥပမာ အာဆီယံ-တရုတ်ဆက်ဆံရေး)မှာ တရုတ်ရဲ့ဩဇာကို လျှော့ချဖို့ ကြိုးပမ်းမှု မျိုးကို ရှောင်ရှားလိုတာ၊ (၂) သမားရိုးကျ မဟာဗျူဟာ လုံခြုံရေးနဲ့စီးပွားရေး အကျိုးစီးပွားတွေကိုလည်း ဆုံးရှုံးစရာ မလိုဘဲ အချိန်တန်တာနဲ့ တပြိုင်နက်လက်ဦးမှုယူနိုင်အောင် လုံခြုံရေးအား၊ ဓနဩဇာအားကြီးသူ၊ အဆုံးအဖြတ်ပေးနိုင်သူ အခန်းကဏ္ဍမျိုးဖြစ်အောင် တရစ်ချင်းတည်ဆောက်တာ (၃) ကိုဗစ်ရောဂါဘေးလို မြန်မာပြည်တွင်းကနေ အပြင်ကို ဖိတ်လျှံကျလာမယ့် သမားရိုးကျမဟုတ်တဲ့ လုံခြုံရေးပြဿနာတွေကြောင့် တရုတ်နိုင်ငံအပေါ် ဆက်နွှယ်ထိခိုက်မယ့်အရေးကို အထူးအရေးပေး ကိုင်တွယ်လာတာ စတဲ့ အချက်သုံးချက်ကို တွေ့ရပါတယ်။ ဒါကြောင့် တရုတ်အကျိုးစီးပွားရေချိန်ကို ချိန်ထိုးရာမှာ ဖော်ပြပါအချက်သုံးချက်ကို ဆက်စပ်ပေါင်းစည်း စဉ်းစားတဲ့ နိုင်ငံရေးဘောဂဗေဒအမြင် ပိုမိုလိုအပ်လာပါတယ်။

The post တရုတ်အကျိုးစီးပွားရေချိန် – နိုင်ငံရေးဘောဂဗေဒအမြင်ဖြင့် ရှုမြင်ရန် ပိုမိုလိုအပ်လာသော အခြေအနေ appeared first on ISP Myanmar China Desk.

၁။ သတင်းများ

၂။ သဘောတူညီမှုများ

၃။ နိုင်ငံတကာသုံးသပ်ချက်များ

၄။ ကိန်းဂဏန်းအချက်အလက်များကို ထုတ်နုတ်တင်ပြသွားမည် ဖြစ်ပါသည်။

၁။ သတင်းများ

နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး မစ္စတာဝမ်ယိ၏ မြန်မာနိုင်ငံခရီးစဉ်

၂၀၂၁ ခုနှစ်အတွက် ပထမဆုံး တရုတ်-မြန်မာ သံတမန်ရေးလှုပ်ရှားမှုကို ဇန်နဝါရီ ၁၁ မှ ၁၂ ရက်အတွင်း လာရောက်ခဲ့သော တရုတ်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဝမ်ယိ၏ ခရီးစဉ်ဖြင့် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၎င်းမှာ ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲအပြီး မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပထမဆုံးလာရောက်သည့် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးတစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။  တရုတ်နိုင်ငံ နိုင်ငံတော်ကောင်စီဝင်လည်းဖြစ်၊ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးလည်းဖြစ်သည့် ဝမ်ယိသည် နှစ်သစ်အတွက် အရှေ့တောင်အာရှခရီးစဉ်အဖြစ် မြန်မာ၊ အင်ဒိုနီးရှား၊ ဘရူနိုင်းနှင့် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံတို့သို့  သွားရောက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ သို့ဖြစ်ရာ ပြီးခဲ့သော ရက်သတ္တပတ်အတွင်း သတင်းများတွင် ၎င်းခရီးစဉ်နှင့် စပ်လျဉ်းသည့် ခန့်မှန်းမှုများ၊ ထုတ်ပြန်ချက်များ၊ သတင်းများ၊ သုံးသပ်ချက်များများစွာ ပေါ်ထွက်ခဲ့သည်။  မြန်မာနိုင်ငံသို့ လာရောက်ခဲ့သည့် နှစ်ရက်တာ ခရီးစဉ်အတွင်းတွင် ဝမ်ယိသည်  နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံ ၊ သမ္မတ၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်တို့နှင့် တွေ့ဆုံခဲ့သည်။

သမ္မတ ဦးဝင်းမြင့်နှင့်တွေ့ဆုံရာတွင် မြန်မာနှင့် တရုတ် နှစ်နိုင်ငံ ရှိရင်းစွဲ ချစ်ကြည်ရင်းနှီးမှုနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများ တိုးမြှင့်သွားရေး၊ နှစ်နိုင်ငံအကြား အေးအတူပူအမျှ အသိုက်အဝန်း ထူထောင်သွားရေး အတွက် နှစ်နိုင်ငံ ဆက်လက်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သွားရေး၊ နှစ်နိုင်ငံအကြား ကိုဗစ်ရောဂါ ကာကွယ်၊ ထိန်းချုပ်၊ ကုသရေး လုပ်ငန်းများတွင် ဆက်လက်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သွားရေး၊ နှစ်နိုင်ငံ ယဉ်ကျေးမှု ခရီးသွားနှစ် အကောင်အထည်ဖော်ရေးဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များကို ဆက်လက်ဆောင်ရွက်သွားရေးနှင့် နှစ်နိုင်ငံ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး စီမံကိန်းများ အရှိန်အဟုန်မပြတ် ဆက်လက်အကောင်အထည်ဖော်သွားရေးတို့ကိုလည်း ဆွေးနွေးခဲ့သည်ဟု  သမ္မတရုံးက သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် တရုတ်နိုင်ငံမှ မြန်မာနိုင်ငံသို့ ကိုဗစ်-၁၉ ရောဂါကာကွယ်ဆေး သုံးသိန်းနှင့် ယွမ် သုံးသန်း(အမေရိကန်ဒေါ်လာ လေးသိန်းခြောက်သောင်းကျော်)တန်ဖိုးရှိ ကိုဗစ်-၁၉ ရောဂါတိုက်ဖျက်ရေး ဆေးပစ္စည်းများ ကူညီပံ့ပိုးသွားမည်ဟု ကတိပြုခဲ့ပြီး အထူးလေယာဉ်ဖြင့် သယ်ဆောင်လာသော ယွမ်ငွေ နှစ်သိန်းခွဲ(အမေရိကန် ဒေါ်လာ သုံးသောင်းရှစ်ထောင်ကျော်)တန်ဖိုးရှိ ကိုဗစ်-၁၉ ရောဂါတိုက်ဖျက်ရေး ဆေးပစ္စည်းများကို ပထမအသုတ်အဖြစ် ပေးအပ်ခဲ့သည်။

ထို့နောက် နိုင်ငံတော်၏အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်လည်းဖြစ်၊ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးလည်းဖြစ်သည့် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့် တွေ့ဆုံကာ မြန်မာ-တရုတ် နှစ်နိုင်ငံအကြား စာချုပ်၊ နားလည်မှုစာချွန်လွှာ၊ မှတ်တမ်းလွှာ၊ စာလွှာနှင့် အစီအစဉ်တို့ အပါအဝင် သဘောတူညီချက် ခြောက်ချက်ကို လက်မှတ်ရေးထိုး လဲလှယ်ခဲ့ပြီး နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံရုံးဝန်ကြီး ဦးကျော်တင့်ဆွေနှင့် ထပ်မံတွေ့ဆုံကာ ယမန်နှစ်ကလာရောက်ခဲ့သည့် သမ္မတရှီကျင့်ဖျင်၏ မြန်မာနိုင်ငံခရီးစဉ်အတွင်း ရရှိခဲ့သော အရေးကြီးသဘောတူညီချက်များကို ဘက်စုံ အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်သွားလိုကြောင်း တိုက်တွန်းပြောဆိုခဲ့သည်။

ဇန်နဝါရီလ ၁၂ ရက်တွင် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်နှင့် တွေ့ဆုံကာ ရခိုင်အရေးနှင့် နယ်စပ်ဒေသတည်ငြိမ်ရေးတို့အပြင် အခြား နှစ်နိုင်ငံအရေးကိစ္စများကို ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။

ယင်းတွေ့ဆုံမှုအပြီး တရက်အကြာမှာပင်  ရိုဟင်ဂျာအရေးနှင့်စပ်လျဉ်းပြီး တရုတ်၊ မြန်မာနှင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် သုံးနိုင်ငံ တွေ့ဆုံပွဲကို လာမည့် ဇန်နဝါရီ ၁၉ ရက်တွင် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ၊ ဒက္ကာမြို့၌ ကျင်းပသွားမည်ဟု ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အဗ္ဗဒူမိုမန်က သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့ခြင်းမှာ သတိပြုစရာဖြစ်ပါသည်။  ထိုသို့ သုံးပွင့်ဆိုင် တွေ့ဆုံရန်အတွက် တရုတ်နိုင်ငံအနေနှင့် ပြီးခဲ့သည့် နှစ်ကုန်ပိုင်းမှစကာ မြန်မာနှင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် နှစ်နိုင်ငံခေါင်းဆောင်များကို တရုတ်နိုင်ငံ ဘေဂျင်းမြို့သို့ ဖိတ်ကြားကာ တိုက်တွန်းကြိုးပမ်းနေခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

ရွှေကုက္ကိုအရေးကြောင့် ကရင်နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့ BGF တဖွဲ့လုံး နုတ်ထွက်စာတင်

ဇန်နဝါရီ ၈ ရက်က ကျင်းပခဲ့သည့် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲတွင် ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဦးဇော်ဌေးက ရွှေကုက္ကိုစီမံကိန်းသည် အစိုးရ ခွင့်ပြုချက်ထက် ကျော်လွန်လုပ်ဆောင်ခဲ့ခြင်းကြောင့်  စီမံကိန်းအား ရပ်ဆိုင်းထားပြီး အစိုးရအုပ်ချုပ်ရေး ယန္တရားအောက် ထည့်သွင်းနိုင်ရေး ဆောင်ရွက်နေသည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ ထို့အပြင် တပ်မတော်လက်အောက်ခံ ကရင်ပြည်နယ် နယ်ခြားစောင့်တပ်(BGF)၏ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး ဗိုလ်မှူးကြီး စောချစ်သူ၏ ချစ်လင်းမြိုင်ကုမ္ပဏီနှင့် တရုတ်လုပ်ငန်းစု Yatai International ကုမ္ပဏီတို့ ပူးပေါင်းတည်ထောင်ထားသော Myanmar Yatai International ကုမ္ပဏီနှင့်ပတ်သက်၍ အရေးယူ၊ ပြုပြင်၊ ဖျက်သိမ်း ဟူသော မူအရ အရပ်ဘက်အုပ်ချုပ်ရေးလက်အောက်မှ ဆောင်ရွက်လျက်ရှိပြီး နယ်ခြားစောင့်တပ်(BGF)နှင့် ပတ်သက်၍မူ တပ်ပိုင်းဆိုင်ရာအရ ဆောင်ရွက်ရန်အတွက် လမ်းညွှန်ထားသည်ဟု ဆိုသည်။

ထိုသတင်းစာရှင်းလင်းပွဲအပြီး တရက်အကြာတွင် ကရင်ပြည်နယ် နယ်ခြားစောင့် တပ်ရင်း ၁၀၂၂ မှ တပ်ရင်းမှူး ဗိုလ်မှူးစောမောသို(စောမုတ်သုန်)မှာ ရာထူးတာဝန်များမှ နုတ်ထွက်သွားခဲ့သည်။ ရွှေကုက္ကိုမြို့သစ်စီမံကိန်းအပါအဝင် ဒေသတွင်း တရားမဝင် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများနှင့် ပတ်သက်ပြီး BGF ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်မှူးကြီးစောချစ်သူ၊ ဗိုလ်မှူးစောတင်ဝင်းနှင့် ဗိုလ်မှူးစောမောသိုတို့အား နုတ်ထွက်ရန် တပ်မတော်က ညွှန်ကြားခဲ့သည်။ စောမောသို နုတ်ထွက်အပြီး ငါးရက်အကြာ၊ ဇန်နဝါရီ ၁၄ ရက်တွင်မူ ကရင်ပြည်နယ် နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့ BGF တပ်မှူး ၁၃ ဦးအပါအဝင် အင်အား ၁၀၀ နီးပါးမှာ တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်မှတဆင့် နုတ်ထွက်စာတင်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် BGF မှ နုတ်ထွက်ပြီးပါက ပြန်လည်တောခိုရန် (လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရေးဆင်နွှဲရန်) စီစဉ်ထားသည်။ ယင်းသို့ BGF နှင့် တင်းမာမှုကို လျော့ချရန်အတွက် မြန်မာ့တပ်မတော်မှ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးတဦး ဦးဆောင်ကာ ဇန်နဝါရီ ၁၅ ရက်တွင် ကရင်ပြည်နယ်၊ မြိုင်ကြီးငူဒေသ၌ တွေ့ဆုံညှိနှိုင်းခဲ့ကြသည်။ တွေ့ဆုံမှုအပြီးတွင် BGF ဘက်မှ နုတ်ထွက်စာ ၁၀၀ ကျော်ကို ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းခဲ့ပြီး မူလအတိုင်း ဆက်လက်တာဝန်ထမ်းဆောင်ရန် သဘောတူညီမှု ရရှိခဲ့သည်။

ကရင်ပြည်နယ် နယ်ခြားစောင့်(BGF) တပ်ဖွဲ့သည် DKBA(တိုးတက်သော ကရင်အမျိုးသားဗုဒ္ဓဘာသာ တပ်မတော်) မှ တပ်ရင်း ၁၂ ရင်း၊ ကရင်ငြိမ်းချမ်းရေးတပ်ဖွဲ့ KPF မှ တပ်ရင်း တရင်းတို့က ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် သြဂုတ်တွင် နယ်ခြားစောင့်တပ်အဖြစ် အသွင်းပြောင်းလဲခဲ့ပြီး လက်ရှိတွင် စုစုပေါင်းတပ်အင်အားမှာ ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် သုံးထောင်ကျော် ရှိမည်ဟု ဆိုသည်။

တရုတ်၏ ယာယီခြံစည်းရိုးများ ပြန်ဖျက်ပေးရမည်

ပြီးခဲ့သည့်နှစ်ကုန်ပိုင်းက ရှမ်းပြည်နယ်၊ လောက်ကိုင်ခရိုင်၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ ဟိုပန်ခရိုင်နှင့် ဝ ကိုယ်ပိုင် အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ကချင်ပြည်နယ်၊ လိုင်ဇာမြို့နှင့် ပါဂျောင်ဒေသတို့တွင် တရုတ်နိုင်ငံဘက်က ခြံစည်းရိုးများ ကာရံခဲ့သည်။ ကိုဗစ်ကာလအတွင်း လူအကူးအသန်းများသော နေရာများတွင် ကူးလူးဆက်ဆံမှု မရှိစေရန်အတွက် ယာယီ ခြံစည်းရိုးများ ကာရံခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်ဟု တရုတ်ဘက်က ဆိုသည်။ သို့သော် ကာရံထားသည့် သံဆူးလိပ် ခြံစည်းရိုးများသည် နှစ်နိုင်ငံ နယ်နိမိတ်အတွင်းရှိ မှတ်တိုင်များကြားသို့ ရောက်ရှိနေပြီး နှစ်နိုင်ငံ နယ်နိမိတ် စာချုပ်ပါ အချက်အလက်များကို ဖောက်ဖျက်ထားသည့်အတွက်   ပြန်လည်ဖျက်သိမ်းပေးရမည်ဟု သမ္မတရုံးက ပြောသည်။ တရုတ်-မြန်မာ နှစ်နိုင်ငံ နယ်နိမိတ် သဘောတူစာချုပ်ကို ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ် အောက်တိုဘာ ၁ ရက်တွင် သဘောတူညီ ချုပ်ဆိုခဲ့ပြီး ၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင် နယ်နိမိတ် မှတ်တိုင်များကို စိုက်ထူခဲ့သည်။ ထို့နောက် မြန်မာ-တရုတ် နယ်စပ်ဒေသများ စီမံခန့်ခွဲရေးနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးဆိုင်ရာ သဘောတူစာချုပ်ကို ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် လက်မှတ် ရေးထိုးခဲ့သည်။

နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနမှ ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် နှစ်ဦးကို စေလွှတ်ကာ နှစ်နိုင်ငံ နယ်နိမိတ်မျဉ်းများ ပြန်လည်ဖော်ထုတ်ရေး၊ နယ်နိမိတ် သဘောတူစာချုပ်ပါအချက်များအရ ခြံစည်းရိုးများကို စနစ်တကျ ကာရံရေးနှင့် ခြံစည်းရိုးကာရံလိုသောသူက  ကုန်ကျစရိတ်ကျခံရန် စသည့်အချက်များကို တရုတ်နိုင်ငံနှင့် ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းမည်ဟု ဇန်နဝါရီ ၈ ရက်တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သည့် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲတွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဦးဇော်ဌေးက ပြောသည်။

၂။ သဘောတူညီမှုများ

တရုတ်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး မစ္စတာဝမ်ယိ၏ မြန်မာနိုင်ငံခရီးစဉ်မတိုင်မီ တရက်အလို၊ ဇန်နဝါရီ ၁၀ ရက်တွင် မန္တလေး-ကျောက်ဖြူ ရထားလမ်းစီမံကိန်း ဖြစ်မြောက်နိုင်ခြေလေ့လာမှု(Feasibility Study)ဆိုင်ရာ နားလည်မှု စာချွန်လွှာ လက်မှတ်ရေးထိုးပွဲ အခမ်းအနားကို နေပြည်တော်တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ အဆိုပါ နားလည်မှု စာချွန်လွှာကို မြန်မာနိုင်ငံဘက်မှ ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန လက်အောက်ရှိ မြန်မာ့မီးရထားနှင့် တရုတ်နိုင်ငံကုမ္ပဏီ China Railway Eryuan Engineering Group Co., Limited(CREEG) တို့က လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။ အဆိုပါတရုတ်ကုမ္ပဏီသည် ပြီးခဲ့သည့်နှစ် ဇန်နဝါရီက လာရောက်ခဲ့သည့်  တရုတ်သမ္မတ ခရီးစဉ်အတွင်း ရရှိခဲ့သော သဘောတူညီချက် ၃၃ ချက်ထဲမှ တခုဖြစ်သည့် မူဆယ်-မန္တလေး အမြန်ရထားလမ်းစီမံကိန်း ဖြစ်မြောက်နိုင်ခြေလေ့လာဆန်းစစ်မှုကို ပြုလုပ်ခဲ့သည့် ကုမ္ပဏီလည်း ဖြစ်ပြီး တရုတ်အစိုးရ၏ ကျောထောက်နောက်ခံပြု ကုမ္ပဏီတခု ဖြစ်သည်။ CREEG ကုမ္ပဏီသည် ကူမင်း-ကျောက်ဖြူ ရထားလမ်းတည်ဆောက်ရန်အတွက် ၂၀၁၁ ခုနှစ်မှ စတင်ကာ မြန်မာအစိုးရထံ အဆိုပြုခဲ့ပြီး စီမံကိန်းဖြစ်နိုင်ခြေ လေ့လာမှုနားလည်မှုစာချွန်လွှာသည် ၂၀၁၄ တွင် သက်တမ်းကုန်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၂၀၁၇ နှစ်လယ်ပိုင်းတွင် မူဆယ်-မန္တလေး ရထားလမ်းအတွက် ဖြစ်နိုင်ခြေလေ့လာဆန်းစစ်မှုပြုလုပ်ရန် ထပ်မံအဆိုပြုခဲ့ပြီး တနှစ်အကြာတွင် နားလည်မှုစာချွန်လွှာ လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။

တရုတ်-မြန်မာ စီးပွားရေးစင်္ကြံစီမံကိန်း(CMEC)အရ တရုတ်နိုင်ငံ၏ ဘေဂျင်း-ကူမင်း-ရွှေလီ အမြန်ရထားလမ်းပိုင်းနှင့် မြန်မာနိုင်ငံမှ မူဆယ်- မန္တလေး– ကျောက်ဖြူ အမြန်ရထားလမ်း စီမံကိန်းတို့ကို ချိတ်ဆက် ဆောင်ရွက်မည် ဖြစ်သည်။ ထိုမှတဆင့် ကျောက်ဖြူအထူးစီးပွားရေးဇုန်နှင့် ရေနက်ဆိပ်ကမ်းတို့နှင့် ချိတ်ဆက် ဆောင်ရွက်မည် ဖြစ်သည်။ ယခု မန္တလေး-ကျောက်ဖြူ ရထားလမ်းစီမံကိန်းသည် တရုတ်နိုင်ငံမှ အဆိုပြုထားသော  တရုတ်-မြန်မာ စီးပွားရေးစင်္ကြံလမ်း၏ အစိတ်အပိုင်းတခုဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ တရုတ်သံရုံး၏ သတင်းထုတ်ပြန်ချက်အရ တရုတ်နိုင်ငံ၏ ယူနန်ပြည်နယ်၊ တာလီမှ ရွှေလီအထိ ရထားလမ်းပိုင်းကို ၂၀၂၃ ခုနှစ်ကုန်တွင် ဖောက်လုပ်ပြီးစီးရန် လျာထားပြီး ရထားစတင်ပြေးဆွဲနိုင်မည်ဆိုပါက တရုတ်-မြန်မာ နယ်စပ်အထိ ပေါက်ရောက်မည်ဖြစ်ကြောင်း ထုတ်ပြန်ထားသည်။ အဆိုပါ တရုတ်-မြန်မာ ရထားလမ်း ချိတ်ဆက်ခြင်းနှင့် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ရထားလမ်းဖောက်လုပ်ခြင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံအား လူဦးရေ ၁ ဒသမ ၄ ဘီလီယံရှိသော ကြီးမားသည့်စျေးကွက်ကြီးနှင့် ကျယ်ပြန့်သော အာရှ-ဥရောပကုန်းမြေ(Eurasia)ကို ပိုမိုနီးကပ်စွာ ချိတ်ဆက်ပေးနိုင်မည်ဖြစ်ကာ မြန်မာ့စီးပွားရေးတိုးတက်ရေးနှင့် ပြည်သူလူထုဘဝ ကောင်းမွန်ရေးကို အထောက်အကူ ပြုမည့်အပြင် အမျိုးသားပြန်လည်သင့်မြတ်ရေးနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးဖြစ်စဉ်ကို အားဖြည့်ပေးမည်ဖြစ်ကြောင်း မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ တရုတ်သံအမတ်ကြီး Mr. Chen Hai က ဆိုသည်။

မန္တလေး-မူဆယ် အမြန်ရထားလမ်းသည် ကီလိုမီတာ ၅၀၀(မိုင် ၃၁၀ ကျော်) ရှည်လျားမည်ဖြစ်ပြီး တနာရီလျှင်  ကီလိုမီတာ ၁၆၀(မိုင် ၁၀၀)နှုန်းဖြင့် မောင်းနှင်နိုင်ရန် ဒီဇိုင်းထုတ်ထားသည်။ ကုန်ကျစရိတ်မှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ကိုးဘီလီယံခန့် ရှိမည်ဖြစ်သည်။

ရခိုင်ပြည်နယ်၊ မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးနှင့် ရှမ်းပြည်နယ်တို့ကို ဖြတ်သန်းတည်ဆောက် ထားသော တရုတ်-မြန်မာ ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ပိုက်လိုင်းနှင့်အပြိုင် ဖောက်လုပ်မည့် အဆိုပါ ရထားလမ်းစီမံကိန်းသည် တရုတ်နိုင်ငံ၏ အကျိုးစီးပွားကိုသာ အလေးထားလုပ်ဆောင်နေသော စီမံကိန်းဖြစ်သည်ဟု ပြည်တွင်းမှ လေ့လာစောင့်ကြည့်သူများ၏ ပြောကြားချက်ကို ဧရာ၀တီသတင်းဌာနနှင့် RFA သတင်းဌာနတို့တွင် ဖော်ပြထားသည်။

စစ်ရေးနှင့် စီးပွားရေးမဟာဗျူဟာ လိုအပ်ချက်များအရ တရုတ်နိုင်ငံသည် မြန်မာနိုင်ငံမှတဆင့် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာအား ပိုမိုစိုးမိုးလာနိုင်ရန် ကြိုးပမ်းနေကြောင်း လေ့လာသူများ၏ ပြောကြားချက်ကိုလည်း ဧရာ၀တီသတင်းဌာန၏ အင်္ဂလိပ်ဘာသာ ဝက်ဘ်ဆိုက်တွင် ဖော်ပြထားသည်။

၃။ နိုင်ငံတကာသုံးသပ်ချက်များ

ယခုတပတ်၌ နိုင်ငံတကာမီဒီယာများဖြစ်သော တရုတ်နိုင်ငံအခြေစိုက် South China Morning Post သတင်းဌာနနှင့် South Asian Monitor တို့တွင် ဖော်ပြခဲ့သည့်အချို့ကို ထုတ်နုတ်တင်ပြရလျှင် တရုတ်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဝမ်ယိ၏ နေပြည်တော်ခရီးစဥ်အတွင်း ကတိပြုခဲ့သော မြန်မာ့ငြိမ်းချမ်းရေးဖြစ်စဥ်တိုးတက်စေရန်နှင့် တရုတ်-မြန်မာ စီးပွားရေးစင်္ကြံစီမံကိန်း အကောင်အထည်ဖော်မှု တိုးတက်စေရန်တို့အတွက် တရုတ်-မြန်မာ နယ်စပ်ရှိ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲများအား တရုတ်နိုင်ငံက ကူညီဆောင်ရွက်သွားမည်ဟူသော ကတိပြုချက်များမှာ တရုတ်နိုင်ငံအနေနှင့် အမေရိကန်၊ ဂျပန်၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံများနှင့် ဒေသတွင်းအားပြိုင်မှုများအတွက် အထောက်အကူဖြစ်‌စေရန် ဦးတည်သော ဟန်ပြအကူအညီ(Show of Support)သာ ဖြစ်သည်ဟု ဆောင်းပါးရှင်က သုံးသပ်ထားသည်ကို တွေ့ရသည်။ ပြီးခဲ့သည့် ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် နှစ်ကုန်ပိုင်းကလည်း အိန္ဒိယမီဒီယာအများစုတွင် မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များအား တရုတ်အစိုးရက ငွေကြေးနှင့် လက်နက်အကူအညီများ ထောက်ပံ့ပေးနေသည်ဟူသော ရေးသားချက် အများအပြားကို တွေ့မြင်ခဲ့ရသလို ယခုအခါတွင်လည်း တရုတ်အစိုးရ၏ ကတိပြုချက်များသည် ဟန်ပြ(Show)သက်သက်သာ ဖြစ်သည်ဟူသော သုံးသပ်ချက်များကို နိုင်ငံတကာမီဒီယာများတွင် မြင်တွေ့ရခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် တရုတ်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဝမ်ယိ၏ မြန်မာနိုင်ငံခရီးစဉ်အတွင်း သမ္မတဦးဝင်းမြင့်အား တရုတ်နိုင်ငံအနေနှင့် ရခိုင်ပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းမှ ရိုဟင်ဂျာအရေးကို ကူညီသွားမည်ဟူသော ကတိပြုပြောကြားမှုနှင့်ပတ်သက်၍ ဂျပန်နိုင်ငံအခြေစိုက် Nikkei Asia သတင်းဌာနကလည်း တရုတ်နိုင်ငံသည် အမေရိကန်နိုင်ငံ၏ အစိုးရအပြောင်းအလဲမတိုင်ခင် အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများနှင့် နီးကပ်သောဆက်ဆံရေးကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းနိုင်ရန်အတွက် ကြိုးပမ်းခြင်းဖြစ်သည်ဟု သုံးသပ်ထားသည်။

၄။ အချက်အလက်များ

တရုတ်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဝမ်ယိ၏ မြန်မာနိုင်ငံခရီးစဥ်အတွင်း မြန်မာ-တရုတ် နှစ်နိုင်ငံအကြား စာချုပ်၊ နားလည်မှုစာချွန်လွှာ၊ မှတ်တမ်းလွှာ၊ စာလွှာနှင့် အစီအစဉ်တို့ အပါအဝင် အောက်ပါ သဘောတူညီချက် ခြောက် ချက်ကို လက်မှတ်ရေးထိုး လဲလှယ်ခဲ့ကြသည်။

၁။ စီးပွားရေးနှင့် နည်းပညာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးဆိုင်ရာ စာချုပ်၊

၂။ မန္တလေး-ကျောက်ဖြူ ရထားလမ်းစီမံကိန်း ဖြစ်နိုင်ခြေလေ့လာမှုဆိုင်ရာ နားလည်မှု စာချွန်လွှာ၊

၃။ ကချင်ပြည်နယ် ပြည်တွင်းနေရပ်စွန့်ခွာသူများ ပြန်လည်နေရာချထားရေးအတွက် ငွေကြေးအထောက်အပံ့ပေးအပ်ရေး စာလွှာ၊

၄။ တရုတ်နိုင်ငံ၏ အတိုးမဲ့ ချေးငွေဖြင့် ဝယ်ယူသည့် လူစီးရထားတွဲများဆိုင်ရာ စာလွှာ၊

၅။ ကျေးလက် လမ်းတံတား ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး စီမံကိန်းများ ဖြစ်နိုင်ခြေလေ့လာမှုဆိုင်ရာ အစည်းအဝေး မှတ်တမ်းလွှာ၊

၆။ စီးပွားရေးနှင့် ကုန်သွယ်ရေး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရန် ဖွံ့ဖြိုးမှုဆိုင်ရာ ငါးနှစ်အစီအစဉ် တို့ဖြစ်သည်။

ထို့အပြင် အဆိုပါခရီးစဥ်နှင့် ပတ်သက်၍လည်း မြန်မာအစိုးရ၏ ထုတ်ပြန်ချက်နှင့် တရုတ်နိုင်ငံခြားရေးဌာန၏ ထုတ်ပြန်ချက်များမှာ အချက်အလက်တချို့ ကွာခြားမှုရှိသည်ကို တွေ့ရသည်။ နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံရုံးဝန်ကြီးဌာန၏ ထုတ်ပြန်ချက်၌ နှစ်နိုင်ငံဆွေးနွေးချက် ခုနစ်ချက်ရှိပြီး တရုတ်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ထုတ်ပြန်ချက်၌မူ ဆွေးနွေးချက် ၁၀ ချက် ရှိခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ ကွာဟနေသောအချက် သုံးချက်မှာ –

၁။ အစိုးရအသစ် အောင်မြင်စွာဖွဲ့စည်းနိုင်ရေးကို မျှော်လင့်ကြောင်းနှင့် ဝမ်းမြောက်ကြိုဆိုခြင်း၊

၂။ မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် မဲခေါင်-လန်ချန်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုနှင့် တောင်တရုတ်ပင်လယ်ဆိုင်ရာ Code of Conduct ရေးဆွဲရာ၌ ပူးတွဲဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ယူစဥ်အတွင်း အာဆီယံ-တရုတ် ဆက်ဆံရေး တိုးတက်စေရန် ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်ပေးရန်နှင့်

၃။ မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် ထိုင်ဝမ်အရေး၊ ဟောင်ကောင်အရေးနှင့် ရှင်းကျန့်ပြည်နယ်အရေးတို့တွင် တရုတ်တနိုင်ငံတည်းမူဝါဒ(One China Policy) အရ တရုတ်နိုင်ငံဘက်မှ ခိုင်မာစွာ ရပ်တည်သည်ဟူသော အချက်များဖြစ်သည်။

မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရဘက်မှ သတင်းထုတ်ပြန်ချက်များတွင် အထက်ပါ ဆွေးနွေးချက်သုံးချက်ကို မည်သည့်အတွက်ကြောင့် ချန်လှပ်ထားခဲ့သနည်းဆိုသည်မှာ ပဟေဠိတခုအဖြစ် သတိပြုစရာဖြစ်သည်။

ဇေရှိုင်းဗိုလ်၊ လင်းထက်အောင်

The post တရုတ်-မြန်မာ ဆက်ဆံရေး တပတ်တာ သတင်းအနှစ်ချုပ် ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ဒုတိယပတ် (ဇန်နဝါရီ ၉ ရက်မှ ၁၅ ရက် အထိ) appeared first on ISP Myanmar China Desk.

၁။ သတင်းများ

၂။ သဘောတူညီမှုများ

၃။ နိုင်ငံတကာသုံးသပ်ချက်များ

၄။ ကိန်းဂဏန်းအချက်အလက်များကို ထုတ်နုတ်တင်ပြသွားမည် ဖြစ်ပါသည်။

၁။ သတိပြုစရာ သတင်းများ

တရုတ်ချေးငွေနှင့် လူစီးရထားတွဲများ

၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်၊ ဇန်နဝါရီအတွင်းက မြန်မာနိုင်ငံသို့ ချစ်ကြည်ရေးခရီး လာရောက်ခဲ့သော တရုတ်သမ္မတ ရှီကျင့်ဖျင်၏ သဘောတူညီချက် ၃၃ ချက်တွင် ‘အတိုးမဲ့ချေးငွေဖြင့် လူစီးရထားတွဲများ ဝယ်ယူရေး သဘောတူ စာချုပ်’ လည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။ အဆိုပါစာချုပ်အရ တင်သွင်းလာသောရထားတွဲ ၂၈ တွဲသည် သီလဝါဆိပ်ကမ်းသို့ ယခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၅ ရက်တွင် စတင်ရောက်ရှိခဲ့ကြောင်း နိုင်ငံပိုင်သတင်းစာ ဖော်ပြချက်အရ သိရသည်။ ချေးငွေ အမျိုးအစားမှာ စာချုပ်ပါအတိုင်း အတိုးမဲ့ ဖြစ်သည်ဟု သိရပြီး စုစုပေါင်းချေးငွေမှာ ယွမ်သန်း ၈၀ ရှိသည်ဟု ဆိုသည်။ ချေးငွေသက်တမ်းမှာ နှစ် ၂၀ ဖြစ်ပြီး ချေးယူကာလ ငါးနှစ်၊ ဆိုင်းငံ့ကာလ ငါးနှစ်နှင့် ပြန်ဆပ်ကာလ ၁၀ နှစ်ဖြစ်ကြောင်း ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်၏ အစည်းအဝေးမှတ်တမ်းများအရ သိရသည်။ အထက်ပါ လူစီး ရထားတွဲများ ဝယ်ယူရေးကိစ္စရပ်များနှင့် ပတ်သက်၍ ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ နှစ်ကုန်ပိုင်းကပင် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်၌ ဆွေးနွေးအတည်ပြုခဲ့သည်။

တရုတ်နိုင်ငံမှ ဝယ်ယူမည့် ကိုဗစ်-၁၉ ကာကွယ်ဆေး

၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်၊ ဒီဇင်ဘာ ၃၁ ရက်တွင် ဘေဂျင်းမြို့ရှိ မြန်မာသံရုံးက ကိုဗစ်-၁၉ ကာကွယ်ဆေးနှင့် ပတ်သက်၍ ထုတ်ပြန်ချက်တခု ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ တရုတ်နိုင်ငံထုတ် ကိုဗစ်-၁၉ ကာကွယ်ဆေးများမှာ ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ နှစ်ဆန်းပိုင်း အစောဆုံးကာလများတွင် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိမည့် အခြေအနေရှိကြောင်းနှင့် မြန်မာသံရုံး၏ ကာကွယ်ဆေးရရှိရန် ကြိုးပမ်းမှုအခြေအနေများကို ဖော်ပြထားသည်။ တရုတ်နိုင်ငံအနေဖြင့်လည်း နိုင်ငံတကာ အစည်းအဝေးများတွင် ကာကွယ်ဆေးမိတ်ဖက်ထူထောင်သွားမည့်အကြောင်းများနှင့် များစွာသော နိုင်ငံများအား ကာကွယ်ဆေး ဦးစားပေးဖြန့်ဝေပေးသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း မြန်မာနိုင်ငံအပါအဝင် ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများကို ကတိပေးချက်များလည်း ရှိခဲ့သည်။ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် စက်တင်ဘာအတွင်းက တရုတ်နိုင်ငံ ကွန်မြူနစ်ပါတီ ဗဟိုကော်မတီ နိုင်ငံရေးဗျူရိုအဖွဲ့ဝင် ယန်ကျဲ့ချီ၏ မြန်မာနိုင်ငံခရီးစဉ်အတွင်းတွင်လည်း ကာကွယ်ဆေးနှင့် ပတ်သက်၍ ဦးစားပေးမျှဝေလိုကြောင်းလည်း ထည့်သွင်းဆွေးနွေးခဲ့သည်။

ထို့အပြင် ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်၊ ဒီဇင်ဘာ ၂၈ ရက်က မြန်မာနိုင်ငံသားယာဉ်မောင်း ၂၃ ဦးကို တရုတ်က ကာကွယ်ဆေး ထိုးနှံပေးခဲ့ပြီး နှစ်ပတ်ခန့်အကြာတွင် ဒုတိယအကြိမ်ထိုးနှံရမည်ဖြစ်ကြောင်း 7 Day Daily သတင်းဖော်ပြချက် လည်း ရှိခဲ့သည်။ အဆိုပါဖြစ်စဉ်နှင့် ပတ်သက်၍ မြန်မာအစိုးရတာဝန်ရှိသူများက ကာကွယ်ဆေးအမည်ကို မေးမြန်းခဲ့သော်လည်း တရုတ်အစိုးရတာဝန်ရှိသူများက ဖြေကြားခြင်းမရှိကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ မြန်မာဘက်က နောင်တွင် ကိုဗစ်ကာကွယ်ဆေးထိုးနှံမည်ဆိုပါက မြန်မာအစိုးရထံ ကြိုတင်အကြောင်းကြားရန် အသိပေးခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။

တရုတ်နိုင်ငံနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး၏ နေပြည်တော်ခရီးစဉ်

၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလဆန်းပိုင်းတွင် တရုတ်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဝမ်ယိ မြန်မာနိုင်ငံသို့ လာရောက်မည်ဖြစ်ကြောင်း သတင်းဌာနများ၏ ဖော်ပြချက်လည်း ရှိခဲ့သည်။ ဝမ်ယိမှာ တရုတ်အစိုးရအဖွဲ့အတွင်း အရေးပါအရာရောက်သူ တဦးဖြစ်ပြီး အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်(NLD) အစိုးရတက်လာပြီးနောက်ပိုင်း မြန်မာ နိုင်ငံသို့ ၂၀၁၆၊ ၂၀၁၇၊ ၂၀၁၉၊ (၂၀၂၀ – တရုတ်သမ္မတရှီကျင့်ဖျင်နှင့်အတူ) နှစ်များအတွင်း လေးကြိမ် လာရောက် ခဲ့သည်။ ဝမ်ယိ၏ ခရီးစဉ်တခုချင်းစီတွင် ထူးခြားချက်များလည်း ရှိနေသည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ် ခရီးစဉ်၌ NLD အစိုးရ တက်လာပြီးနောက်ပိုင်း ပထမဆုံးလာရောက်လည်ပတ်သော နိုင်ငံခြားသံတမန်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၇ ခုနှစ် ခရီးစဉ်တွင် တရုတ်-မြန်မာစီးပွားရေးစင်္ကြံကို အဆိုပြုခဲ့သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ် ခရီးစဉ်အတွင်း ICJ ကိစ္စရပ်များနှင့် ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်အတွင်း အဆင့်မြင့်အရာရှိများ လည်ပတ်ရေးကိစ္စရပ်များဆွေးနွေးခဲ့ပြီး တလ အကြာတွင် တရုတ်သမ္မတရှီကျင့်ဖျင် မြန်မာနိုင်ငံသို့ လာရောက်ခဲ့သည်။ ခရီးစဉ်အားလုံး၌ နိုင်ငံတော်သမ္မတ (ဦးထင်ကျော်/ဦးဝင်းမြင့်)၊ နိုင်ငံတော်၏ အတိုင်ပင်ခံ ပုဂ္ဂိုလ် ‌ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၊ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေး ဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်တို့နှင့် သီးခြားစီတွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့သည်ကိုလည်း တွေ့ရသည်။ ယခု ခရီးစဉ်၌လည်း ကိုဗစ်ကာကွယ်ဆေး၊ တရုတ်-မြန်မာစီးပွားရေးစင်္ကြံစီမံကိန်းများနှင့် ရခိုင်ပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း အရေးကိစ္စရပ်များ၌ ထူးခြားချက်များရှိလာနိုင်ကြောင်း သုံးသပ်ချက်များလည်း ရှိနေသည်။

၂။ သတိပြုစရာ သဘောတူညီမှုများ

မြန်မာတိုင်းမ်သတင်းဌာနတွင် ဖော်ပြခဲ့သော ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ကန်ထရိုက်လယ်ယာစနစ် (Contract Farming) ဖြင့် ပြောင်းဧက တသန်းကျော် စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်ရန် ပြည်နယ်အစိုးရ၊ ပုဂ္ဂလိကရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများနှင့် တောင်သူများ ပူးပေါင်းစီစဉ်နေသည့် သတင်းမှာ သတိပြုစရာဖြစ်သည်။ မြန်မာတနိုင်ငံလုံး၌ ပြောင်းတန်ချိန် ၂ ဒသမ ၃ သန်းခန့် နှစ်စဉ်စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်လျက်ရှိပြီး ထိုထုတ်လုပ်မှု၏ ၇၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်ကို တရုတ်နိုင်ငံသို့ တင်ပို့ရောင်းချနေခြင်းဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာဈေးကွက်၌ ပြောင်းဈေးနှုန်းသည်လည်း ၂၀၁၀ ခုနှစ်မှစ၍ ၅၇ ရာခိုင်နှုန်း ကျော်ထိ တဟုန်ထိုး မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ ထို့အပြင် တရုတ်ပြည်တွင်း၌ အသားစားသုံးမှုလည်း မြင့်တက်လာရာ ပြောင်းကို တိရစ္ဆာန်အစာကုန်ကြမ်းအဖြစ် ဝယ်ယူမှုလည်း မြင့်တက်လာသည်။ ဈေးကွက်၏ ဝယ်လိုအားကြောင့် တရုတ်-မြန်မာနယ်စပ် ရှမ်းပြည်နယ်၌ ပြောင်းကို တသီးတည်းစိုက်သောစနစ်(Monoculture)ဖြင့် စီးပွားဖြစ် အမြောက်အမြားစိုက်ပျိုးလာကြပြီး ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးအနေဖြင့် သစ်တောပြုန်းတီးမှုကို အရှိန်အဟုန် မြင့်မားစွာ ဖြင့် ရင်ဆိုင်နေရကြောင်း ISEAS – Yusof Ishak Institute၏ ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေသော စာတမ်းတစောင်၌ ဖော်ပြထားသည်။ ရှမ်းပြည်နယ် လားရှိုးမြို့အတွင်းရှိ တောင်ကုန်းတောင်စောင်းအားလုံးတွင်လည်း ဇီဝမျိုးစုံ သစ်တောများအဖြစ်မှ ပြောင်းစိုက်ခင်းများ အဖြစ်ပြောင်းလဲခဲ့ကြောင်းလည်း အဆိုပါစာတမ်းတွင် ဖော်ပြထား သည်။ ပြောင်းဈေးနှုန်းမြင့်မားခြင်း၊ တရုတ်ဝယ်လိုအား မြင့်မားခြင်းတို့ကြောင့် ပြောင်းစိုက်ပျိုးခြင်းသည် စီးပွားရေးအရ အကျိုးအမြတ်ဖြစ်ထွန်းနိုင်သော်လည်း မြေဧက မြောက်မြားစွာကို တသီးတည်းစနစ်ဖြင့် စီးပွားဖြစ် အမြောက်အမြားစိုက်ပျိုးမှု (Industrial Farming) ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည့် မြေယာပြဿနာ၊ သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင်ပြဿနာများကို ကြိုတင်တွက်ချက်၍ စဉ်းစားအဖြေရှာထားရန် လိုအပ်ပေသည်။

၃။ သတိပြုစရာ နိုင်ငံတကာသုံးသပ်ချက်

အိန္ဒိယသတင်းဌာနတခုဖြစ်သော The Hitavada တွင် ဖော်ပြထားသည့် “အရှေ့မြောက်ကုန်းတွင်းပိုင်းမှ နဂါး” ဆောင်းပါးတွင် အိန္ဒိယ-မြန်မာနယ်စပ်နှင့် မြန်မာ-ထိုင်းနယ်စပ်တလျှောက်ရှိ တရားမဝင် တရုတ် လက်နက်များ၊ ယင်းလက်နက်ဈေးကွက်၏ ဒေသတွင်း လုံခြုံရေးကို ခြိမ်းခြောက်မှုများနှင့် အိန္ဒိယ၏ အရှေ့အရပ်သို့ မျှော်(Act East) မူဝါဒအပေါ် သက်ရောက်မှုများကို သုံးသပ်ရေးသားထားသည်။ ရိုင်ဖယ်၊ ပစ္စတိုနှင့် ပခုံးထမ်းဒုံးလက်နက်များ စသည့် တရုတ်နိုင်ငံထုတ်လက်နက်များသည် မြန်မာ-ထိုင်းနယ်စပ်မှတဆင့် မြန်မာ-အိန္ဒိယနယ်စပ်တလျှောက်ရှိ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များဆီသို့ ရောက်ရှိနေပြီး ယင်းမှာ တရုတ်က အိန္ဒိယ၏ လက်ရှိကျင့်သုံးနေသော အရှေ့ အရပ်သို့ မျှော်ခြင်း မူဝါဒကို နှောင့်နှေးစေရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ပြုမူသည့် Diploterrorism ဖြစ်သည်ဟု ဆောင်းပါးရေးသူက သုံးသပ်ထားသည်။ မြန်မာအစိုးရကို ဆန့်ကျင်နေသော လက်နက်ကိုင်များနှင့် အိန္ဒိယ အစိုးရကို ဆန့်ကျင်နေသော လက်နက်ကိုင်များပါ အဆိုပါတရုတ်လက်နက်များကို အသုံးပြုနေကြသည့်အပြင် တရုတ်ထံမှ အကူအညီများရရှိလျက်ရှိခြင်းကြောင့် ဒေသတွင်းလုံခြုံရေး ထိခိုက်လျက်ရှိနေသည်ဟု ဆောင်းပါးတွင် ဖော်ပြထားသည်။

၄။ သတိပြုစရာအချက်လက်များ

၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်အတွင်း လူကုန်ကူးမှု ၁၁၁ မှု ဖြစ်ပွားခဲ့ကြောင်း နိုင်ငံပိုင်သတင်းစာ ဖော်ပြချက်အရ သိရသည်။ အဆိုပါ ၁၁၁ မှုအနက် အဓမ္မလက်ထပ်မှု ၈၃ မှု၊ အဓမ္မလုပ်အားစေခိုင်းမှု တမှုနှင့် အဓမ္မအငှားကိုယ်ဝန်ဆောင်မှု တမှု စုစုပေါင်း ၈၅ မှုမှာ တရုတ်နိုင်ငံအတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သည်မှာ သတိပြုဖွယ်ရာဖြစ်သည်။ လအလိုက်အနေဖြင့် ဇန်နဝါရီတွင် ၁၅ မှု၊ ဖေဖော်ဝါရီတွင် ခုနစ်မှု၊ မတ်တွင် ကိုးမှု၊ ဧပြီတွင် ခြောက်မှု၊ မေတွင် ခြောက်မှု၊ ဇွန်တွင် ၁၅ မှု၊ ဇူလိုင်တွင် ၁၄ မှု၊ ဩဂုတ်တွင် ၁၆ မှု၊ စက်တင်ဘာတွင် ခြောက်မှု၊ အောက်တိုဘာတွင် လေးမှု၊ နိုဝင်ဘာတွင် ရှစ်မှုနှင့် ဒီဇင်ဘာတွင် ငါးမှု အသီးသီးဖြစ်ပွားခဲ့သည်။

သန့်အောင်ပိုင်၊ ထက်ရှိန်လင်း

The post တရုတ်-မြန်မာ ဆက်ဆံရေး တပတ်တာ သတင်းအနှစ်ချုပ် ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ပထမပတ်(ဇန်နဝါရီ ၂ ရက် မှ ၈ ရက် အထိ) appeared first on ISP Myanmar China Desk.

တရုတ်-မြန်မာ နယ်စပ်စီးပွားရေး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုဇုန်

အာရုံစိုက်ဖွယ် သတင်းတပုဒ်မှာ မူဆယ်-ရွှေလီ နယ်စပ်စီးပွားရေးဇုန်စီမံကိန်း၏ အစိတ်အပိုင်းတခုဖြစ်သော ကြူကုတ်-ပန်ဆိုင်း စီမံကိန်းကို တရုတ်ဘက်က ဖြုတ်ချခဲ့သည်ဟူသော Myanmar Times သတင်းဌာန၏ သတင်းဖော်ပြချက်ဖြစ်သည်။ မူဆယ်-ရွှေလီ နယ်စပ်စီးပွားရေးဇုန်စီမံကိန်းသည် နိုင်ငံတကာ စီးပွားရေးပင်မဇုန် (Core Zone)၊ ပို့ကုန်ထုတ်လုပ်မှုဇုန်နှင့် ကုန်လှောင်ရုံဇုန်များ၊ သွင်းကုန်ထုတ်လုပ်မှုဇုန်နှင့် ကုန်လှောင်ရုံဇုန်များ တည်ဆောက်ရန် နှစ်နိုင်ငံသဘောတူထားသော စီမံကိန်းဖြစ်သည်။ ထိုစီမံကိန်းတွင် ပို့ကုန်ထုတ်လုပ်မှုဇုန်နှင့် ကုန်သိုလှောင်ရုံဇုန်များ၊ အခြားစီမံကိန်းအစိတ်အပိုင်းများနှင့် ချိတ်ဆက် ဆက်သွယ်သော လမ်းကွန်ရက်များ တည်ဆောက်ရန် ကြူကုတ်-ပန်ဆိုင်း၊ ဝမ်တိန်-ကျင်စမ်းကျော့ ဒေသတို့ကို ထောက်ပံရေးဇုန်များအဖြစ် စီမံကိန်းစတင်ရေးစွဲစဉ်က တရုတ်နိုင်ငံဘက်မှ အဆိုပြုခဲ့သည်။ ကြေးမုံ သတင်းစာ၏ ဖော်ပြချက်အရ ဒီဇင်ဘာ ၁၇ ရက်တွင် မြန်မာ-တရုတ်နယ်စပ်စီးပွားရေးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုဇုန် တည်ထောင်အကောင်အထည်ဖော်ရေး ဆိုင်ရာ ဗဟိုကော်မတီ၏ (ဆဋ္ဌမအကြိမ်) လုပ်ငန်းညှိနှိုင်းအစည်းအဝေး ကျင်းပခဲ့ပြီး ထိုအစည်းအဝေးတွင် တရုတ်ဘက်က ကြူကုတ်-ပန်ဆိုင်း စီမံကိန်းကို ပယ်ချခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ကြူကုတ်-ပန်ဆိုင်း စီမံကိန်းကို တရုတ်က စတင်အဆိုပြုစဉ်ကပင် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်များ ထိန်းချုပ်ထားသောနယ်မြေ ဖြစ်၍ မြန်မာအစိုးရက တရားဝင်အတည်ပြုနိုင်ခဲ့ခြင်း မရှိပေ။ ယခုအခါ တရုတ်ဘက်မှလည်း ပြန်လည်ပယ်ဖျက်ခဲ့ပြီး မူဆယ်-ရွှေလီနယ်စပ်စီးပွားရေးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုဇုန်တွင် မူဆယ်-ရွှေလီဒေသကို ပင်မဇုန် (Core Zone) အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဝမ်တိန်-ကျင်းစမ်းကျော့ဒေသကို ထောက်ပံ့ရေးဇုန်အဖြစ်လည်းကောင်း နှစ်နေရာတွင်သာ အကောင်အထည်ဖော်ရန် ဒီဇင်ဘာ ၁၇ ရက်တွင် ကျင်းပသော ဗွီဒီယိုကွန်ဖရင့်အစည်းအဝေး၌ သဘောတူခဲ့သည်။

ကချင်ကျောက်စိမ်း တရုတ်ဝယ်လက်

ဖားကန့်မြို့၌ ပထမဆုံး အဆင့်မြင့် ကျောက်မျက်ရတနာ ရောင်းဝယ်ရေးစင်တာ တည်ဆောက်မှု ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းပြီးစီး ဆိုသော နိုင်ငံပိုင်သတင်းစာ၏ သတင်းဖော်ပြချက်လည်း ရှိခဲ့သည်။ အဆိုပါ စင်တာအတွက် ဖားကန့်ကျောက်မျက်ရတနာလုပ်ငန်းရှင်များအသင်းက ဒေသခံလူငယ်များအား မန္တလေး၊ နေပြည်တော်နှင့် ရွှေလီတို့သို့ ပညာသင်စေလွှတ်ထားခဲ့သည်။ အဆိုပါ စင်တာတွင် ကျောက်အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်နိုင်သည့် ရုံသုံးရုံပါဝင်ပြီး တရုံလျှင် ၂၁၆ ခန်းဖြင့် ၆၄၈ ခန်းပါဝင်မည် ဖြစ်ကာ သုံးခန်းတွဲ သုံးထပ်အဆောက်အအုံ နှစ်လုံး၊ စားသောက်ရုံနှစ်ခန်းတွဲ နှစ်လုံးနှင့် စားသောက်ဆိုင် သုံးခန်းတွဲနှစ်လုံးတို့ ပါဝင်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ ထိုအတွက် ဒေသခံများအလုပ်အကိုင်အခွင့်အလမ်းများ ပိုမိုရရှိလာပြီး နိုင်ငံတော်အတွက်လည်း အခွန်စနစ်တကျရရှိလာမည် ဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ သို့သော်လည်း မီဒီယာဖော်ပြချက်များတွင်မူ ကျောက်စိမ်းဈေးကွက်တွင် တရုတ်ကုန်သည်များလွှမ်းမိုးနေခြင်း၊ ရှိနှင့်ပြီးဖြစ်သော မန္တလေးကျောက်စိမ်းဈေးကွက်တွင်ပင် တရုတ်မိုဘိုင်းလ်ပိုက်ဆံ App ဖြစ်သော WeChat ကို လုံးဝ အားကိုးရောင်းဝယ်နေရပြီး ဈေးအနှိမ်ခံရခြင်းများလည်း ရှိနေကြောင်း တွေ့ရသည်။

တစ်ရှူးငှက်ပျော

ကချင်ပြည်နယ်တွင် စိုက်ဧက တသိန်းခွဲခန့် စိုက်ပျိုးထားပြီး အပင်ပေါင်း သန်း ၂ဝဝ ကျော်ရှိနေသော တစ်ရှူးငှက်ပျော စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းတွင် တနှစ်ကျော် အရှုံး‌ပေါ်ပြီးနောက် တရုတ်ကုမ္ပဏီ သုံးခုသည်  မြန်မာနိုင်ငံမှ ပြန်လည်ထွက်ခွာတော့မည်ဟု The Daily Eleven သတင်းစာက ဖော်ပြသည်။ လက်ရှိအချိန်တွင် တရုတ်ကုမ္ပဏီသုံးခုသည် ကိုဗစ်-၁၉ ကပ်ရောဂါကြောင့် အသွားအလာ၊ ပို့ဆောင်ရေးများ အခက်အခဲကြုံရပြီး တိကျသော ဥပဒေမရှိခြင်းနှင့် မြေပြိုခြင်း၊ ရေကြီးခြင်းများကြောင့် အရှုံးပေါ်ကာ ထွက်ခွာကြသည်ဟုဆိုပြီး ၎င်းတို့အနေဖြင့် လာအိုနိုင်ငံဘက်သို့ ‌ရွှေ့ပြောင်းလုပ်ကိုင်ကြမည်ဟု ဆိုသည်။ အရှုံးပေါ်ကာ ထွက်ပြေးကြသောကုမ္ပဏီ  သုံးခုလည်းရှိပြီး အဆိုပါကိစ္စအတွက် ကချင်ပြည်နယ် သီးနှံစိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်သူများအသင်းက တရုတ်အစိုးရထံ တိုင်ကြားထားသည်ဟု ဆိုသည်။

အခြားသတင်းများ

ယခုတပတ်အတွင်း ထူးခြားသော တရုတ်လှူဒါန်းမှုများအဖြစ် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များ ဖြစ်ကြသော SSPP/ SSA နှင့် UWSP/ UWSA တို့သို့ ကိုဗစ်-၁၉ ကပ်ရောဂါနှင့် ပတ်သက်၍ လှူဒါန်းခဲ့သည်ကိုလည်း တွေ့ရသည်။ ‘၀’ အထူးဒေသအတွက် တရုတ်နိုင်ငံ၊ ယူနန်ပြည်နယ်အစိုးရနှင့် အရပ်ဘက် အဖွဲ့အစည်းများက ကိုဗစ် ကာကွယ်ရေးအတွက် အစားအသောက်၊ ဆေးဝါးနှင့် ပစ္စည်းများလှူဒါန်းခဲ့သည်ဟု The Daily Eleven သတင်းစာက ဖော်ပြခဲ့ပြီး SSPP/ SSA သို့ လှူဒါန်းမှုမှာ လေးကြိမ်မြောက်ဟု သိရသည်။

ဈေးကွက်လက်ဝါးကြီးအုပ်မှုကြောင့် တရုတ်နိုင်ငံအတွင်းတွင် အလီဘာဘာ ကုမ္ပဏီ စုံစမ်းစစ်ဆေးခံနေရကြောင်း BBC သတင်းဖော်ပြချက်လည်း ရှိခဲ့သည်။ အလီဘာဘာ ကုမ္ပဏီအနေဖြင့် အထူးကုန်သွယ်ရေး သဘောတူစာချုပ်များ လက်မှတ်ထိုးရန် အရောင်းအဝယ်လုပ်သော ကုန်သည်များကို ဖိအားပေးခဲ့ခြင်းနှင့် ပတ်သက်၍ ဈေးကွက်စည်းမျဉ်းဆိုင်ရာ ထိန်းချုပ်သူများဘက်က မကြာသေးခင်က သတိပေးခဲ့သည်။ ယင်းသဘောတူစာချုပ်အရ အရောင်းအဝယ်လုပ်သူများသည် ပြိုင်ဘက်ကုမ္ပဏီ၏ ဈေးကွက်များတွင် ကုန်ပစ္စည်းတင်သွင်းရောင်းချမှုကို တားမြစ်ထားသည်။ အဆိုပါကိစ္စနှင့် ပတ်သက်ပြီး တရုတ်အစိုးရ တာဝန်ရှိသူများက အလီဘာဘာ၏ ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ နည်းပညာကုမ္ပဏီကြီး Ant Group နှင့် တွေ့ဆုံသွားရန်လည်း ရှိနေသည်။ Ant Group သည် မြန်မာနိုင်ငံ၌လည်း ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုလုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်လျက်ရှိပြီး Wavemoney တွင် အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၇၃ ဒသမ ၅ သန်း ထည့်ဝင်ထားသည်။

The post တရုတ်-မြန်မာ ဆက်ဆံရေး တပတ်တာ သတင်းအနှစ်ချုပ် ဒီဇင်ဘာ စတုတ္ထပတ်(၁၉ မှ ၂၅ ရက် အထိ) appeared first on ISP Myanmar China Desk.

၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်၊ ဇွန် ၈ ရက်က စတင်ခဲ့တဲ့ မြန်မာ-တရုတ် နှစ်နိုင်ငံအကြား သံတမန်ဆက်ဆံရေးဟာ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်မှာ နှစ် ၇၀ ပြည့်မြောက်ခဲ့ပါပြီ။ သံတမန်ဆက်ဆံရေး နှစ် ၇၀ ပြည့်မှာ  နှစ်နိုင်ငံအကြား ချစ်ကြည်ရေးနဲ့ ဘက်စုံပူးပေါင်းမှုတွေကို တိုးမြှင့်ဖို့ ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြပါတယ်။  ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်၊  နှစ်ဆန်းပိုင်းက  မြန်မာနိုင်ငံကို လာရောက်လည်ပတ်ခဲ့တဲ့ တရုတ်သမ္မတ  ရှီကျင့်ဖျင်ရဲ့ ခရီးစဉ်အတွင်းမှာပဲ တရုတ်-မြန်မာ စီးပွားရေးစင်္ကြံလမ်း စီမံကိန်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုတွေကို မြှင့်တင်ဖို့ လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြပါတယ်။ သမ္မတရှီကျင့်ဖျင်ရဲ့ ခရီးစဉ်မှာ မြန်မာ-တရုတ် နှစ်နိုင်ငံအကြား ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ဖို့ အခြေခံအဆောက်အအုံတည်ဆောက်ရေး၊ စီးပွားရေး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု၊ ပြည်သူချင်းဆက်ဆံရေး စတဲ့ နယ်ပယ်စုံမှာ သဘောတူညီချက် ၃၃ ခု ရခဲ့ပါတယ်။ ဒီသဘောတူညီမှုတွေဟာ ရပ်ဝန်းလမ်းကြောင်း(BRI)စီမံကိန်းရဲ့ အောက်မှာ အကောင်အထည်ဖော်မယ့် တရုတ်-မြန်မာ စီးပွားရေးစင်္ကြံလမ်း(CMEC)ရဲ့ အရေးပါတဲ့ အစိတ်အပိုင်းတွေလည်း ဖြစ်တာကြောင့် တရုတ်-မြန်မာ စီးပွားရေးစင်္ကြံလမ်းရဲ့ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအခြေအနေကိုလည်း ထင်ဟပ်ဖော်ပြနေပါတယ်။

သမ္မတရှီရဲ့ ခရီးစဉ်နဲ့အတူ စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့တဲ့ တရုတ်-မြန်မာ သံတမန်ဆက်ဆံရေး နှစ် ၇၀ ပြည့်နှစ်ဟာ မျှော်မှန်းထားသလိုမျိုးတော့ အရောင်အသွေး မစုံလင်နိုင်ခဲ့ပါဘူး။ ခရီးစဉ် အလွန်မှာပဲ ကိုဗစ်ကပ်ဘေး စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့တာကြောင့် သဘောတူညီထားတဲ့ တရုတ်-မြန်မာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု စီမံကိန်းတွေကို အကောင်အထည်ဖော်မှု အပိုင်းတွေမှာလည်း နှောင့်နှေးမှုတွေ ရှိခဲ့ပါတယ်။ ဒါကြောင့်လည်း သဘောတူညီထားတဲ့ စီမံကိန်းတွေကို အရှိန်အဟုန်နဲ့ အကောင်အထည်ဖော်ဖို့ တရုတ်နိုင်ငံဘက်က တိုက်တွန်းတာတွေ လုပ်ခဲ့ပါတယ်။

ဒီဆောင်းပါးမှာ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်၊ နှစ်ဆန်းပိုင်း သမ္မတခရီးစဉ်အတွင်းမှာ လက်မှတ်ထိုးခဲ့တဲ့ အခြေခံအဆောက်အအုံ တည်ဆောက်ရေးဆိုင်ရာ စီမံကိန်းတွေဟာ ဘယ်လောက်ခရီးပေါက်ခဲ့ပြီလဲ ဆိုတာကို လေ့လာတင်ပြမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ကိုဗစ်-၁၉ ကပ်ဘေးရဲ့ အကန့်အသတ်တွေရှိခဲ့ပေမဲ့ တရုတ်-မြန်မာ စီးပွားရေးစင်္ကြံလမ်း စီမံကိန်းတွေရဲ့ ထောက်တိုင်သုံးခုလို့ ခေါ်ဆိုတဲ့ ကျောက်ဖြူအထူးစီးပွားရေးဇုန်၊ ရန်ကုန်မြို့သစ်စီမံကိန်းနဲ့ နယ်စပ်စီးပွားရေးဇုန် စီမံကိန်းတွေမှာ သိသာတဲ့ အရွေ့တွေ ရှိခဲ့တာကို တွေ့ရပါတယ်။ တခြားစီမံကိန်းတွေနဲ့ပတ်သက်လို့လည်း တရုတ်နိုင်ငံဘက်မှာ ဆက်လက်အကောင်အထည်ဖော် တည်ဆောက်နေတာတွေ၊ ဗီဒီယိုကွန်ဖရန့်ကနေ ဆွေးနွေးကြတာတွေေ၊ အထူးဆောင်ရွက်ချက်တွေနဲ့ တရုတ်ပညာရှင်တွေကို မြန်မာနိုင်ငံကို လာရောက်စေတာတွေလည်း ရှိခဲ့ပါတယ်။  ဒါကြောင့် သဘောတူညီချက်တွေဟာ မျှော်မှန်းသလောက် ခရီးမပေါက်ခဲ့ပေမဲ့ အကန့်အသတ်ကြားမှာပဲ အခြေခံကျတဲ့ တိုးတက်မှုတွေ ရှိနေခဲ့တယ်လို့ ဆိုနိုင်ပါတယ်။ လာမယ့်နှစ်မှာ ဒီသဘောတူညီမှုတွေ ဘယ်လောက်အတိုင်းအတာအထိ ရှေ့ဆက် အရှိန်မြှင့် အကောင်အထည်ဖော်နိုင်မလဲ ဆိုတာကတော့ ကိုဗစ်-၁၉ အကန့်အသတ်တွေအပြင် နိုင်ငံရေး၊ ပထဝီနိုင်ငံရေး စဉ်းစားချက်တွေအပေါ်မှာ အများကြီးမူတည်ပါလိမ့်မယ်။

မြန်မာ-တရုတ် သဘောတူညီမှု ၃၃ ခု

၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၁၈ ရက်က မြန်မာနိုင်ငံကိုလာရောက်ခဲ့တဲ့ တရုတ်သမ္မတ ရှီကျင့်ဖျင်ရဲ့ ခရီးစဉ်အတွင်းမှာ မြန်မာ-တရုတ် နှစ်နိုင်ငံ သဘောတူစာချုပ်(Agreements) ငါးခု၊ သဘောတူညီချက် (Implementation Agreements) လေးခု၊ နားလည်မှုစာချွန်လွှာ(MoUs) ၁၄ ခု၊ စာလွှာ(Exchange Letter) ရှစ်ခုနဲ့ စီမံကိန်း ဖြစ်နိုင်ခြေလေ့လာမှုအစီရင်ခံစာ နှစ်ခုတို့ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြပါတယ်။ နှစ်နိုင်ငံအကြား သဘောတူညီမှုတွေမှာ တရုတ်-မြန်မာ စီးပွားရေးစင်္ကြံလမ်း မူဘောင်အောက်က  အခြေခံအဆောက်အအုံ၊ ကုန်သွယ်မှု၊ နယ်စပ်စီးပွားရေး၊ ကုန်ထုတ်လုပ်မှု၊ လူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု၊ လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ထုတ်လုပ်မှု စတဲ့ ကဏ္ဍစုံ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးတွေ ပါဝင်ပါတယ်။

ယခု Link အားနှိပ်၍ သဘောတူညီမှု ၃၃ ချက် PDF File ကို Download ရယူနိုင်ပါသည်။

မြန်မာ-တရုတ် သဘောတူညီမှု ၃၃ ခု ထဲက သဘောတူညီမှု ၁၀ ခုဟာ လွန်ခဲ့တဲ့ ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာ ၉ ရက်က တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၊ ဘေဂျင်းမြို့မှာ နှစ်နိုင်ငံ လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြတဲ့ တရုတ်-မြန်မာ စီးပွားရေးစင်္ကြံ(CMEC) ပူးတွဲတည်ထောင်ရေးဆိုင်ရာ  နားလည်မှုစာချွန်လွှာရဲ့ နောက်ဆက်တွဲ  အခြေခံအဆောက်အအုံ ဆောက်လုပ်ရေးဆိုင်ရာ သဘောတူညီချက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီအချိန်တုန်းက CMEC နားလည်မှု စာချွန်လွှာကို မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရကိုယ်စား စီမံကိန်းနဲ့ ဘဏ္ဍာရေး၀န်ကြီးဌာန၊ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဦးစိုးဝင်းနဲ့ တရုတ်နိုင်ငံအစိုးရကိုယ်စား အမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနဲ့ ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌ မစ္စတာဟယ်လီဖုန်း(Mr. He Lifeng) တို့က လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြပါတယ်။

အဲဒီ ၃၃ ချက်မှာ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ အဓိက တိုင်းဒေသကြီးနဲ့ ပြည်နယ်တွေဖြစ်တဲ့ နေပြည်တော်၊ ရန်ကုန်၊ မန္တလေး၊ မကွေး၊ စစ်ကိုင်း၊ ရခိုင်၊ ရှမ်း၊ ဧရာဝတီနဲ့ ကချင်ပြည်နယ်တွေမှာ အကောင်ထည်ဖော် လုပ်ဆောင်မယ့် အခြေခံအဆောက်အအုံ စီမံကိန်း ၁၀ ခုနဲ့သက်ဆိုင်တဲ့ သဘောတူညီချက်တွေ၊ စီမံကိန်းတွေ ပါဝင်နေတာကို တွေ့ရပါတယ်။ သမ္မတရှီကျင့်ဖျင် ခရီးစဉ်အတွင်းမှာ လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့တဲ့ မြန်မာ-တရုတ် နှစ်နိုင်ငံသဘောတူညီချက် ၃၃ ခုထဲကမှ တရုတ်-မြန်မာ စီးပွားရေးစင်္ကြံလမ်း(CMEC) အခြေခံအဆောက်အအုံ စီမံကိန်း ၁၀ ခုရဲ့ စီမံကိန်းဖြစ်စဉ် တိုးတက်မှုတွေကို ဒီအပိုင်းမှာ လေ့လာကြည့်ပါမယ်။

တရုတ်-မြန်မာ စီးပွားရေးစင်္ကြံလမ်း(CMEC) အခြေခံအဆောက်အအုံ စီမံကိန်း ၁၀ ခု

ဒီ ၁၀ ခုမှာ ပဏာမ ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးမှုဆောင်ရွက်နေဆဲ စီမံကိန်း တခု၊ ဖြစ်တန်ခြေလေ့လာရေး ဆောင်ရွက်ဖို့ သဘောတူထားတဲ့ သို့မဟုတ် ဆောင်ရွက်နေဆဲ စီမံကိန်း လေးခု၊ ဖြစ်တန်ခြေလေ့လာရေးဆောင်ရွက်ပြီးစီးပြီး မြန်မာအစိုးရက စိစစ်နေဆဲ စီမံကိန်း နှစ်ခုနဲ့ စတင်အကောင်အထည်ဖော်ဖို့ ပြင်ဆင်ဆောင်ရွက်နေပြီဖြစ်တဲ့ စီမံကိန်း သုံးခု ပါဝင်ပါတယ်။

(က) ပဏာမအဆင့် ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးဆဲ စီမံကိန်း

၁။ ရွှေလီ-မူဆယ် နယ်စပ်စီးပွားရေးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုဇုန် မူဘောင်သဘောတူစာချုပ်လုပ်ငန်းစဉ်များ လျင်မြန်တိုးတက်စေရေး နားလည်မှုစာချွန်လွှာ

နားလည်မှုစာချွန်လွှာကို  ဆက်လက်အကောင်အထည်ဖော်နိုင်ဖို့အတွက် မြန်မာနိုင်ငံဘက်က စီးပွားရေးနဲ့ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ကုန်သွယ်ရေးဦးစီးဌာန ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် ဦးမင်းမင်း ဦးဆောင်တဲ့ ကိုယ် စားလှယ်အဖွဲ့နဲ့   တရုတ်နိုင်ငံ၊ ယူနန်ပြည်နယ် ကုန်သွယ်ရေးဌာန ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် Mr. Zhao Ruijun ဦး ဆောင်တဲ့ ကိုယ်စားလှယ်တွေပါဝင်တဲ့ ဒေသအဆင့် လုပ်ငန်းအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါတယ်။

စီမံကိန်းကို လျင်မြန်စွာအကောင်အထည်ဖော်နိုင်ဖို့အတွက် မြန်မာ-တရုတ် နယ်စပ်စီးပွားရေး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုဇုန် တည်ထောင်အကောင်အထည်ဖော်ရေးဆိုင်ရာ နှစ်နိုင်ငံဒေသအဆင့် လုပ်ငန်းအဖွဲ့ရဲ့ ပထမအကြိမ် လုပ်ငန်းညှိနှိုင်းအစည်းအဝေးကို ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်၊ ဇွန် ၁၂ ရက်မှာ ကျင်းပခဲ့ပါတယ်။ အစည်းအဝေးမှာ မြန်မာ-တရုတ် နှစ်နိုင်ငံအကြား နယ်စပ်စီးပွားရေး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုဇုန်နဲ့ပတ်သက်ပြီး တိုးတက်မှုအခြေအနေတွေ၊ အကြံပြုချက်တွေ၊ နှစ်ဖက်ပူးတွဲ လုပ်ငန်းအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းနိုင်ရေးနဲ့ ဒေသအဆင့် လုပ်ငန်းအဖွဲ့အစည်းအဝေးတွေကို သုံးလတကြိမ် ပုံမှန်ကျင်းပနိုင်ရေး၊ မြန်မာဘက်ခြမ်းမှာရှိမယ့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုဇုန်ကို နယ်နိမိတ်သတ်မှတ်နိုင်ဖို့အတွက် မြေတိုင်းတာတဲ့လုပ်ငန်းတွေ အမြန်ဆုံးဆောင်ရွက်နိုင်ရေး၊ တရုတ်နိုင်ငံဘက်က လက်ရှိဆောင်ရွက်နေတဲ့  ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုဇုန်ဆိုင်ရာ အချက်အလက်တွေ စသဖြင့် ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ရမယ့် အစီအမံတွေကို အသေးစိတ် ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီအစည်းအဝေးအပြီး ဇွန် ၂၉ ရက်ကစပြီး တရုတ်နယ်စပ် ရွှေလီ-မူဆယ်မှာရှိတဲ့ မြန်မာဘက်ခြမ်းမှာ စီမံကိန်းနေရာအကျယ်အဝန်း တိုင်းတာမှုကို ပြုလုပ်ခဲ့ပါတယ်။ တိုင်းတာမှုတွေကို နှစ်နိုင်ငံပူးပေါင်းအဖွဲ့က အတည်ပြုရမှာ ဖြစ်ပေမဲ့ ကိုဗစ်ကပ်ဘေးကြောင့် ဆိုင်းငံ့ထားရပါတယ်။ အစည်းအဝေး သဘောတူညီမှုတွေအရ ဒုတိယအကြိမ် လုပ်ငန်းအစည်းအဝေးကို အောက်တိုဘာ ၂၇ ရက် မှာကျင်းပခဲ့ပါတယ်။ မြန်မာ-တရုတ် နှစ်နိုင်ငံကြား နောက်ဆုံးသဘောတူညီချက်အရ မူဆယ်ဇုန်နဲ့ ကျင်းစမ်းကျော့ဇုန်တွေကို ဦးစွာ အကောင်အထည်ဖော်ဖို့ ဆုံးဖြတ်ထားပါတယ်။ မူဆယ်ဇုန်စီမံကိန်းကို မူဆယ်(ဟိုဆောင်)နဲ့ ရွှေလီ(ကျယ်ဂေါင်) မှာရှိတဲ့ မြေ ၅ ဒသမ ၆၃ စတုရန်းကီလိုမီတာမှာ တည်ဆောက်မှာဖြစ်ပြီး ကျင်းစမ်းကျော့ဇုန်စီမံကိန်းအတွက် ကျင်းစမ်းကျော့(မြန်မာ)နဲ့ မက်မန့်(တရုတ်) မှာရှိတဲ့ မြေအကျယ်အဝန်း ၂ ဒသမ ၈၂ စတုရန်းကီလိုမီတာမှာ ပို့ကုန် ထုတ်လုပ်မှုဇုန်နဲ့ ကုန်လှောင်ရုံဇုန်တွေကို တည်ဆောက်မှာဖြစ်ပါတယ်။ မူဆယ်ဇုန်နဲ့ ကျင်းစမ်းကျော့ဇုန်တွေကနေ အကျိုးအမြတ်ဖြစ်ထွန်းပြီး စီးပွားရေးအရ တွက်ခြေကိုက်မှုရှိမှသာ ကျန်တဲ့ဇုန်တွေကို ဆက်လက်အကောင်အထည်ဖော်ဖို့ သဘောတူညီထားပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ မူဆယ်-ရွှေလီ နယ်စပ်စီးပွားရေးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှေဇုန်စီမံကိန်း မူဘောင်လက်မှတ်ရေးထိုးဖို့ ဆွေးနွေးမှုတွေဟာ ကိုဗစ်-၁၉ ကပ်ရောဂါကြောင့် ခေတ္တ ရပ်တန့်နေပါတယ်။

(ခ) ဖြစ်တန်ခြေလေ့လာရေး ဆောင်ရွက်ရန် သဘောတူညီထားသော စီမံကိန်းများ

၂။         မန္တလေး-ပုဂံ ရထားလမ်းစီမံကိန်း ဖြစ်နိုင်ခြေလေ့လာမှုနားလည်မှု စာချွန်လွှာ

အခြား မီးရထားစီမံကိန်းတခုဖြစ်တဲ့ မန္တလေး-ပုဂံ ရထားလမ်းစီမံကိန်းအတွက် ဖြစ်နိုင်ခြေလေ့လာမှုနားလည်မှု စာချွန်လွှာအရ စီမံကိန်းဖြစ်နိုင်ခြေလေ့လာဆန်းစစ်ချက်ကို မြန်မာ့မီးရထားနဲ့ တရုတ်ဘက်က တာဝန်ရှိသူတွေပါဝင်တဲ့ Joint Working Group ကို ဖွဲ့စည်းထားပြီး ရထားလမ်းဖောက်လုပ်ခြင်းနဲ့ ဆက်သွယ်ရေး အချက်ပြလုပ်ငန်းတွေကို မီတာဂိတ်တွေနဲ့ ပြုလုပ်သွားမယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ သို့ပေမဲ့ ယခုအချိန်ထိ ကပ်ရောဂါဘေးကြောင့် ဖြစ်တန်ခြေလေ့လာရေးကို ဆောင်ရွက်နိုင်ခြင်းမရှိသေးပါဘူး။

၃။         “ဝ”တစ်လုံး ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းစီမံကိန်း ဖြစ်နိုင်ခြေလေ့လာမှုဆိုင်ရာ နားလည်မှုစာချွန်လွှာ

စာချွန်လွှာအရ စီမံကိန်းဖြစ်နိုင်ခြေလေ့လာမှုကို ပြုလုပ်ရမှာဖြစ်ပေမဲ့ ကိုဗစ်-၁၉ ကပ်ရောဂါကြောင့် မြေပြင် ကွင်းဆင်း လေ့လာတိုင်းတာဖို့ တရုတ်ပညာရှင်တွေ မလာနိုင်သေးတဲ့အတွက် ရပ်နားထားရပါတယ်။ “ဝ”တစ်လုံး ဥမင်လိုဏ်ခေါင်း စီမံကိန်းကို တောင်ကြီးနဲ့ လွိုင်လင်မြို့အကြား ခေါက်နွဲ့တောင်အမှတ် ၁၊ ခေါက်နွဲ့တောင် အမှတ် ၂၊ “ဝ” တစ်လုံးတောင် စတဲ့ တောင်သုံးလုံးကို ကျော်ဖြတ်ကာ လွိုင်လင်ကို ဆင်းမယ့်ကားလမ်းဟာ အဲဒီတောင်သုံးလုံးကို ဝေ့ဝိုက်ကာ သွားရမယ့်အစား ဥမင်လိုဏ်ခေါင်း ဖောက်လိုက်ပါက ပိုမိုမြန်ဆန်သွားမှာဖြစ်တာကြောင့် မြန်မာ့ဆောက်လုပ်ရေးဝန်ကြီးဌာနက စီမံကိန်းဖော်ဆောင်ဖို့အတွက် ကြိုးစားနေတာ အချိန်တော်ကြာခဲ့ပါပြီ။ အစောပိုင်းက တောင်ကိုရီးယား၊ ဂျပန်နဲ့ ADB တို့နဲ့ ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးဖို့ လျာထားခဲ့ပေမဲ့ အခုနောက်ဆုံးမှာတော့ တရုတ်နိုင်ငံနဲ့ သဘောတူညီမှု ရရှိခဲ့ပါတယ်။ တရုတ်နိုင်ငံရဲ့ စီမံကိန်းရည်ရွယ်ချက်ကတော့ သီပေါ-လွိုင်လင်-တောင်ကြီး အဝေးပြေးလမ်းကတဆင့် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းကနေ တောင်ပိုင်းကို  စီးပွားရေးစင်္ကြံစီမံကိန်းအရ ချိတ်ဆက်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။

၄။         တရုတ်-မြန်မာ နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် ဓာတ်အားလိုင်းစီမံကိန်း ဖြစ်နိုင်ခြေလေ့လာမှုဆိုင်ရာ နားလည်မှု စာချွန်လွှာ

နားလည်မှု စာချွန်လွှာအရ  China Southern Power Grid ဆီက ဝယ်ယူမယ့် လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ၁၀၀၀ မဂ္ဂါဝပ်ကို နယ်စပ်ဖြတ်ကျော်ဓာတ်အားလိုင်း လမ်းကြောင်းနှစ်ခုနဲ့ ပို့လွှတ်ရောင်းချမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ပထမ လမ်းကြောင်းက ယူနန်ပြည်နယ်၊ လုံချွန်းခရိုင်ကနေ ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်မြို့အထိ ချိတ်ဆက်မှာ ဖြစ်ပြီး ဒုတိ ယလမ်းကြောင်းက ယူနန်ပြည်နယ်၊ ရွှေလီမြို့ကနေ ရှမ်းပြည်နယ်၊ မူဆယ်မြို့အထိ  ချိတ်ဆက်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ စီမံကိန်းပြီးစီးမှု အခြေအနေတွေအရ ကချင်ပြည်နယ်ဘက်ကနေ သွယ်တန်းလာမယ့် နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် ဓာတ် အားပေးစီမံကိန်း အစီအစဉ်ဟာ ပြီးစီးလုနီးပါးအခြေအနေကို ရောက်ရှိနေပြီဖြစ်ပါတယ်။ နှစ်နိုင်ငံ ဓာတ်အားလိုင်း ချိတ်ဆက်မယ့် လျှပ်စစ်ဝယ်ယူမှုစီမံကိန်းကို ၂၀၂၀-၂၀၂၂ ဘဏ္ဍာနှစ်မှာ အပြီးဆောင်ရွက်နိုင်ဖို့ မြန်မာအစိုးရက ရည်မှန်းထားပါတယ်။

၅။         မီးလင်းချိုင်သဘာဝဓာတ်ငွေ့မှ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားထုတ်မှုဆိုင်ရာ စာလွှာ

အခြား စွမ်းအင်စီမံကိန်းတခုဖြစ်တဲ့ မီးလင်းချိုင်သဘာဝဓာတ်ငွေ့မှ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားထုတ်မှုဆိုင်ရာ စာလွှာအရ စီမံကိန်းဖြစ်နိုင်ခြေ လေ့လာဆန်းစစ်ချက်ကို နှစ်နိုင်ငံ အပြီးသတ် စိစစ်နေပါတယ်။ ဓာတ်အားလိုင်း လမ်းအူကြောင်း ကောင်းကင်ဓာတ်ပုံ ရိုက်တာကို အသေးစိတ် ဆောင်ရွက်နေပြီး ဓာတ်အားပေးဆိုင်ရာ Financial Model ကိုလည်း စိစစ်ဆောင်ရွက်နေပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံမှာ LNG ကနေ လျှပ်စစ်ထုတ်မယ့် ဓာတ်အားပေးစက်ရုံစီမံကိန်းတွေထဲမှာ အကြီးဆုံးဖြစ်ပါတယ်။ ဒီစီမံကိန်းကို တရုတ် Zhefu ကုမ္ပဏီနဲ့ ပြည်တွင်းက Supreme ကုမ္ပဏီတို့ ပူးပေါင်းလုပ်ကိုင်မှာဖြစ်ပြီး ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပမာဏ အမေရိကန်ဒေါ်လာ နှစ်ဘီလီယံခွဲ ကုန်ကျမယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ စီမံကိန်းပထမအဆင့်က သုံးနှစ်ဖြစ်ပြီး သုံးနှစ်ခွဲအကြာမှ မဂ္ဂါဝပ် ၁၃၉၀ ထုတ်လုပ်နိုင်မှာဖြစ်ပါတယ်။

(ဂ) ဖြစ်တန်ခြေလေ့လာရေး အစီအရင်ခံစာကို မြန်မာအစိုးရမှ စိစစ်ဆဲ စီမံကိန်းများ

၆။         မူဆယ်-မန္တလေး ရထားလမ်း ဖြစ်နိုင်ခြေလေ့လာမှု အစီရင်ခံစာ လွှဲပြောင်းပေးအပ်ခြင်းစာလွှာ

လက်ရှိအချိန်မှာတော့ ပို့ဆောင်ရေးနဲ့ ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနက စီမံကိန်းဖြစ်နိုင်ခြေ လေ့လာဆန်းစစ်ဖို့အတွက် မန္တလေး-နောင်ချို၊ နောင်ချို-လားရှိုး၊ လားရှိုး-မူဆယ် ဆိုပြီး လမ်းပိုင်း သုံးပိုင်းခွဲကာ ကွင်းဆင်းပြီး Survey ကောက်ယူထားပါတယ်။ အဲဒီလို ရရှိလာတဲ့ စီမံကိန်းဖြစ်နိုင်ခြေ လေ့လာဆန်းစစ်ချက် အပြီးသတ်အစီရင်ခံစာကို မြန်မာအစိုးရက လေ့လာနေတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ စီမံကိန်း တစိတ်တပိုင်းဖြစ်တဲ့ မကွေး-ကျောက်ဖြူ အမြန်ရထားလမ်း အကောင်အထည်ဖော် ရေးစီမံကိန်းအတွက် အကြိုလေ့လာခွင့်ကိုလည်း တရုတ်နိုင်ငံက တင်ပြ တောင်းခံထားပါသေးတယ်။

၇။         မန္တလေး-ထီးချိုင့်-မူဆယ် အမြန်လမ်းမကြီးနှင့် ကျောက်ဖြူ-နေပြည်တော် အဝေးပြေးလမ်းမကြီး စီမံကိန်း ဖြစ်နိုင်ခြေလေ့လာမှုအစီရင်ခံစာ လွှဲပြောင်းပေးအပ်ခြင်း စာလွှာ

မူဆယ်-မန္တလေး ရထားလမ်းနဲ့ အပြိုင်တည်ဆောက်မယ့် စီမံကိန်းတခုဖြစ်တဲ့ မန္တလေး-ထီးချိုင့်-မူဆယ် အမြန် လမ်းမကြီးနဲ့ ကျောက်ဖြူ-နေပြည်တော် အဝေးပြေးလမ်းမကြီးစီမံကိန်းတွေဟာ ရခိုင်ပြည်နယ်၊ မကွေးတိုင်း၊ စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ နေပြည်တော်၊ မန္တလေးတိုင်းနဲ့ ရှမ်းပြည်နယ်တွေကတဆင့် တရုတ်နိုင်ငံ၊ ယူနန်မြို့ကို ချိတ်ဆက်မယ့် စီမံကိန်းတခုဖြစ်ပါတယ်။ စီမံကိန်းတွေကို အမြန်ဆုံး အကောင်အထည်ဖော်ဖို့အတွက် တရုတ်သံအမတ်ကြီး မစ္စတာချန်းဟိုင်းဟာ  အဲဒီ လမ်းမကြီးတလျှောက် ဖြတ်သန်းသွားမယ့် တိုင်းနဲ့ ပြည်နယ်တွေမှာရှိတဲ့ ဝန်ကြီးချုပ်တွေကို လိုက်လံတွေ့ဆုံခဲ့ပါတယ်။ မြန်မာ့စီမံကိန်းဘဏ်ရဲ့ ဖော်ပြမှုအရ ဒီစီမံကိန်းဟာ စုစုပေါင်း ကုန်ကျစရိတ် အမေရိကန်ဒေါ်လာ လေးဘီလီယံ ကုန်ကျမယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

(ဃ) အကောင်အထည်ဖော်ရန် စတင်ဆောင်ရွက်နေသော စီမံကိန်းများ

၈။         ကျောက်ဖြူအထူးစီးပွားဇုန်၊ ရေနက်ဆိပ်ကမ်းစီမံကိန်းဆိုင်ရာ သဘောတူစာချုပ်နှင့် အစုရှယ်ယာများနှင့်သက်ဆိုင်သော သဘောတူစာချုပ်

စီမံကိန်းတခုလုံးကို ခြုံကြည့်ပါက အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၀ ဘီလီယံလောက် ကုန်ကျမယ့် ကျောက်ဖြူ အထူးစီးပွားရေးဇုန်ကို ဧက ၄၂၀၀ ကျော်ရှိတဲ့ မြေပေါ်မှာ ဆောက်လုပ်သွားမှာဖြစ်ပြီး အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၇ ဒသမ ၃ ဘီလီယံ တန်ဖိုးရှိတဲ့ ရေနက်ဆိပ်ကမ်းနဲ့ ၂ ဒသမ ၃ ဘီလီယံ တန်ဖိုးရှိတဲ့ စက်မှုဇုန် စိမံကိန်းတွေပါဝင်ပါတယ်။ ကျောက်ဖြူကနေ မြန်မာနိုင်ငံကို ကန့်လန့်ဖြတ်ပြီး တရုတ်နိုင်ငံ အနောက်တောင်ပိုင်းကို ရေနံနဲ့ သဘာ၀ဓာတ်ငွေ့တင်ပို့နေတဲ့ မိုင်ပေါင်း ၄၈၀ ရှည်လျားတဲ့ ပိုက်လိုင်းကြီး ရှိနေပါသေးတယ်။

ကနဦးအနေနဲ့ ကျောက်ဖြူစက်မှုဇုန်စီမံကိန်းကို CITIC Consortium ဘက်က ရှယ်ယာအချိုး ၅၁ ရာခိုင်နှုန်း၊ မြန်မာဘက်က ၄၉ ရာခိုင်နှုန်းနဲ့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပမာဏ အမေရိကန်ဒေါ်လာသန်း ၃၀ အကုန်အကျခံပြီး တည်ဆောက်ဖို့ ဆောင်ရွက်လျက် ရှိပါတယ်။  ဒါ့အပြင် ကျောက်ဖြူအထူးစီးပွားရေးဇုန် ရေနက်ဆိပ်ကမ်းကုမ္ပဏီလီမိတက်ကို မှတ်ပုံတင်ခြင်းအတွက် မြန်မာနိုင်ငံရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနဲ့ ကုမ္ပဏီများညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာန(DICA) က သြဂုတ် ၆ ရက်မှာ အတည်ပြု လက်မှတ်ထုတ်ပေးခဲ့ပါတယ်။ ကုမ္ပဏီမှတ်ပုံတင်ခွင့်ရလိုက်ခြင်းဟာ ကျောက်ဖြူစီမံကိန်းအတွက် ကြီးမားတဲ့ တိုးတက်မှုတခု ဖြစ်ပါတယ်။

၉။        ကွမ်းလုံတံတား စီမံကိန်း အကောင်အထည်ဖော်မှုဆိုင်ရာ သဘောတူညီချက်

ချင်းရွှေဟော်-လန်ချန်း နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် စီးပွားရေးပူးပေါင်းမှုဇုန် စီမံကိန်းရဲ့ တစိတ်တပိုင်းဖြစ်တဲ့ ကွမ်းလုံတံတား စီမံကိန်း အကောင်အထည်ဖော်မှုဆိုင်ရာ သဘောတူညီချက်ဟာဆိုရင်လည်း တည်ဆောက်ရေး လုပ်ငန်းတွေအတွက် ကနဦးကာလတွေမှာ ကပ်ဘေးကာလဖြစ်နေတဲ့အတွက် ဆိုင်းငံ့ထားတဲ့ အခြေအနေကနေ ဩဂုတ်လမှာ တရုတ်ကျွမ်းကျင်အဖွဲ့ဟာ မြန်မာနိုင်ငံကို ရောက်ရှိလာခဲ့ပြီး စီမံကိန်းကို အကောင်အထည်ဖော် တည်ဆောက်နေပြီ ဖြစ်ပါတယ်။

၁၀။       ရန်ကုန်မြို့တော်အတွက် မြို့ပြဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး စီမံကိန်းသစ် စာလွှာ

တရုတ်-မြန်မာ စီးပွားရေးစင်္ကြံ(CMEC)လမ်း စီမံကိန်းမှာ အဓိက မဏ္ဍိုင်တခုဖြစ်တဲ့ ရန်ကုန်မြို့တော်အတွက် မြို့ပြဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးစီမံကိန်းသစ် စာလွှာအရ ရန်ကုန်မြို့သစ်စီမံကန်း အပိုင်း ၁ ကို အကောင်အထည်ဖော်ဖို့ အတွက် Swiss Challenge တင်ဒါကို ခေါ်ယူထားပါတယ်။  Expression of Interest-EOI တင်သွင်းထားတဲ့ အဖွဲ့ အစည်း ၁၆ ဖွဲ့ထဲမှာ အဖွဲ့ ကိုးဖွဲ့က  အဆိုပြုဖိတ်ခေါ်လွှာတွေ(Request For Proposal–RFP)ကို လာရောက် ထုတ်ယူခဲ့တယ်လို့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနဲ့ နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနက နိုဝင်ဘာ ၂၀ ရက်မှာ ထုတ်ပြန် ထားပါတယ်။ အဲဒီအဖွဲ့အစည်း ကိုးဖွဲ့ဟာ လက်ရှိ ဖွဲ့စည်းထားမှုအတိုင်းဖြစ်စေ၊ နည်းပညာနဲ့ ငွေကြေး လိုအပ်ချက်တွေကို ဖြည့်ဆည်းနိုင်ဖို့အတွက် အခြားအဖွဲ့အစည်းတွေနဲ့ ပူးပေါင်းပြီးဖြစ်စေ တင်ဒါအဆိုပြုလွှာ တင်သွင်းနိုင်ပြီး ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၁၈ ရက် နောက်ဆုံးထားပြီး အဆိုပြုလွှာတွေကို ပြန်လည်တင်သွင်းရမှာ ဖြစ်တယ်လို့ ထုတ်ပြန်ချက်မှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။ ရန်ကုန်မြို့ပြ ဖွံဖြိုးရေး မဟာဗျူဟာ စီမံကိန်း(၂၀၄၀) ရဲ့ စီမံကိန်း ခုနစ်ခုရဲ့ ဦးစားပေးအဆင့် ၂ အဖြစ်လုပ်ဆောင်မယ့် ရန်ကုန်မြို့သစ်စီမံကိန်းဟာ ဧက သုံးသောင်းကျော် အကျယ်အဝန်းရှိပြီး မြစ်ကူးတံတားတွေ၊ စီးပွားရေးဇုန်တွေနဲ့ တန်ဖိုးနည်း တိုက်ခန်းပေါင်း နှစ်သောင်း အပါအဝင် လူနေအိမ်ရာတွေ ထည့်သွင်း တည်ဆောက်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ကိုဗစ်ကာလ တရုတ်နိုင်ငံမှ တွန်းအားများ

တရုတ်-မြန်မာ သံတမန်ဆက်ဆံရေး နှစ် ၇၀ ပြည့် ဖြစ်တဲ့ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်ကို သမ္မတရှီကျင့်ဖျင်ရဲ့ မြန်မာနိုင်ငံခရီးစဉ်နဲ့ ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး စီမံကိန်းတွေကို အရှိန်အဟုန်နဲ့အကောင်အထည်ဖော်နိုင်ဖို့ စီစဉ်ထားပေးမဲ့ ကိုဗစ်ကပ်ရောဂါဘေး ပေါ်ပေါက်လာတာနဲ့အတူ တရုတ်-မြန်မာ စီးပွားရေးစင်္ကြံလမ်း(CMEC) စီမံကိန်း တည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းစဉ်တွေ ရပ်ဆိုင်းထားရတာတွေ၊ မြန်မာနိုင်ငံဘက်က ဆုံးဖြတ်ချက်တရပ် ချမှတ်ပြီး နောက်တဆင့်ကို ရှေ့ဆက်ဖို့မှာ အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် ကြန့်ကြာနေတာတွေ၊ စီမံကိန်းတွေကို ပြန်လည်ညှိနှိုင်းဖို့၊ ပမာဏလျော့ချဖို့ ဆောင်ရွက်ခဲ့တာတွေကြောင့် တရုတ်နိုင်ငံအနေနဲ့ အားမလိုအားမရမှုတွေနဲ့ တွန်းအားပေးမှုတွေ ရှိခဲ့ပါတယ်။

ကမ္ဘာတဝန်း ကိုဗစ်ကပ်ရောဂါကူးစက်မှု မြင့်တက်နေတဲ့ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်၊ မေ ၆ ရက်မှာ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ တရုတ်သံအမတ်ကြီး မစ္စတာ ချန်းဟိုင်ဟာ စီမံကိန်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနဲ့ စက်မှုဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီး ဦးဆက်အောင်နဲ့ တွေ့ဆုံခဲ့ပြီး သမ္မတ ရှီကျင့်ဖျင်ရဲ့ ခရီးစဉ်မှာ လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့တဲ့ သဘောတူညီချက်တွေကို အကောင်အထည်ဖော်ဖို့အပြင် တရုတ်- မြန်မာ ကိုဗစ်-၁၉ ရောဂါကာကွယ်ထိန်းချုပ်ရေး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုနဲ့  စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုတွေကို တွန်းအားပေးဖော်ဆောင်နိုင်ရေး ကိစ္စရပ်တွေ ဆွေးနွေးခဲ့တယ်လို့ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ တရုတ်သံရုံးက သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ရန်ကုန်မြို့သစ်၊ ကျောက်ဖြူရေနက်ဆိပ်ကမ်းနဲ့ စက်မှုဇုန်၊ တရုတ်-မြန်မာနယ်စပ် စီးပွားရေးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုဇုန် စတဲ့ စီမံကိန်းတွေကို မြန်မာနိုင်ငံက ထုတ်ပြန်ခဲ့တဲ့ စီးပွားရေးပြန်လည်လှုံ့ဆော်ရေးအစီအစဉ်တွေ(Stimulus Package) နဲ့ ပေါင်းစပ်ကာ ကိုဗစ်ကာလအတွင်း အကောင်အထည်ဖော်ဖို့အတွက် တွန်းအားပေးခဲ့ပါသေးတယ်။

ဒီအတိုင်းပဲ တရုတ်သမ္မတ ရှီကျင့်ဖျင်ကလည်း ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်၊ မေလလယ်မှာ မြန်မာသမ္မတ ဦးဝင်းမြင့်ကို တယ်လီဖုန်းနဲ့ ဆက်သွယ်စကားပြောခဲ့ပြီး သူ့ရဲ့ မြန်မာနိုင်ငံခရီးစဉ်အတွင်းက သဘောတူထားခဲ့တဲ့ ရပ်ဝန်းလမ်းကြောင်းအစီအမံ(BRI)နဲ့ တရုတ်-မြန်မာ စီးပွားရေးစင်္ကြံလမ်း(CMEC) စီမံကိန်းတွေကို အကောင်ထည်ဖော်ဖို့ ထပ်မံ တိုက်တွန်းခဲ့ပြန်ပါတယ်။

ဒီလို တိုက်တွန်းမှုအပြီး နောက်ထပ် ငါးလအကြာ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်၊ စက်တင်ဘာ ၃ ရက်မှာ သမ္မတရှီရဲ့ လက်ရုံးတဆူဖြစ်တဲ့ တရုတ်ကွန်မြူနစ်ပါတီ ဗဟိုကော်မတီ နိုင်ငံရေးဗျူရိုအဖွဲ့ဝင်၊ တရုတ်ကွန်မြူနစ်ပါတီ ဗဟို ကော်မတီ ပြည်ပရေးရာလုပ်ငန်းကော်မရှင်ရုံး ဥက္ကဋ္ဌ မစ္စတာ ရန်ကျဲ့ချီဟာ နိုင်ငံတော်ရဲ့ အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို နေပြည်တော်မှာ သီးသန့်တွေ့ဆုံခဲ့ကြပါတယ်။ အဲဒီတွေ့ဆုံမှုမှာလည်း တရုတ်နိုင်ငံက တရုတ်-မြန်မာ စီးပွားရေးစင်္ကြံလမ်း(CMEC) စီမံကိန်းကို အမြန်ဆုံး အကောင်အထည်ဖော်နိုင်ဖို့အတွက် အဓိကထား ပြောဆိုခဲ့တယ်လို့ တရုတ်သံရုံးက ထုတ်ပြန်ပါတယ်။ ရပ်တန့်နေတဲ့ စီမံကိန်းတွေကို ပြန်လည် လုပ်ကိုင်နိုင်ရေးအတွက် ဘက်စုံတွန်းအားပေး ဆောင်ရွက်ကာ ရပ်ဝန်းလမ်းကြောင်းအစီအမံ(BRI) စီမံကိန်းကို အရည်သွေးမြင့်စွာ အတူတည်ဆောက်ရမယ်လို့ မစ္စတာရန်ကျဲ့ချီက ပြောဆိုခဲ့ပါသေးတယ်။

ဒါ့အပြင် တရုတ်အာဏာပိုင်တွေဟာ တရုတ်-မြန်မာ စင်္ကြံလမ်းစီမံကိန်း ဧရိယာတလျှောက်မှာ Soft Power  လွှမ်းမိုးမှုရနိုင်ဖို့အတွက် ကိုဗစ်ကာလမှာ အမိအရ အသုံးချနေပါတယ်။ ကိုဗစ်ကာလအတွင်း တရုတ်အစိုးရ၊ ကုမ္ပဏီနဲ့ လူမှုအဖွဲ့အစည်းတွေက မြန်မာနိုင်ငံအတွက် ကူညီမှုတွေ ပြုလုပ်ခဲ့ပါတယ်။ နိုဝင်ဘာလအထိ သိရတဲ့စာရင်းတွေအရ တရုတ်အစိုးရက အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၅ ဒသမ ၉၄ သန်း၊ တရုတ်ကုမ္ပဏီနဲ့ လူမှုအဖွဲ့အ စည်းတွေက အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၈၄၀၀၀၀ ကျော်၊ စုစုပေါင်း အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၆ ဒသမ ၈ သန်း တန်ကြေးရှိတဲ့ ဆေးနဲ့ ဆေးပစ္စည်းကိရိယာတွေ ပံ့ပိုးခဲ့တာ တွေ့ရပါတယ်။ ဒီလိုပံ့ပိုး လှူဒါန်းခဲ့မှုတွေထဲမှာ တရုတ်-မြန်မာ စီးပွားရေးစင်္ကြံလမ်း စီမံကိန်း ဧရိယာမှာ ပါဝင်တဲ့ နေရာဒေသတွေအတွက် သီးခြားလှူဒါန်းခဲ့မှုတွေ ရှိပါတယ်။ ဒါကို ကြည့်ရင်လည်း စီမံကိန်း တိုးတက်မှုဖြစ်စဉ်ကို သွယ်ဝိုက်တွန်းအားပေးမှုတခုအဖြစ် မြင်နိုင်ပါတယ်။

၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ရွေးကောက်ပွဲမှာ လက်ရှိအာဏာရပါတီ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်(NLD) ပါတီက ထပ်မံအနိုင်ရခဲ့ပြီး မကြာသေးမီ ရက်ပိုင်းအတွင်းက ပေးပို့ခဲ့တဲ့ သမ္မတ ရှီကျင့်ဖျင်ရဲ့ ဂုဏ်ပြုသဝဏ်လွှာမှာလည်း ရပ်ဝန်းလမ်းကြောင်းအစီအမံ(BRI)နဲ့ တရုတ်-မြန်မာ စီးပွားရေးစင်္ကြံလမ်း(CMEC) မူဘောင်အောက်ကနေ ကဏ္ဍပေါင်းစုံ လက်တွေ့ဆောင်ရွက်မှု တွန်းအားပေးရန် ဆိုတဲ့အချက်တခု ပါဝင်ခဲ့ပါတယ်။ NLD ရွေးကောက်ပွဲ အနိုင်ရခဲ့ပြီးနောက် အခြားသောနိုင်ငံတွေထက် နောက်ကျပြီး(ရွေးကောက်ပွဲအပြီး ကိုးအရက်အကြာ)မှ ပေးပို့ခဲ့တဲ့ သမ္မတရှီရဲ့ သဝဏ်လွှာမှာ BRI နဲ့ CMEC စီမံကိန်းတွေရဲ့ အရေးကိစ္စကို ထည့်သွင်းဖော်ပြခဲ့ခြင်းဟာ ဒီစီမံကိန်းတွေအပေါ်ထားရှိတဲ့ တရုတ်နိုင်ငံရဲ့ သဘောထားနဲ့ စီမံကိန်း အလျင်အမြန်ပြီးမြောက်လိုစိတ် ပြင်းပြနေတာကို ညွှန်းဆိုပြနေပါတယ်။ ကိုဗစ်-၁၉ ကပ်ရောဂါကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ စီးပွားရေး ထိခိုက်နစ်နာမှုတွေကို လျှော့ချနိုင်ဖို့အတွက် ရပ်ဝန်းလမ်းကြောင်းအစီအမံ(BRI) စီမံကိန်းကို နှစ်နိုင်ငံလုံးအတွက် အကျိုးရှိအောင် အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်သွားမယ်လို့ သမ္မတဦးဝင်းမြင့်က ပြီးခဲ့တဲ့ နိုဝင်ဘာ ၂၇ ရက်က ကျင်းပခဲ့တဲ့ တရုတ်-အာဆီယံ စီးပွားရေးနဲ့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုထိပ်သီးအစည်းအဝေးပွဲ မိန့်ခွန်းမှာ ထည့်သွင်းပြောဆိုသွားပါတယ်။

နိဂုံး

အခုဖော်ပြထားတဲ့ စီမံကိန်းတွေရဲ့ တိုးတက်မှုဖြစ်စဉ်တွေကို အနှစ်ချုပ် သုံးသပ်ရင် သမ္မတ ခရီးစဉ်အတွင်းမှာ လက်မှတ်ရေးထိုးထားတဲ့ သဘောတူညီမှုတွေကို အကောင်အထည်ဖော်ရာမှာ ကိုဗစ်-၁၉ ကပ်ဘေးအစမှာ နှောင့်နှေးမှုတွေရှိနေပေမဲ့ တရုတ်နိုင်ငံရဲ့ဟာ ကပ်ဘေးကို ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီးနောက်မှာ အရွေ့တခု ရှိလာခဲ့တာ တွေ့ရပါတယ်။ ပဏာမအဆင့် ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးဆဲ စီမံကိန်းတခုဖြစ်တဲ့ ရွှေလီ-မူဆယ် နယ်စပ်စီးပွားရေးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုဇုန်ကိုလေ့လာပါက မူဘောင်ညှိနှိုင်းဖို့အတွက် ဒေသအဆင့်နဲ့ ဗဟိုအဆင့်ကော်မတီ အစည်းအဝေးတွေကို အွန်လိုင်းကတဆင့် ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးခဲ့တာမှာ စီမံကိန်းဖြစ်စဉ် တိုးတက်မှုတွေ ရှိနေပါတယ်။ တစ်ဖက်မှာလည်း ဖြစ်တန်ခြေလေ့လာရေး ဆောင်ရွက်ဖို့အတွက် သဘောတူညီထားတဲ့ စီမံကိန်းအများစုဟာ ကိုဗစ်-၁၉ ကပ်ရောဂါကြောင့် ကွင်းဆင်းလေ့လာတာတွေ မလုပ်ဆောင်နိုင်တဲ့အတွက် နှောင့်နှေးနေပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဒီစီမံကိန်းတွေရဲ့ အလားအလာဟာ ကိုဗစ်-၁၉ ကပ်ရောဂါဘေးရဲ့ အကန့်အသတ်တွေကို ဘယ်လိုကျော်လွှားပြီး မြေပြင်ကွင်းဆင်းတာတွေကို လုပ်နိုင်မလဲ ဆိုတဲ့အခြေအနေပေါ်မှာ မူတည်နေပါတယ်။ ဖြစ်တန်ခြေလေ့လာရေး အစီအရင်ခံစာကို မြန်မာအစိုးရက စိစစ်ဆဲဖြစ်တဲ့ စီမံကိန်းတွေရဲ့ စီမံကိန်းတိုးတက်မှုဖြစ်စဉ်ကို အဓိက နှောင့်နှေးစေတဲ့အကြောင်းအချက်ကတော့ မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရဘက်က ဆုံးဖြတ်ချက်တစုံတရာ ချမှတ်ပြီး နောက်တဆင့်ကို ရှေ့ဆက်ဖို့ရာမှာ ကိုဗစ်-၁၉ ရဲ့ ရိုက်ခတ်မှုတွေကြောင့် ကြန့်ကြာနေတဲ့အခြေအနေလို့ ယူဆရပါတယ်။ အလားတူ အကောင်အထည်ဖော်ဖို့အတွက် စတင်ဆောင်ရွက်နေတဲ့ စီမံကိန်းတွေဖြစ်တဲ့ ကျောက်ဖြူအထူးစီးပွားရေးဇုန်နဲ့ ရန်ကုန်မြို့သစ်စီမံကိန်းတွေမှာတော့ မြန်မာအစိုးရက စီမံကိန်းစာချုပ်တွေကို ပြင်ဆင်ညှိနှိုင်းတာတွေ၊ စီမံကိန်းပမာဏ လျှော့ချတာတွေကို ဆောင်ရွက်ခဲ့တာတွေရှိခဲ့ပါတယ်။

မြန်မာနိုင်ငံက ကိုဗစ်-၁၉ ကပ်ရောဂါဘေးအတွင်း အကန့်အသတ်တွေကြားကနေ ဒီစီမံကိန်းကြီးတွေ ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးရာမှာ၊ ဆုံးဖြတ်ချက်ချရာမှာ ကြန့်ကြာမှုတွေရှိနေတာကိုလည်း တရုတ်နိုင်ငံအနေနဲ့ အားမလိုအားမရ ဖြစ်တာတွေနဲ့အတူ စီမံကိန်းတွေကို အရှိန်မြှင့်ဖော်ဆောင်ဖို့ တွန်းအားပေးမှုတွေလည်း ရှိနေပါတယ်။ တရုတ်နိုင်ငံရဲ့ တွန်းအားတွေနဲ့ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ ကိုဗစ်ကပ်ဘေး စီးပွားရေးသက်ရောက်မှု လိုအပ်ချက်တွေအကြား ၂၀၂၁ ခုနှစ်မှာ တရုတ်-မြန်မာ စီးပွားရေးစင်္ကြံလမ်းစီမံကိန်းတွေ ပိုမိုအရှိန်ရလာမယ်လို့ သုံးသပ်ရပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ အမျိုးသားစီမံကိန်းနဲ့ ဦးစားပေးလုပ်ငန်းစဉ်အဖြစ် သတ်မှတ်ထားတဲ့ ရပ်ဝန်းလမ်းကြောင်းအစီအမံ(BRI) စီမံကိန်းတွေရဲ့ အလားအလာဟာ ကိုဗစ်-၁၉ ကပ်ဘေးကနေ မြန်မာနိုင်ငံက ဘယ်လောက်မြန်မြန် ရုန်းထွက်နိုင်မလဲ ဆိုတဲ့အပေါ် မူတည်နေသလို ကပ်ဘေးရဲ့ နောက်ဆက်တွဲ ဆိုးကျိုးဖြစ်တဲ့ အကျပ်အတည်းတွေကို မလွဲမသွေရင်ဆိုင်ရမယ့် အစိုးရအဖွဲ့သစ်က ဘယ်လိုမူဝါဒတွေ ချမှတ်ပြီး လုပ်ဆောင်မလဲ ဆိုတဲ့အပေါ်မှာလည်း မူတည်နေပါတယ်။

ဇေရှိုင်းဗိုလ်

၂၁.၁၂.၂၀၂၀

ဇေရှိုင်းဗိုလ် သည် ISP-Myanmar ၏ Research Assistant တဦးဖြစ်ပါသည်။

စာညွှန်း

နိုင်ငံတော်၏ အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်ရုံးဝန်ကြီးဌာန၏ သတင်းထုတ်ပြန်မှုများ

https://www.statecounsellor.gov.mm/node/4091

စီမံကိန်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စက်မှုဝန်ကြီးဌာန၏ သတင်းထုတ်ပြန်မှုများ

https://bit.ly/367is1O

စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၏ သတင်းထုတ်ပြန်မှုများ

https://bit.ly/38l81dS

ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၏ သတင်းထုတ်ပြန်မှုများ

https://www.moi.gov.mm/news/4731

ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန၏ သတင်းထုတ်ပြန်မှုများ

http://www.mifer.gov.mm/bilateral/details/south-africa

ချမ်းမြထွေး၊ ၂၀၂၀၊ တရုတ်က CMEC အကောင်အထည်ဖော်ရန် တွန်းအားပေးနေသော်လည်း ကိုဗစ်ကြောင့် စီမံကိန်းအချို့ရပ်ဆိုင်းထားရ၊ မြန်မာတိုင်းမ်

https://bit.ly/35alvqL

ချမ်းမြထွေး၊ ၂၀၂၀၊ တရုတ်-မြန်မာ စီးပွားရေးစင်္ကြံ အမြန်ဆုံးအကောင်အထည်ဖော်ရန် တရုတ်ကွန်မြူနစ်ပါတီ ပြော၊ မြန်မာတိုင်းမ်

https://bit.ly/3pgkVQo

ယုဝေ၊ ၂၀၂၀၊ သမ္မတရှီ ခရီးစဉ်အလွန် စီမံကိန်းသစ်များ၊ မြန်မာတိုင်းမ်

https://myanmar.mmtimes.com/news/134263.html

နန်းလွင်၊ ၂၀၂၀၊ COVID-19 စီးပွားရေး စီမံမည့် မြန်မာကို BRI စီမံကိန်းများအတွက် တရုတ်က တွန်းလာနေ၊ ဧရာ၀တီ

https://burma.irrawaddy.com/business/2020/05/10/222320.html

၂၀၂၀၊ ယူနန်ပြည်နယ်မှ မြန်မာနိုင်ငံအတွက် နှာခေါင်းစည်း ၆ဝ,ဝဝဝ ပေးအပ်လှူဒါန်း၊ Myanmar Digital News

http://www.mdn.gov.mm/my/yuunnpnnynym-mnmaaniungngnattk-naakhengcnny-6wwww-peapluudn

The post ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်အတွင်း တရုတ်-မြန်မာ စီးပွားရေးစင်္ကြံလမ်း စီမံကိန်းများ၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအခြေအနေ လေ့လာချက် appeared first on ISP Myanmar China Desk.

တရုတ်-မြန်မာ စီးပွားရေးစင်္ကြံအရွေ့

မြန်မာ-တရုတ်နယ်စပ် စီးပွားရေးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုဇုန် တည်ထောင်အကောင်အထည်ဖော်ရေးဆိုင်ရာ ဗဟိုကော်မတီ၏(ဆဋ္ဌမအကြိမ်) လုပ်ငန်းညှိနှိုင်းအစည်းအဝေးကို ဒီဇင်ဘာ ၁၇ ရက်က စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ညီလာခံခန်းမ၌ ဗီဒီယိုကွန်ဖရင့်စနစ်ဖြင့် ကျင်းပခဲ့သည်။ အစည်းအဝေးတွင် အဆိုပါဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဒေါက်တာသန်းမြင့်တက်ရောက်ခဲ့ပြီး ကချင်ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ် ဒေါက်တာ ခက်အောင်၊ ရှမ်းပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ် ကိုယ်စား ရှမ်းပြည်နယ်စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီး ဦးစိုးညွန့်လွင်၊ ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ ဦးစီးအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ ဦးကျောက်တယ်ချန်းတို့လည်း တက်ရောက်ခဲ့သည်။ အစည်းအဝေးတွင် ယင်းစီမံကိန်းအတွက် တည်နေရာ၊ ဧရိယာသတ်မှတ်နိုင်ရေးနှင့် ကွင်းဆင်းလေ့လာခဲ့သည့် အခြေအနေတို့ကို ဆွေးနွေးခဲ့ကြကြောင်း နိုင်ငံပိုင်သတင်းစာ ဖော်ပြချက်အရ သိရသည်။ နယ်စပ်စီးပွားရေးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုဇုန်များကို မြန်မာ-တရုတ် နယ်စပ် သုံးနေရာဖြစ်သော ကန်ပိုက်တီ-ထိန်ချုံး၊ မူဆယ်-ရွှေလီ၊ ချင်းရွှေဟော်-လင်ချမ်းတို့၌ ဆောင်ရွက်ရန်စီမံထားသည်။ အဆိုပါစီမံကိန်းများသည် တရုတ်-မြန်မာစီးပွားရေးစင်္ကြံ(CMEC)အောက်တွင် ဦးစားပေးအဖြစ် အကောင်အထည်ဖော်ရန် အစောဆုံး ထည့်သွင်းခံရသော စီမံကိန်းများလည်းဖြစ်သည်။

ဒီဇင်ဘာ ၁၁ ရက်က မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ တရုတ်သံရုံးနှင့် Zhejiang ပြည်နယ် ကုန်သွယ်ရေးဦးစီးဌာနတို့ ဦးဆောင်၍ Zhejiang  အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုမြှင့်တင်ရေး ဗဟိုဌာန၊ Chinese Enterprises Chamber of Commerce နှင့် ကုန်သည်စက်မှုအသင်းချုပ်တို့ ပူးပေါင်းစီစဉ်မှုဖြင့် ကျင်းပသည့် “Matchmaking Conference China (Zhejiang) – Myanmar Investment Cooperation Promotion” ဆွေးနွေးပွဲကို ကျင်းပခဲ့ကြောင်း The Daily Eleven သတင်းစာဖော်ပြချက်အရ သိရသည်။ ဆွေးနွေးပွဲသို့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဦးသောင်းထွန်းလည်း တက်ရောက်ခဲ့ပြီး ရန်ကုန်မြို့သစ်စီမံကိန်း၊ ပုသိမ်စက်မှုမြို့တော်စီမံကိန်း၊ အလားအလာရှိသော မြန်မာ့ကမ်းလွန်သဘာဝဓာတ်ငွေ့လုပ်ငန်းများ၊ ချည်မျှင်အထည်အလိပ်ကဏ္ဍနှင့် အခြေခံအဆောက်အအုံ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအတွက် အခွင့်အလမ်း စသည်တို့ကို အကျယ်တဝင့် ရှင်းလင်းဆွေးနွေးခဲ့ကြပြီး တက်ရောက်လာသည့် တရုတ်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုလုပ်ငန်းရှင်များ၏ မေးမြန်းချက်များကို ပြန်လည်ရှင်းလင်းဆွေးနွေးခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ အဆိုပါဆွေးနွေးပွဲသို့ မြန်မာနိုင်ငံနှင့် တရုတ်နိုင်ငံတို့မှ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင် စုစုပေါင်း ၁၄၀ ခန့် တက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။

နေပြည်တော်တွင် ကျပ်လေးဘီလီယံအကုန်အကျခံကာ စောင့်ကြည့်ကင်မရာများ တပ်ဆင်ထားသည်ဆိုသော Myanmar Now ၏ သတင်းဖော်ပြချက်ကိုလည်း ယခုအပတ်အတွင်း စိတ်ဝင်စားဖွယ်ရာတွေ့ရသည်။ နေပြည်တော် လုံခြုံရေးအတွက် မြို့နယ် ရှစ်မြို့နယ်တွင် ကျပ် လေးဘီလီယံကျော် အကုန်ကျခံကာ ဉာဏ်ရည်တုနည်းပညာ(AI) သုံး စောင့်ကြည့်ကင်မရာ(CCTV)  ၃၃၅ လုံး တပ်ဆင်ရန်အတွက် ၂၀၁၉ ခုနှစ်အတွင်း နေပြည်တော်ကောင်စီက တင်ဒါခေါ်ယူခဲ့သည်။ ထိုတင်ဒါတွင် ကုမ္ပဏီ ၁၂ ခု ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ပြီး နေပြည်တော်အခြေစိုက် Linn IT Solution ကုမ္ပဏီက ထိန်းချုပ်စင်တာနှင့် ကွန်ရက်စနစ်တည်ဆောက်ခွင့်၊ နောင်ရိုးနည်းပညာကုမ္ပဏီက ကင်မရာတပ်ဆင်ခြင်းနှင့် ဆက်သွယ်ရေးကြိုးသွယ်တန်းခြင်းလုပ်ငန်းများ လုပ်ကိုင်ခွင့်ရရှိခဲ့သည်။ စီမံကိန်းတွင် အသုံးပြုထားသည့် နည်းပညာပစ္စည်းအများစုမှာ တရုတ် ဟွာဝေးကုမ္ပဏီထုတ် ပစ္စည်းများဖြစ်သည်။ တရုတ်ဒစ်ဂျစ်တယ်ပိုးလမ်းမ စီမံကိန်းမှာ တရုတ်၏ ရည်မှန်းချက်ကြီးမားသော ရပ်ဝန်းလမ်းကြောင်းအစီအမံ(BRI) ၏ အစိတ်အပိုင်းတခုဖြစ်ပြီး ယင်းစီမံကိန်း၏ မြန်မာနိုင်ငံနှင့်ပတ်သက်သော အချက်အလက်များကို ISP-Myanmar China Desk က စုစည်းဖော်ပြထားပါသည်။

တရုတ်-မြန်မာ နယ်စပ်ရေးရာ

ကိုဗစ်ကာလအတွင်း တရုတ်၏ဝယ်လိုအား မြင့်တက်လာသဖြင့် မြန်မာဖရဲသီးများ ဈေးကောင်းရခဲ့သည်။ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးဂိတ်များ၌ ကိုဗစ်-၁၉ ရောဂါပိုး စစ်ဆေးမှုများကြောင့် ဖရဲသီးတင်ပို့မှုမှာ ကြန့်ကြာခဲ့ရသော်လည်း ခုနစ်နှစ်အတွင်း အမြင့်မားဆုံး စံချိန်တင် ဈေးကောင်းရရှိခဲ့သည်။ ထို့အပြင် တရုတ်ဈေးကွက်သာမက ယူအေအီး၊ ဒူဘိုင်း၊ ကာတာ၊ စင်ကာပူဈေးကွက်များသို့ပါ မြန်မာ့ဖရဲသီးများကို ပထမဆုံးအကြိမ်တင်ပို့နိုင်ရန် ဒီဇင်ဘာ ၁၃ ရက်တွင် သဘောတူစာချုပ် ချုပ်ဆိုနိုင်ခဲ့သည်။ ဤကဲ့သို့ တရုတ်နိုင်ငံ၏ ဝယ်လိုအား မြင့်တက်လာရခြင်းမှာ ကိုဗစ်ကပ်ဘေးကာလအတွင်း တရုတ်စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းရှင်များသည် မြန်မာနိုင်ငံသို့ လာရောက်၍ တရားမဝင် ဖရဲစိုက်ပျိုးခြင်းကို မလုပ်ဆောင်နိုင်သောကြောင့်ဖြစ်ကြောင်း ဧရာဝတီသတင်းဌာနက သတင်းဖော်ပြခဲ့သည်။ ပုံမှန်နှစ်များတွင် တရုတ်နိုင်ငံနိုင်ငံသားများသည် မြန်မာနိုင်ငံဘက်အခြမ်းတွင် ဖရဲစိုက်ဧက ခြောက်သောင်းကျော် နှစ်စဉ်လာရောက် စိုက်ပျိုးလေ့ရှိပြီး ယခုနှစ်တွင် လာရောက်စိုက်ပျိုးနိုင်ခြင်းမရှိသလို မြန်မာဘက်ကလည်း ယခုနှစ်တွင် စိုက်ဧကလျှော့ချခြင်းကြောင့် စိုက်ဧက သုံးသောင်းခန့်မှထွက်ရှိသော ဖရဲများကိုသာ ဈေးကွက်သို့ တင်ပို့ရောင်းချရလျက်ရှိသဖြင့် ဈေးနှုန်းမှာ နှစ်ဆကျော် မြင့်တက်ခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။

တရုတ်နိုင်ငံဘက်သို့ တင်ပို့သည့် ဖရဲသီးအပြင် မြန်မာနိုင်ငံတွင် တစ်ရှူးငှက်ပျောနှင့် မက္ကာဒေးမီးယား အများအပြားကို တရားမဝင် စိုက်ပျိုးလျက်ရှိရာ ပြည်တွင်းတောင်သူများအား အကာအကွယ်ပေးရန် ထိုကိစ္စများကို အစိုးရအနေဖြင့် တင်းတင်းကျပ်ကျပ် ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းပေးရန်လိုအပ်ကြောင်း မြန်မာနိုင်ငံသစ်သီးဝလံ၊ ပန်းမန်နှင့် ဟင်းသီးဟင်းရွက် စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်တင်ပို့ရောင်းချသူများအသင်း ဥက္ကဋ္ဌ ဦးစိုးသန်းမင်းဒင်က ဧရာဝတီသတင်းဌာနသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။

အခြားသော အာရုံစိုက်ဖွယ်ဖြစ်သည့် နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေး သတင်းတပုဒ်မှာ တရုတ်ဝယ်လက်မရှိသဖြင့် နယ်စပ်တွင် ပိတ်မိနေသော အကောင်ရေသောင်းနှင့်ချီသည့် ကျွဲ၊ နွားများအတွက် မွေးမြူရေးခြံတခုကို မန္တလေးတိုင်းအတွင်း ဆောက်လုပ်မည်ဟူသော သတင်းဖော်ပြချက်ဖြစ်သည်။ တရုတ်နိုင်ငံသို့ ကျွဲ၊ နွား အရှင်တင်ပို့ခွင့်ကို တရားဝင် ခွင့်ပြု၍ လိုင်စင်ထုတ်ပေးခဲ့သော်လည်း ကိုဗစ်ကပ်ရောဂါကြောင့် တရားဝင် ကျွဲ၊ နွား ကုန်သွယ်ရေးမှာ ရပ်တန့်သွားပြီး ကုမ္ပဏီ ၁၅၀ ကျော်မှ ကျွဲ၊ နွား ကောင်ရေ ၁၅၀၀၀ ကျော်သည် မူဆယ်နယ်စပ်တွင် ပိတ်မိနေခဲ့သည်။ ဤကိစ္စကိုဖြေရှင်းရန်အတွက် တရုတ်နိုင်ငံမှ အကောက်ခွန်ဌာနနှင့် ညှိနှိုင်းနေကြောင်း စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယ အမြဲတမ်းအတွင်းဝန် ဒေါက်တာထွန်းလွင်က Myanmar Times သတင်းဌာနသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။ တရုတ်နိုင်ငံသို့ ကျွဲ၊ နွားအရှင်တင်ပို့မှုကို ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီမှစတင်ပြီး တရားဝင် ပြန်လည်တင်ပို့နိုင်တော့မည်ဖြစ်ကြောင်း စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ကုန်သွယ်ရေးဦးစီးဌာနမှ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် ဦးမင်းမင်းက ဆင်ဟွာသတင်းဌာနသို့ ဒီဇင်ဘာ ၁၂ ရက်တွင်ပြောကြားခဲ့သည်။

မြန်မာနိုင်ငံ၌ ကိုဗစ်-၁၉ ကပ်ရောဂါ ကူးစက်ပျံ့နှံ့မှု မြင့်တက်လာခဲ့ပြီးနောက် တရုတ်နိုင်ငံက မြန်မာနိုင်ငံနှင့် နယ်စပ်တလျှောက် ကီလိုမီတာ ၂၀၀၀(မိုင် ၁၂၀၀ ကျော်) ရှည်လျားသည့် သံဆူးကြိုးပတ် နယ်စပ်တံတိုင်းကို တည်ဆောက်နေကြောင်း The Diplomat သတင်းဌာန၏ သတင်းဖော်ပြချက်ရှိခဲ့သည်။ RFA သတင်းဌာန၏ ဖော်ပြချက်အရ အဆိုပါတံတိုင်းကို တောင်ပိုင်းမဟာတံတိုင်းဟု တင်စားပြီး ယခုအခါ ၆၅၉ ကီလိုမီတာ(မိုင် ၄၀၀ ကျော်)ကျော် ဆောက်လုပ်ပြီးစီးပြီးဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ တံတိုင်းတည်ရှိရာ နယ်စပ်တလျှောက်သည် မြန်မာပြည်တွင်းမှ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်များ ထိန်းချုပ်ရာဒေသဖြစ်ပြီး ကျောက်စိမ်း၊ မူးယစ်ဆေး စသည့်ပစ္စည်းများ၏ တရားမဝင်ကုန်သွယ်ရေးဈေးကွက်နှင့် တရားမဝင်လူကုန်ကူးသည့် ဈေးကွက်များ အခိုင်အမာရှိရာဒေသ ဖြစ်သည်။ ဤတံတိုင်းကို မြန်မာအစိုးရသို့ ကြိုတင်အသိပေးခြင်းမရှိဘဲ ဆောက်လုပ်ခဲ့ပြီး တရုတ်အစိုးရအဆိုအရ ကိုဗစ်ကပ်ရောဂါ ကာကွယ်ရေးအတွက် အဓိကရည်ရွယ်ဆောက်လုပ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။

ကာကွယ်ဆေး သံခင်းတမန်ခင်း

တောင်တရုတ်ပင်လယ်ပြင် ရေပြင်နယ်နိမိတ်ပိုင်ဆိုင်မှု အငြင်းပွားနေကြသည့် အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံ အများစုသည် တရုတ်၏ “ကာကွယ်ဆေး သံခင်းတမန်ခင်း” တွင် အဓိက ဦးတည်ထားသည့်နိုင်ငံများ ဖြစ်လာနေသည်။

တရုတ်သည် ဗိုင်းရပ်စ်ကာကွယ်ဆေးအား ထုတ်လုပ်ပြီး ကာကွယ်ဆေး သန်းနှင့်ချီပြီး ဖြန့်ချိရောင်းချရန် ၎င်းနှင့် ဆက်ဆံရေး အဆင်မပြေသည့် နိုင်ငံများ အပါအဝင် နိုင်ငံအများအပြားနှင့် သဘောတူလက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။

တရုတ်သံတမန်များသည် မလေးရှားနှင့် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံတို့နှင့် ဗိုင်းရပ်စ်ကာကွယ်ဆေး သဘောတူညီချက်များ ရေးထိုးခဲ့ပြီး အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံတွင်လည်း ဗိုင်းရပ်စ်ကာကွယ်ဆေး ထုတ်လုပ်မည့် စက်ရုံကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ယင်းနှစ်နိုင်ငံသည် တောင်တရုတ်ပင်လယ်တွင် တရုတ်နှင့် ပိုင်နက်အငြင်းပွားနေကြသည့် နိုင်ငံများဖြစ်သည်။

“ဗိုင်းရပ်စ်ကာကွယ်ဆေးဟာ တရုတ်ရဲ့ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာလွှမ်းမိုးမှုနဲ့ ပထဝီနိုင်ငံရေး ပြဿနာတွေကို ဖြေရှင်းရာမှာ အကူအညီပေးနိုင်မယ့် ကိရိယာတစ်ခုဖြစ်တယ်” ဟု နိုင်ငံခြားဆက်ဆံရေးကောင်စီ(CFR) ၏ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ အကြီးတန်းအဖွဲ့ဝင် ဟွမ်ရန်ကျုံးက အေအက်ဖ်ပီသတင်းဌာနကို ပြောကြားခဲ့သည်။

တရုတ်သည် လက်တင်အမေရိကနှင့် ကာရစ်ဘီယံနိုင်ငံများအား ဗိုင်းရပ်စ်ကာကွယ်ဆေး ဝယ်ယူနိုင်ရန် ဒေါ်လာ တဘီလီယံ ထုတ်ချေးသွားမည်ဟုလည်း ကတိပြုထားပြီး လာမည့်နှစ်တွင် ဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်ဆေးအလုံးရေ တဘီလီယံကို အရှိန်အဟုန်မြှင့် ထုတ်လုပ်သွားမည်ဖြစ်ကာ နိုင်ငံတွင်း ဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်မှုကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီးဖြစ်သောကြောင့် ပိုလျှံသည့် ဗိုင်းရပ်စ်ကာကွယ်ဆေးများမှာ ရောင်းချသွားရန်အတွက်သာ ဖြစ်သည်။

ဝင်ငွေအလယ်အလတ်နှင့် ဝင်ငွေနည်းပါးသည့်နိုင်ငံများတွင် စျေးကွက်၏ ၁၅ ရာခိုင်နှုန်းမျှ လက်ဝါးကြီး အုပ်ထားနိုင်ခဲ့မည်ဆိုလျှင် တရုတ်နိုင်ငံသည် ဗိုင်းရပ်စ်ကာကွယ်ဆေး ရောင်းချမှုမှ အမြတ်ငွေ ဒေါ်လာ ၂ ဒသမ ၈ ဘီလီယံရရှိလိမ့်မည်ဟု ဟောင်ကောင်အခြေစိုက် အကျိုးဆောင်ကုမ္ပဏီ Essence Securities က ခန့်မှန်းထုတ်ပြန်ထားသည်။

“လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းတွေက တရုတ်အပေါ် ယုံကြည်မှု မရှိခြင်းဟာ တရုတ်နိုင်ငံထုတ် ဗိုင်းရပ်စ်ကာကွယ်ဆေးအပေါ် ယုံကြည်မှု နည်းပါးနိုင်ပါတယ်” ဟု တရုတ်မူဝါဒဆိုင်ရာ သုံးသပ်သူ နာတာရှာကက်ဆမ်က ပြောကြားခဲ့သည်။

အထက်ပါ သုံးသပ်ချက်များနှင့် တရုတ်နိုင်ငံ၏ ကာကွယ်ဆေးသံခင်းတမန်ခင်းအကြောင်းအရာကို ဒီဇင်ဘာ ၁၈ ရက်ထုတ် The Daily Eleven သတင်းစာတွင် “တရုတ်၏ ကာကွယ်ဆေးနှင့် သံတမန် ပရိယာယ်” ခေါင်းစဉ်ဖြင့်  ဆောင်းပါးရေးသားဖော်ပြထားသည်။

ထို့အတူ ISP-Myanmar China Desk ဝက်ဘ်ဆိုက်တွင်ဖော်ပြထားသော ဆောင်းပါးရှင် သုတေသီ ခင်ခင်ကျော်ကြီး၏ “တရုတ်နိုင်ငံ၏ ကိုဗစ်-၁၉ ကာကွယ်ဆေး သံတမန်လှုပ်ရှားမှုနှင့် မြန်မာနိုင်ငံအတွက် အလားအလာ” ဆောင်းပါးတွင် တရုတ်၏ကာကွယ်ဆေးသံခင်းတမန်ခင်း လှုပ်ရှားမှုများနှင့် တရုတ်နိုင်ငံတွင်းနှင့် အာဆီယံဒေသတွင်း ကိုဗစ်-၁၉ ကာကွယ်ဆေးဖြန့်ကျက်နိုင်မှု အလားအလားကို သုံးသပ်ထားပါသည်။

အခြားသတင်းများ

လူကုန်ကူးသူလက်ထဲမှ ပြန်လည်လွတ်မြောက်လာသူ မြန်မာနိုင်ငံသား အမျိုးသမီးသုံးဦးကို တရုတ်နိုင်ငံ၊ ဟူနန်ပြည်နယ်၊ ချီလင့်ရဲဌာနနှင့် ရွှေလီမြို့ ပြည်ပရေးရာဌာနတို့က မြန်မာနိုင်ငံ၊ မူဆယ်မြို့ လူကုန်ကူးမှု တားဆီးနှိမ်နှင်းရေး ရဲတပ်ဖွဲ တပ်ဖွဲ့စု ၁၇ ထံသို့ ဒီဇင်ဘာ ၁၅ ရက် နံနက်ပိုင်းက မူဆယ်မြို့ နှစ်နိုင်ငံ ပြည်ဝင်ပြည်ထွက်စစ်ဆေးရေးဂိတ် အမှတ် ၁ နန်းတော်ဂိတ်တွင် ပြန်လည်လွှဲပြောင်းပေးအပ်ခဲ့ကြောင်း The Daily Eleven သတင်းစာ ဖော်ပြချက်အရ သိရသည်။ တရုတ်နိုင်ငံသို့ အဓမ္မ လက်ထပ်လူကုန်ကူးမှုများကို စုစည်းထားချက်အရ နိုဝင်ဘာအတွင်း ခုနစ်မှုနှင့် အောက်တိုဘာအတွင်း လေးမှုရှိခဲ့သည်။

The post တရုတ်-မြန်မာ ဆက်ဆံရေး တပတ်တာ သတင်းအနှစ်ချုပ် ဒီဇင်ဘာ တတိယပတ်(၁၂ မှ ၁၈ ရက် အထိ) appeared first on ISP Myanmar China Desk.

တရုတ်-မြန်မာ နယ်စပ် အခြေအနေ

ရှမ်းပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်း တာချီလိတ်ခရိုင်ရှိ တရုတ်-မြန်မာနယ်စပ်မြို့ဖြစ်သော မိုင်းယုမြို့တွင် ကိုဗစ်-၁၉ ရောဂါကာကွယ်ရေးအတွက် မိုင်းယု-ကျိန်းယဲန်းတံတားတလျောက် ကုန်စည်စီးဆင်းမှုများ ယာယီပိတ်ထားကြောင်း မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ၏ သတင်းဖော်ပြချက် ရှိခဲ့သည်။

အာရုံစိုက်ဖွယ် သတင်းဖော်ပြချက်တခုမှာ တရုတ်နိုင်ငံ၊ ဟူပေပြည်နယ်မှ ဆန်ကုမ္ပဏီပိုင်ရှင် တဦးက မြန်မာဆန်ကုန်သည်များနှင့် ရွှေလီအခြေစိုက် ဆန်ကုန်သည်များအား ကျပ်သိန်းပေါင်း တသိန်းကျော် ပေးဆောင်ခြင်းမပြုဘဲ ထွက်ပြေး တိမ်းရှောင်နေကြောင်း မူဆယ် ဆန်စပါးကုန်စည်ဒိုင် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဦးမင်းသိန်းက The Daily Eleven သတင်းစာသို့ အတည်ပြုပြောကြားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းကပင်  အဆိုပါသတင်းမှာ ကောလာဟလသာဖြစ်ကြောင်း နိုဝင်ဘာ ၂၇ ရက်က Myanmar Times သတင်းဌာနသို့ ပြောကြားခဲ့သော်လည်း အမှန်တကယ် လိမ်လည်သွားခြင်းဖြစ်ကြောင်း ဒီဇင်ဘာ ၆ ရက်တွင် ပြန်လည်ပြောကြားခဲ့သည်။ လော်ကြံဖန် ခေါ် လော်လောပန် အမည်ရှိ တရုတ်ဆန်ကုန်သည်တဦးသည် လွန်ခဲ့သော ခြောက်လခန့်မှစ၍ တရုတ်-မြန်မာနယ်စပ်တွင် ဆန်အရောင်းအဝယ်လုပ်နေပြီး အခြားသော တရုတ်ကုမ္ပဏီများထက် ဈေးနှုန်းပိုမိုပေး၍ မြန်မာဆန်များ ဝယ်ယူခဲ့သည်။ နိုဝင်ဘာလကုန်ပိုင်းတွင်မူ မြန်မာကုန်သည်များနှင့် ရွှေလီမြို့အခြေစိုက် ဆန်ကုန်သည်များထံမှ မြန်မာကျပ်ငွေသိန်း တသိန်းကျော် လိမ်လည်သွားခဲ့သည်။ ယင်းအရေးကို ဖြေရှင်းရန် မူဆည်ဆန်စပါးကုန်စည်ဒိုင်အသင်းက ဆန်ကုန်သည်များကို အစည်းအဝေးခေါ်ယူတိုင်ပင်ကာ စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနနှင့် ပူးပေါင်း၍ သံတမန်နည်းလမ်းဖြင့် ဆက်လက်ဖြေရှင်းသွားရန် စီစဉ်လျက်ရှိကြောင်း ရန်ကုန်ခေတ်သစ်မီဒီယာ၏ သတင်းဖော်ပြချက် ရှိခဲ့သည်။

အခြားသော နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေး သတင်းတပုဒ်မှာ တရုတ်အစိုးရက လွန်ခဲ့သော တနှစ်ခန့်က ပိတ်သိမ်းခဲ့သော ရွှေလီကျယ်ဂေါင်မြို့ရှိ မြန်မာကုန်သည်များ၏ ဘဏ်အကောင့်များကို ပြန်ဖွင့်ပေးရန်အတွက် တရုတ်ဗဟိုအစိုးရအား တင်ပြပေးရန် ကုန်သည်များက မြန်မာအစိုးရကို တောင်းဆိုထားသည်ဟူသော သတင်းဖော်ပြချက်ဖြစ်သည်။ ဒီဇင်ဘာ ၇ ရက်က တရုတ်-မြန်မာ ခရိုင်အုပ်ချုပ်ရေးမှ နှစ်ဖက်တာဝန်ရှိသူများ၊ နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေးရုံးမှ တာဝန်ရှိသူများ အပါအဝင် မြန်မာနိုင်ငံဘက်က နယ်စပ်ကုန်သည်များတို့ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးရာတွင် ယင်းသို့ တောင်းဆိုလိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ နှစ်လယ်ပိုင်းတွင်လည်း အွန်လိုင်း လောင်းကစားမှုကို စစ်ဆေးရန် တရုတ်နိုင်ငံမှ ပိတ်ထားသည့် ဘဏ် အကောင့် ၃၄၉ ခု အနက် မြန်မာနိုင်ငံသားပိုင် ဘဏ်အကောင့် ၁၃၂ ခု ပါဝင်ခဲ့ကာ နှစ်နိုင်ငံ ညှိနှိုင်း ဆောင်ရွက်မှုများ ပြုလုပ်ပြီးနောက် အကောင့်များ ပြန်လည် ဖွင့်ပေးခဲ့သည်ဟု ဧရာဝတီသတင်းဌာန၏ သတင်းဖော်ပြချက်ရှိခဲ့သည်။

တရုတ်-မြန်မာနယ်စပ်ရှိ ‘ဝ’ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်းအတွက် တရုတ်နိုင်ငံက အမေရိကန်ဒေါ်လာ လေးသိန်းကျော် တန်ဖိုးရှိ တို့ဖတ်နမူနာ စစ်ဆေးနိုင်သည့်စက်အပါအဝင် ဓာတ်ခွဲခန်းတခု တည်ဆောက်ပေးခဲ့ကြောင်း ဧရာဝတီသတင်းဌာနတွင် ဖော်ပြခဲ့သည်။ ဒီဇင်ဘာ ၆ ရက်တွင် တရုတ်နိုင်ငံ ယူနန်ပြည်နယ်၊ ဖူအယ်ခရိုင်၊ မုန်းလင်မြို့ ကြက်ခြေနီဌာနမှ ‘ဝ’ အဖွဲ့(UWSP/UWSA)အားကိုဗစ်-၁၉ ရောဂါ ရှာဖွေသည့် စက်ကို ပေးအပ်ခဲ့သည်။ ဖူဆယ်ခရိုင်သည် တရုတ်-မြန်မာစီးပွားရေး စင်္ကြံတွင် ပါဝင်သောဒေသတခုဖြစ်ပြီး ဖူအယ်ခရိုင် နယ်စပ်တွင် Cross Border Corporation Zone တခု ဆောက်လုပ်ကာ ဝ ဒေသနှင့် ကုန်သွယ်ရေး လမ်းကြောင်းကြီး ချိတ်ဆက်တခုဖွင့်ရန် တရုတ်က လျာထားသည့် နယ်မြေ ဖြစ်ကြောင်း ဧရာဝတီသတင်းဌာန၏ သတင်းဖော်ပြချက်အရ သိရသည်။

နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေး

လွန်ခဲ့သည့် သီတင်းပတ်အတွင်း၌ ထူးခြားသော အကြောင်းအရာတခုမှာ ဒီဇင်ဘာ ၇ ရက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သော မြန်မာနယ်စပ်ရှိ ‘ဝ’ အဖွဲ့ (UWSP/UWSA)နှင့် AA အဖွဲ့တို့ကို တရုတ်အစိုးရက လက်နက်များ ထောက်ပံ့ပေးနေသည်ဆိုသော သတင်းပင်ဖြစ်သည်။ အဆိုပါသတင်းအား Bloomberg သတင်းဌာနက စတင်ဖော်ပြခဲ့ပြီး The Diplomat နှင့် Times of India၊ The Print ကဲ့သို့သော အိန္ဒိယမီဒီယာများလည်း ဖော်ပြခဲ့ကြသလို မဇ္ဈိမနှင့် ရန်ကုန်ခေတ်သစ်မီဒီယာတို့ကလည်း မြန်မာဘာသာဖြင့် ပြန်လည်ဖော်ပြခဲ့ကြသည်။ အဆိုပါတပ်ဖွဲ့နှစ်ခုအပြင် အိန္ဒိယ-မြန်မာနယ်စပ်ရှိ အိန္ဒိယ လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့များအား တရုတ်အစိုးရက အထောက်အပံ့ပေးခြင်း၊ အိန္ဒိယအစိုးရ အလိုရှိနေသော လက်နက်ကိုင် ခေါင်းဆောင် လေးဦးကို ကူမင်းမြို့တွင် သင်တန်းပေးခြင်းနှင့် လက်နက် တပ်ဆင်ပေးမှုများ ရှိသည်ဟုလည်း ဖော်ပြထားသည်။ အဆိုပါကိစ္စရပ်များအား တရုတ်နိုင်ငံအစိုးရက မဟုတ်မှန်ကြောင်း ငြင်းဆိုထားသည်။

တရုတ်ကွန်မြူနစ်ပါတီ၏ အာဘော်ဖြစ်သော Global Times သတင်းဌာနတွင်လည်း အိန္ဒိယသည် မြန်မာနှင့် တရုတ် နှစ်နိုင်ငံအကြား သပ်လျှိုရန် လိုလားနေသည်ဟူ၍ အတွေးအမြင်ဆောင်းပါးတစ်ပုဒ်ကို ဒီဇင်ဘာ ၈ ရက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သည်။ အိန္ဒိယအနေဖြင့် အဆိုပါသပ်လျှိုမှုမျိုးကို နီပေါ၊ ဘူတန်စသော နိုင်ငံများတွင်လည်း လုပ်ဆောင်လေ့ရှိသည်ဟု ဖော်ပြသည်။ အိန္ဒိယ-မြန်မာဆက်ဆံရေးတိုးတက်ရန်  အောက်တိုဘာလအတွင်း နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးနှင့် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်တို့ နှစ်ဦး နေပြည်တော်သို့ လာရောက်ခဲ့ပြီး  ရေငုပ်သင်္ဘောရောင်းချမှုသည်လည်း အိန္ဒိယ၏ Act East Policyအရ လက်ခံဖွယ် ဖြစ်သော်လည်း တရုတ်-မြန်မာဆက်ဆံရေး ပျက်ပြားအောင် လုပ်ဆောင်ခြင်းကမူ အကျိုးမရှိဘဲ ယုံကြည်လေးစားမှုကို ထိခိုက်စေသည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။

ကရင်ပြည်နယ်ရှိ  လောင်းကစားစီမံကိန်းများမှ တရုတ်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူ လူဆိုးစာရင်းသွင်းခံရ

ပြီးခဲ့သည့် ဒီဇင်ဘာ ၉ ရက် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာအကျင့်ပျက်ခြစားမှုတိုက်ဖျက်ရေးနေ့တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ နိုင်ငံခြားပိုင်ဆိုင်မှုများထိန်းချုပ်ရေးဘဏ္ဍာရေးရာဌာန (OFAC) သည် အာဖရိကနှင့် အာရှရှိနိုင်ငံများစွာမှ အကျင့်ပျက်ခြစားသူများကို အမည်ပျက်စာရင်း ထည့်သွင်းခဲ့သည်ဟု ဧရာ၀တီသတင်းဌာနက ဖော်ပြထားသည်။ ထိုစာရင်းတွင် ကရင်ပြည်နယ်ရှိ လောင်းကစားမြို့တော် စီမံကိန်း သုံးခုဖြစ်သော ရွှေကုက္ကိုစီမံကိန်း၊ ဆိုင်ရှီကန် (Saixigang) သို့မဟုတ် သီဟာနုဗေးလ်ထက် သာလွန်သည့်မြို့၊ ဟွမ်ယ (Huanya) အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ မြို့သစ် စီမံကိန်းများတွင် ပါဝင်ပက်သတ်နေသူ ဝန်ကောက်ကွိုင်လည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။ ဝန်ကောက်ကွိုင်ကို “သွားကျိုး” ဟူသော အမည်ပြောင်ဖြင့် လူသိများသည်။ ဝန်သည် တရုတ်နိုင်ငံမှ အရေးပါသည့် လူဆိုးဂိုဏ်းခေါင်းဆောင်နှင့် ကွန်မြူနစ်ပါတီဝင်တဦးဖြစ်ပြီး  အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် အရှေ့တောင်အာရှတွင် မူးယစ်မှောင်ခိုမှု၊ တရားမဝင်လောင်းကစားမှု၊ ငွေကြေးခဝါချမှု၊ လူကုန်ကူးမှုနှင့် အခြားရာဇဝတ်မှုများစွာ လုပ်ကိုင်နေသည့် 14K ဟု ကျော်ဇောသည့် ရာဇဝတ်ဂိုဏ်း၏ ခေါင်းဆောင်လည်းဖြစ်သည်။

ထိုသို့သော တရုတ်လူဆိုးဂိုဏ်းခေါင်းဆောင်သည် ကရင်ပြည်နယ် မြဝတီမြို့ရှိ စတုရန်း ကီလိုမီတာ ၂ဝ ကျယ်ဝန်းသည့် Saixigang စက်မှုဇုန်စီမံကိန်းအမည်ခံ လောင်းကစားမြို့သစ်စီမံကိန်းကို အဓိကရင်းနှီးမြှုပ်နှံမည့် ဟောင်ကောင်အခြေစိုက် Dongmei Group ၏ ဥက္ကဋ္ဌလည်း ဖြစ်သည်။

၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၄ ရက်တွင် ဝန်ကောက်ကွိုင် ဦးဆောင်သည့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူ ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့သည် မြ၀တီအခြေစိုက် ပြည်သူ့စစ်ခေါင်းဆောင် စောချစ်သူ နှင့် လာရောက်တွေ့ဆုံကာ ဆိုင်ရှီကန် စက်မှုဇုန်စီမံကိန်းအကောင်အထည်ဖော်ရေးအတွက် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။ အဆိုပါ စောချစ်သူ ခေါင်းဆောင်သည့် ပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့သည် ရွှေကုက္ကို စီမံကိန်းတွင် အဓိကပါဝင်ပတ်သက်နေသည့် အဖွဲ့ ဖြစ်သည်။

ဝန်သည် ၂ဝ၂ဝ ပြည့်နှစ်၊ မတ် ၁၅ ရက်တွင် မြဝတီ၌ အကောင်အထည်ဖော်မည့် ဆိုင်ရှီကန်စက်မှုဇုန် ဖွင့်ပွဲအခမ်းအနားကို မလေးရှားနိုင်ငံ၊ ကွာလာလမ်ပူမြို့တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။

ထိုစီမံကိန်းသည် ရွှေကုက္ကို မြို့သစ်စီမံကိန်းနည်းတူ မြဝတီတွင် ကာစီနိုရုံများ၊ နိုက်ကလပ်များ၊ အပန်းဖြေစခန်းနှင့် ဟိုတယ်ဇုန်၊ ကျောက်မျက်ရတနာများ လေလံဆွဲရန် ဈေးတခု၊ ဖျော်ဖြေရေးကစားကွင်းတခု၊ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကုန်စည်ပို့ဆောင်မှုဌာနတခု၊ သိပ္ပံမြို့သစ်တခုအပြင် စက်မှုလုပ်ငန်းများထူထောင်ရေး အကူအညီပေးမှုအစီအစဉ်၊ တရုတ်တန်းပုံစံ စီးပွားရေးလမ်းမတခု ပါဝင်မည်ဟု ဝန်ကောက်ကွိုင်က ပြောကြားထားသည်။ ထို့အပြင် ဆိုင်ရှီကန်စက်မှုဇုန်စီမံကိန်းသည် တရုတ်သမ္မတ ရှီကျင့်ဖျင်၏ ရည်မှန်းချက်ကြီးသော ရပ်ဝန်းလမ်းကြောင်းအစီအမံ (BRI) ၏ အစိတ်အပိုင်း ဖြစ်ကြောင်း ဝန်က မလေးရှားနိုင်ငံ ကွာလာလမ်ပူမြို့တွင် ကျင်းပခဲ့သည့် ဖွင့်ပွဲအခမ်းအနားတွင်ပြောကြားခဲ့ကြောင်း အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ငြိမ်းချမ်းရေး အင်စတီကျု၏ အထူးအစီရင်ခံစာတွင် ဖော်ပြထားသည်‌။

အခြားသတင်းများ

တရုတ်အကူအညီပေးမှုများနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ဒီဇင်ဘာ ၈ ရက်က တရုတ်နိုင်ငံ ဆင်းရဲနွမ်းပါးမှု လျှော့ချရေးဖောင်ဒေးရှင်းက မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရုံးခွဲဖွင့်လှစ်ခြင်း ငါးနှစ်ပြည့်အခမ်းအနားကို ဘေဂျင်းမြို့၌ ကျင်းပခဲ့သည်။ အဆိုပါအခမ်းအနားသို့ ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဒေါက်တာမျိုးသိမ်းကြီးလည်း ဗီဒီယိုကွန်ဖရန့်စနစ်ဖြင့် တက်ရောက်အမှာစကားပြောကြားခဲ့သည်။ ငါးနှစ်တာကာလအတွင်း အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၇၃ ဒသမ ၇ သိန်းခန့် ထည့်ဝင်ခဲ့ကြောင်း စံတော်ချိန်နေ့စဉ်သတင်းစာတွင် ဖော်ပြထားသည်။

လှိုင်သာယာမြို့နယ်ရှိ Ah Nan Garment စက်ရုံပိုင်ရှင် တရုတ်နိုင်ငံသားက အလုပ်သမား ၃၀၀ ကျော်အား လစာမရှင်းဘဲ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ခဲ့သည်ဟု The Daily Eleven သတင်းစာကပင် ဖော်ပြခဲ့သည်။ ကိုဗစ်-၁၉ ကပ်ရောဂါ ပထမလှိုင်းကာလ မတိုင်ခင်ကလည်း လုပ်သားများကို လုပ်ခလစာပေးချေခြင်းမရှိဘဲ တရုတ်လုပ်ငန်းရှင် ထွက်ပြေးမှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ အဆိုပါ စက်ရုံများတွင် လုပ်ကိုင်နေသော မြန်မာနိုင်ငံသားဝန်ထမ်းများမှာ ကာလကြာမြင့်စွာ လုပ်ခလစာရရှိခြင်းမရှိခဲ့ပေ။ ယခုအချိန်အထိလည်း အဆိုပါ အကျပ်အတည်းများ ပြေလည်ခြင်းနှင့် ဆက်စပ်သည့် သတင်းဖော်ပြချက်တွေ့ရှိရခြင်း မရှိဘဲ လုပ်ငန်းရှင်တိမ်းရှောင်မှု ထပ်မံပေါ်ထွက်လာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

The post တရုတ်-မြန်မာဆက်ဆံရေး တပတ်တာ သတင်းအနှစ်ချုပ် ဒီဇင်ဘာ ဒုတိယပတ် (ဒီဇင်ဘာ ၅ ရက်မှ ၁၁ ရက် အထိ) appeared first on ISP Myanmar China Desk.

မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒ

(၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲအလွန် ISP-Myanmar ၏ မြန်မာ့နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒသုံးသပ်ချက်ကို ဖတ်ရှုရန်)

နိုဝင်ဘာ ၂၇ ရက်က နန်နင်းမြို့၌ ကျင်းပခဲ့သော (၁၇) ကြိမ်မြောက် အာဆီယံ-တရုတ်ကုန်စည်ပြပွဲတွင် မြန်မာ သမ္မတ ဦးဝင်းမြင့်လည်း မိန့်ခွန်းတရပ်ပြောကြားခဲ့ပြီး အဆိုပါ မိန့်ခွန်းတွင် တရုတ်-အာဆီယံဆက်ဆံရေးသည် ဒေသတွင်းတည်ငြိမ်မှုအတွက် အကျိုးရှိပြီး ‘ဘက်ပေါင်းစုံ ဗျူဟာမြောက် မိတ်ဖက်ဆက်ဆံရေး” သို့ အဆင့်မြှင့်တင်‌‌ရေးနှင့် အာဆီယံ-တရုတ် စဉ်ဆက်မပြတ် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးနှစ်အဖြစ် ၂ဝ၂၁ အား သတ်မှတ်ရေးအတွက် ကြိုဆိုကြောင်းပြောဆိုခဲ့သည်ဟု မြန်မာတိုင်းမ် သတင်းဌာနက ဖော်ပြသည်။ ထို့အပြင် အဆိုပါမိန့်ခွန်း၌ တရုတ်နိုင်ငံသည် အာဆီယံ၏ ဒေသတွင်းတည်ငြိမ်မှုအတွက်လည်း အရေးပါကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်ဟု The Daily Eleven သတင်းစာက ဖော်ပြသည်။

လာမည့်အစိုးရသစ်လက်ထက်တွင် နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒ အပြောင်းအလဲမရှိနိုင်ဘဲ ဖော်ဆောင်မှု အပိုင်းတွင်သာ အပြောင်းအလဲများရှိနိုင်ကြောင်း နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန အမြဲတမ်းအတွင်းဝန်၏ ပြောဆိုချက်ကို ဖော်ပြထားသော သတင်းတပုဒ်ကိုလည်း RFA သတင်းဌာနက ဖော်ပြခဲ့သည်။ အဆိုပါသတင်း၌ပင် နိုင်ငံခြားရေး မူဝါဒ အပြောင်းအလဲမရှိနိုင်လျှင် အနောက်အင်အားကြီးနိုင်ငံများထက် တရုတ်နိုင်ငံနှင့် ပိုမို နီးစပ်လာနိုင်သည် ဟူသော သုံးသပ်ချက်များကိုလည်း ဖော်ပြထားသည်။

Japan Forward သတင်းဌာနတွင်လည်း “မြန်မာ့ဒီမိုကရေစီအရေးသည်ပင်လျှင် တရုတ်နိုင်ငံ၏ မြန်မာ့အရေးတွင် ဝင်ရောက်ပါဝင်နေမှုများအား ရပ်တန့်နိုင်မည့်အရာ ဖြစ်သည်”ဆိုသော  အယ်ဒီတာ့ အာဘော် တပုဒ်ကို ဖော်ပြခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် မဖြစ်မနေကျော်ဖြတ်ရမည့် အခက်အခဲ တခုဖြစ်သော လွှတ်တော်အသီးသီးတွင် တပ်မတော်၏ ၂၅ ရာခိုင်နှုန်းပါဝင်နေမှုကိုလည်း လျှော့ချရန် လိုအပ်ကြောင်း ဖော်ပြသည်။၊ မြန်မာအစိုးရအနေဖြင့် ရိုဟင်ဂျာအရေး၌ (ဆောင်းပါးမူရင်း ဖော်ပြချက်အရ) တပ်မတော်အား အကာအကွယ် ပေးခဲ့ခြင်းကြောင့် အနောက်နိုင်ငံများ၏ ဝေဖန်ပြောဆိုခံချိန်တွင်  တရုတ်နိုင်ငံသည် အဆိုပါအရေးအား ပြည်တွင်းရေး ပြဿနာတခုအနေဖြင့်သာ မြန်မာအစိုးရကို အားပေးခဲ့ခြင်းသည်လည်း အကြောင်းတချက်အနေဖြင့် ပါဝင်သည်ဟုဆိုသည်။ ထို့ကြောင့် တရုတ်နိုင်ငံ၏ မသိမသာ ပိုမိုပါဝင်လာမှုကို လျှော့ချနိုင်ရန်အတွက် မြန်မာအစိုးရအနေဖြင့် တပ်မတော်၏ နိုင်ငံ‌ရေးထွက်ပေါက်ကို ဖော်ဆောင်ရန် အရေးကြီးကြောင်းနှင့် ဂျပန်အစိုးရအနေဖြင့်လည်း မြန်မာ့ဒီမို‌ကရေစီအရေးအတွက် ကူညီပံ့ပိုးပေးသင့်ကြောင်း ဖော်ပြထားပါသည်။

ကိုဗစ်အလွန် စီးပွားရေး ထိခိုက်နစ်နာမှုများကို တရုတ်စီမံကိန်းများက လျှော့ချပေးနိုင်ခြေ

ကိုဗစ်-၁၉ ကပ်ရောဂါကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော စီးပွားရေး ထိခိုက်နစ်နာမှုများကို လျှော့ချနိုင်ရန် ရပ်ဝန်း လမ်းကြောင်းအစီအမံ (BRI)ကို နှစ်နိုင်ငံလုံးအတွက် အကျိုးရှိအောင် အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်သွားမည်ဟု သမ္မတဦးဝင်းမြင့်က နိုဝင်ဘာ ၂၇ ရက်က ကျင်းပခဲ့သော တရုတ်-အာဆီယံ စီးပွားရေးနှင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုထိပ်သီးအစည်းအဝေးပွဲ မိန့်ခွန်းတွင် ထည့်သွင်းပြောဆိုခဲ့ပါသည်။

“ရပ်ဝန်းနဲ့ပိုးလမ်းမစီမံကိန်းများကို နှစ်နိုင်ငံလုံးအတွက် အကျိုးရှိအောင် အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်ခြင်းနဲ့ ဒစ်ဂျစ်တယ်စီးပွားရေး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု ပိုမိုမြှင့်တင်ခြင်းတို့ဟာ အလုပ်အကိုင်အခွင့်အလမ်းများ ပိုမိုဖန်တီးပေးရေးနဲ့ ကုန်သွယ်ရေးနှင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အခွင့်အလမ်းများ ပိုမိုမြှင့်တင်ရေးတို့ကို အထောက် အကူပြုစေမှာ ဖြစ်သလို COVID-19 ကပ်ရောဂါကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ စီးပွားရေး ထိခိုက်နစ်နာမှုများကိုလည်း လျှော့ချစေနိုင်မယ်လို့ ယုံကြည်ပါတယ်” ဟု သမ္မတဦးဝင်းမြင့်က ပြောကြားခဲ့သည်။

သမ္မတဦးဝင်းမြင့်၏ တရုတ်စီမံကိန်းများကို ပိုမိုမြှင့်တင်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရန် မိန့်ခွန်းပြောကြားခဲ့ပြီး နှစ်ရက်အကြာ နိုဝင်ဘာ ၂၉ ရက်တွင် လက်ပံတောင်းသပိတ်စခန်း ဖြိုခွင်းခံရမှု ရှစ်နှစ်ပြည့် နှစ်ပတ်လည် အစီအစဉ်ကို ရန်ကုန်မြို့တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ လက်ပံတောင်းတောင် ကြေးနီစီမံကိန်းကို မြန်မာ့စီးပွားရေး ဦးပိုင်လီမိတက်နှင့် တရုတ်နိုင်ငံပိုင် မြန်မာဝမ်ပေါင်ကုမ္ပဏီတို့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရန် တပ်မတော် အစိုးရလက်ထက်တွင် ခွင့်ပြုခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

ထိုစီမံကိန်းအတွင်းရှိ ရွာလေးရွာကို ရွှေ့ပြောင်းခဲ့ရပြီး ဒေသခံများ၏ လယ်ယာမြေ ဧက ၇,၈၀၀ ကျော်လည်း သိမ်းဆည်းခံခဲ့ရသည်။ ဖိအားပေးမြေယာသိမ်းဆည်းမှုကို ဆန့်ကျင်သောကြောင့် သိမ်းဆည်းခဲ့သော လယ်ယာမြေများအတွက် လျော်ကြေးကို လက်မခံသေးသော ဒေသခံများလည်း ရှိနေသေးသည်။

“သပိတ်စခန်းကို အကြမ်းဖက်ဖြိုခွင်းမှုမှာ တာဝန်ရှိသူတွေက ထိခိုက်ဒဏ်ရာရခဲ့တဲ့ သံဃာတော်တွေကို ဝန်ချ တောင်းပန်တာတွေ ဒီနေ့အထိ မလုပ်သေးတာကြောင့် အောက်မေ့ဖွယ်အစီအစဉ်တွေကို နှစ်စဉ်ကျင်းပနေတာလို့ အကြမ်းဖက် ဖြိုခွင်းတာကြောင့် ဒဏ်ရာရခဲ့တဲ့ ဆရာတော် ဦးဝဏ္ဏသိဒ္ဓိက မိန့်ပါတယ်” ဟု RFA သတင်းဌာနက ဖော်ပြထားသည်။

တပ်ချုပ်ခရီးစဉ်အပြီး ကချင်ပါတီနှင့် အရပ်ဘက်အဖွဲ့အစည်းများအကြား မြစ်ဆုံစီမံကိန်းအရေး သဘောထားကွဲလွဲ

တပ်မတော်ကာကွယ်ရေး ဦးစီးချုပ်ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်နှင့် ကချင်ဘာသာရေးခေါင်းဆောင်ဒေါက်တာ ခလမ်ဆမ်ဆွန် ဦးဆောင်သောအဖွဲ့တို့သည် ဒီဇင်ဘာ ၁ ရက်က ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားမြို့တွင် တွေ့ဆုံခဲ့ပြီး မြစ်ဆုံစီမံကိန်းအပါအဝင် ကိုဗစ်ရောဂါကူးစက်မှု၊ ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် ဒုက္ခသည် နေရပ် ပြန်လည် အခြေချရေး ကိစ္စရပ်များကို ဆွေးနွေးခဲ့ကြောင်း RFA သတင်းဌာနတွင် ဖော်ပြခဲ့သည်။

တွေ့ဆုံမှုတွင် ကချင်နှစ်ခြင်းအသင်းတော် (KBC) ဥက္ကဋ္ဌ ‌ဒေါက်တာခလမ်ဆမ်ဆွန်က “မြစ်ဆုံကိုမထိဘဲ မေခ၊ မလိခမြစ်ဘက်မှာ စီမံကိန်းဆောင်ရွက်လျှင် လူထုကန့်ကွက်မှုမရှိနိုင်ကြောင်း” တပ်မတော် ကာကွယ်ရေး ဦးစီးချုပ်ကို ပြောကြားခဲ့သည်။ ၎င်း၏ အကြံပြုချက်အပေါ် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ကလည်း ပိုမို နှစ်သက်သည့် သဘောလက္ခဏာ ဆောင်သော အရိပ်အယောင်တွေ့ရကြောင်း ဒေါက်တာခလမ်ဆမ်ဆွန်က ပြောကြားသည်။

ဒေါက်တာခလမ်ဆမ်ဆွန်၏ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်နှင့် မြစ်ဆုံအရေးပြောကြားမှုအပေါ် ကချင်ပြည် နယ် ပြည်သူ့ပါတီ KSPP ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ (၁) ကွမ်ဂေါင်အောင်ခမ်းက မြစ်ဆုံအပါအဝင် မေခနှင့် မလိခ မြစ်ရိုး တလျှောက်တွင် ပြုလုပ်မည့် ရေအားလျှပ်စစ်စီမံကိန်းများကို လက်မခံနိုင်ဟု ပြန်လည်ပြောဆိုခဲ့သည်။

မေခနှင့် မလိခတွင် ဆောင်ရွက်လျှင် ပြည်သူသဘောတူနိုင်သည်ဟု  ဒေါက်တာခလမ်ဆမ်ဆွန်၏ ပြောကြားမှုကို ပြည်သူလူထုအနေဖြင့် လက်ခံမည်မဟုတ်ဟု ထင်မြင်ပြီး ထိုပြောဆိုမှုအပေါ် တပ်မတော် ကာကွယ်ရေး ဦးစီးချုပ်က သဘောတူသည့်ပုံစံဖြစ်သွားလျှင် နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများစွာဖြစ်ပွားနိုင်သည့် အနေအထားရှိကြောင်း KSPP ဒုဥက္ကဋ္ဌ ကွမ်ဂေါင်အောင်ခမ်းက ပြောကြားသည်ဟု ဒီဇင်ဘာ ၄ ရက်ထုတ် The Daily Eleven သတင်းစာတွင် ဖော်ပြထားသည်။

တရုတ်-မြန်မာ နယ်စပ် ကုန်သွယ်ရေး အခြေအနေ

မူဆယ်နယ်စပ်တွင် တရုတ်ကုမ္ပဏီတခုက ဆန်တန်ဖိုးငွေ ကျပ်သိန်း ၈၀,၀၀၀ ကျော် လိမ်လည်သွားသည်ဟု လူမှုကွန်ရက်တွင် ပျံ့နှံ့နေသော သတင်းမှာ ကောလာဟလသာ ဖြစ်ကြောင်း မူဆယ်ကုန်စည်ဒိုင် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌက ငြင်းဆိုထားခဲ့သည်။ တရုတ်လုပ်ငန်းရှင်မှာ ခရီးလွန်နေခြင်းနှင့် ရုတ်တရက်ငွေမပေါ်သေးခြင်းသာဖြစ်ပြီး ကုမ္ပဏီ၏ တာဝန်ရှိသူများ၊ ကိုယ်စားလှယ်များနှင့် ပုံမှန်အဆက်အသွယ်ရှိနေကြောင်း ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌက Myanmar Times သတင်းဌာနသို့ နိုဝင်ဘာ ၂၇ ရက်တွင် ဖြေကြားခဲ့သည်။ ဤကဲ့သို့ သတင်းများ ပျံ့နှံ့သွားခြင်းကြောင့် မြန်မာကုန်သည်များ တရုတ်ဘက်သို့ ဆန်ရောင်းရန် တွေဝေလာပြီး နယ်စပ်ဆန်ဈေးကွက် အေးစက်သွားနိုင်ကြောင်းလည်း ပြောကြားခဲ့သည်။  ၂၀၁၉- ၂၀၂၀ ဘဏ္ဍာနှစ်အတွင်း တရုတ်နိုင်ငံသို့ တင်ပို့သော ဆန်နှင့်ဆန်ကွဲတင်ပို့မှုမှာ ပြည်ပသို့ ဆန်နှင့်ဆန်ကွဲ တင်ပို့မှု စုစုပေါင်းတန်ဖိုး၏ ၃၀ ရာခိုင်နှုန်း ရှိပြီး အကြီးမားဆုံးဈေးကွက်လည်း ဖြစ်သည်။

ဆန်ဈေးကွက်သာမက ငါး၊ ပုစွန်အရှင်တင်ပို့သော ဈေးကွက်တွင် တရုတ်နိုင်ငံသို့ အမြောက်အမြားတင်ပို့ခဲ့သော်လည်း ယခုအခါ ကိုဗစ်-၁၉ ကပ်ရောဂါကြောင့် တရုတ်နိုင်ငံဘက်မှ ငါး၊ ပုစွန်ဝယ်လိုအားကျဆင်းခဲ့သည်။ တရုတ်ဝယ်လက် ကင်းမဲ့သွားသောကြောင့် မွန်ပြည်နယ်ရှိ ငါး၊ ပုစွန်လုပ်ငန်းများ ၅၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်အထိ လျော့ကျခဲ့ကြောင်း Myanmar Times သတင်းဌာန၌ ဖော်ပြထားသည်။

ဆိတ်အရောင်းအဝယ်ဈေးကွက်တွင်လည်း ကိုဗစ်ကာလဖြစ်သောကြောင့် တရုတ်ဘက်မှ ဆိတ်ဝယ်ယူမှု ရပ်ဆိုင်းထားရာ မူဆယ်ကွင်းအတွင်း ဆိတ်ကောင်ရေများစွာပိတ်မိနေကြောင်း သတင်းဖော်ပြချက်များရှိခဲ့သည်။ ဆိတ်ကို တရုတ်နှင့် ထိုင်းသို့ အဓိကတင်ပို့နေပြီး တရုတ်ဈေးကွက်ကို အလွန်မှီခိုနေရ၍ ဈေးကွက် တည်ငြိမ်မှုမရှိဖြစ်ရခြင်းမှာ တင်ပို့သူ၊ မွေးမြူသူများအတွက် အဓိက စိန်ခေါ်မှုဖြစ်နေကြောင်း ​မြန်မာနိုင်ငံ မွေးမြူရေးလုပ်ငန်းအဖွဲ့ချုပ် အကြံပေး ဒေါက်တာသက်ခိုင်က ပြောကြားခဲ့သည်။

ဆိတ်များသာမက ကိုဗစ်-၁၉ ကပ်ရောဂါကြောင့် တရုတ်ဝယ်လက်မရှိသဖြင့် ကျွဲ၊ နွားများပါ အကောင်ရေသောင်းချီ၍ နယ်စပ်တွင် သောင်တင်နေကြောင်း သတင်းဖော်ပြချက်လည်း ရှိခဲ့သည်။ တရုတ်နိုင်ငံဘက်မှ ကျွဲ၊ နွား တင်ပို့သော ကုမ္ပဏီများကို ကုမ္ပဏီတခုလျှင် သုံးလသက်တမ်းဖြင့် တင်ပို့ခွင့်ပါမစ် ထုတ်ပေးခဲ့ပြီး အဆိုပါသုံးလအတွင်း တင်ပို့ခြင်းမရှိပါက အရေးယူမည့်စည်းကမ်းကိုလည်း ထည့်သွင်းထားခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ပါမစ်၏ ခွင့်ပြုချက်မှာ မူဆယ်နယ်စပ်အထိသာ တင်ပို့ခွင့် ရရှိမည်ဖြစ်သည်။ သုံးလအတွင်း တင်ပို့နိုင်ရန် ကုမ္ပဏီ ၁၅၀ ခန့်မှ ကျွဲ၊ နွားကောင်ရေ သောင်းချီ၍ မူဆယ်နယ်စပ်သို့ တင်ပို့ခဲ့သော်လည်း ယခုအခါ ကပ်ရောဂါကြောင့် တရုတ်ဝယ်လက်မရှိသဖြင့် ကျွဲ၊ နွားများ နယ်စပ်တွင် သောင်တင်လျက် အခက်တွေ့နေရကြောင်း Myanmar Times သတင်းဖော်ပြချက် ရှိခဲ့သည်။

တဖက်တွင်လည်း ဖရဲ၊ သခွားဈေးကွက်၌ တရုတ်ဝယ်လိုအား မြင့်မားလျက်ရှိပြီး ကပ်ရောဂါကြောင့် မြန်မာဘက်၌ စိုက်ပျိုးမှုကျဆင်းခဲ့ရာ ဖရဲ၊ သခွားများမှာ ဆယ်စုနှစ်အတွင်း စံချိန်တင် ဈေးကောင်း ရရှိနေပြီး ယခုအခါ တရုတ်နိုင်ငံသာမက ဒူဘိုင်းနှင့် ကာတာနိုင်ငံများသို့ပါ တင်ပို့ရန် စီစဉ်နေကြောင်း သတင်းဖော်ပြချက်များ ရှိခဲ့သည်။

အခြားသတင်းများ

တရုတ်နိုင်ငံ Bank of China က မြန်မာနိုင်ငံ ကျောင်းသား/သူများအတွက် ပညာတော်သင် ထောက်ပံ့ကြေး ပေးအပ်ပွဲ အခမ်းအနားကျင်းပခဲ့ပြီး အဆိုပါအခမ်းအနားသို့ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဒေါက်တာမျိုးသိမ်းကြီးနှင့် မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ တရုတ်သံအမတ်ကြီး မစ္စတာ ချန်းဟိုင်တို့လည်း ဗီဒီယိုကွန်ဖရင့်စနစ်ဖြင့် တက်ရောက်ခဲ့ကြောင်း ဆင်ဟွာသတင်းဌာနက ဖော်ပြသည်။ အခမ်းအနားတွင် Bank of China နှင့် တရုတ်နိုင်ငံ ဆင်းရဲနွမ်းပါးမှု လျှော့ချရေး ဖောင်ဒေးရှင်း (CFPA) တို့မှ တာဝန်ရှိသူများက ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်သို့ တရုတ်ယွမ်ငွေ တသန်း (မြန်မာကျပ်ငွေ သိန်း ၁,၉၀၀ ခန့်)ကို လွှဲပြောင်းပေးအပ်ခဲ့သည်။ တရုတ်နိုင်ငံ၏ ပြောင်းလဲလာသော မူဝါဒတွင် အစိုးရချင်းဆက်ဆံရေးမှသည် ပြည်သူချင်းဆက်ဆံရေးဟူသော အလွှာစုံထိတွေ့ဆက်ဆံ‌ရေး မဟာဗျူဟာအရ မြန်မာနိုင်ငံရှိ အင်အားစုအသီးသီးအား ထိတွေ့ကာ လှုဒါန်းမှုများ ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။

ကိုဗစ်-၁၉ ကပ်ရောဂါကြောင့် ကန့်သတ်ချက်နှင့် တင်းကျပ်မှုများ ရှိနေသော်လည်း နယ်စပ်ဒေသများမှတဆင့် တရားမဝင် ဝင်ရောက်မှုများလည်း ရှိနေသည်ကို တွေ့ရပါသည်။ ယခုတပတ်အတွင်း တာချီလိတ်ခရိုင်၊ ကျိုင်းလပ်မြို့တွင် အထောက်အထားမဲ့ တရုတ်နိုင်ငံသား ၁၂ ဦးကို ဖမ်းမိခဲ့ကြောင်း ကမ္ဘောဇတိုင်း သတင်း ဖော်ပြချက်အရ သိရသည်။ ထူးခြားချက်မှာ တရုတ်-မြန်မာနယ်စပ်မှ ဝင်ရောက်လာခြင်းမဟုတ်ပဲ ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ်မှ ဝင်ရောက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ အခြားမှုခင်းသတင်းတပုဒ်တွင် တရုတ်နိုင်ငံသို့ အဓမ္မ လက်ထပ်လူကုန်ကူးမှုများကို စုစည်းဖော်ပြထားပြီး နိုဝင်ဘာအတွင်း ခုနစ်မှုနှင့် အောက်တိုဘာအတွင်း လေးမှုရှိခဲ့ကြောင်း The Daily Eleven သတင်းစာဖော်ပြချက်အရသိရသည်။

The post တရုတ်-မြန်မာဆက်ဆံရေး တပတ်တာ သတင်းအနှစ်ချုပ် ဒီဇင်ဘာ ပထမပတ် (နိုဝင်ဘာ ၂၈ ရက်မှ ဒီဇင်ဘာ ၄ ရက်အထိ) appeared first on ISP Myanmar China Desk.

သံတမန်ရေးရာ

ယခုတပတ်အတွင်း ပုံမှန်အားဖြင့် ကျင်းပသော ဒေသတွင်း၊ နိုင်ငံတကာ အစည်းအဝေးများ/ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများကိုလည်း တွေ့ရှိရပါသည်။ ထူးခြားချက်အနေဖြင့် နိုဝင်ဘာ ၂၆ ရက်တွင် တရုတ်ကွန်မြူနစ်ပါတီနှင့် အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများမှ နိုင်ငံရေးပါတီများအကြား ဆွေးနွေးပွဲအခမ်းအနားသို့ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ ဦးတီခွန်မြတ် တက်ရောက်မိန့်ခွန်းပြောကြားခဲ့သည်ဟု နိုင်ငံပိုင်သတင်းစာများ ဖော်ပြချက်အရ သိရသည်။ အဆိုပါဆွေးနွေးပွဲသို့ တရုတ်ကွန်မြူနစ်ပါတီ၊ နိုင်ငံတကာရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး Mr. Song Tao လည်း တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ဦးတီခွန်မြတ်၏မိန့်ခွန်းတွင် ဆက်လက်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရမည့် ကိစ္စရပ်များ၊ ကိုဗစ်-၁၉ ကာကွယ်ဆေး တန်းတူရရှိရေးနှင့် စဉ်ဆက်မပြတ် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးတို့နှင့် စပ်လျဉ်း၍ ဖော်ပြပါရှိသည်။

ပြီးခဲ့သော ရက်သတ္တပတ်အတွင်း  တရုတ်သမ္မတ မစ္စတာရှီကျင့်ဖျင်သည် NLD ပါတီ၏ ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်အား တရားဝင် ဂုဏ်ပြုစကားဆိုပြီးနောက် ယခုတပတ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံပိုင်သတင်းစာများမှတဆင့် တရုတ်သံအမတ်ကြီး၏ နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံ‌ရေးဆိုင်ရာ ဆောင်းပါးဖြစ်သော “”တရုတ်နိုင်ငံ၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအသစ်များနှင့် တရုတ်-မြန်မာဆက်ဆံရေးခေတ်ကာလသစ်” ဟူသော ခေါင်းစဉ်ဖြင့် ဖော်ပြခဲ့သည်ကို တွေ့ရှိရသည်။ အဆိုပါဆောင်းပါး၌ မြန်မာနိုင်ငံ၏  ဆင်းရဲမှုလျှော့ချရေးနှင့် ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေးအတွက် တရုတ်နိုင်ငံက အကူအညီပေးနေမှုများ၊ ကိုဗစ်-၁၉ ကပ်ရောဂါတိုက်ဖျက်ရေးတွင် တရုတ်နိုင်ငံ၏ အကူအညီများ၊ တရုတ်-မြန်မာစီးပွား‌‌ရေးစင်္ကြံ စီမံကိန်းအကောင်အထည်ဖော်မှု ကိစ္စရပ်များ စသည်ဖြင့် အကြောင်းအချက်များစွာကို ဖော်ပြခဲ့သည်။ ထူးခြားချက်နှစ်ချက်အနေဖြင့်မူ ၂၀၂၀ အထွေထွေ‌ရွေးကောက်ပွဲ အောင်မြင်စွာ ကျင်းပနိုင်ခြင်းအတွက် ဂုဏ်ပြုရေးသားထားခြင်းနှင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင်း ဆင်းရဲမှုလျှော့ချခြင်း လုပ်ငန်းများတွင် အကူအညီပေးနေမှုများကို တရုတ်ကွန်မြူနစ်ပါတီမှ ပြည်သူကို ဗဟိုပြု၍ ဦးဆောင်သည်ဆိုသော တရုတ်ဝိသေသဆောင်သော ဆင်းရဲမှုလျှော့ချရေးပုံစံအဖြစ်  ဖော်ပြထားခြင်းများကို တွေ့ရသည်။

ကိုဗစ်-၁၉ ကပ်ရောဂါနှင့် တရုတ်-မြန်မာ နယ်စပ်

မြန်မာ-တရုတ် နှစ်နိုင်ငံ နယ်နိမိတ်‌ကျောက်တိုင် (BP-125) အနီး တရုတ်နိုင်ငံဘက်မှ နယ်စပ်မျဉ်း ဧရိယာအတွင်း ခြံစည်းရိုးခတ်ရန် စီစဉ်ခဲ့သော်လည်း မြန်မာဘက်မှ နယ်စပ်သဘောတူညီချက်စာချုပ်အတိုင်း ကန့်ကွက်ခဲ့ရာ ခြံစည်းရိုးခတ်ရန် အစီအစဉ်ကို တရုတ်ဘက်မှ ဖျက်သိမ်းခဲ့သည် ဟူသော သတင်းဖော်ပြချက် ရှိခဲ့သည်။ နှစ်နိုင်ငံ နယ်စပ်သဘောတူညီချက်အရ နယ်စပ်မျဉ်း၏ ၁၀ မီတာအတွင်းတွင် ခြံစည်းရုံးခတ်ခြင်းအပါအဝင် မည်သည့်အဆောက်အအုံမှာ မဆောက်လုပ်ရန် သဘောတူညီချက်တွင် ပါရှိသော်လည်း တရုတ်ဘက်မှ ကိုဗစ်-၁၉ ကပ်ရောဂါ အကြောင်းပြချက်ဖြင့် ခြံစည်းရိုးခတ်ရန် စီစဉ်ခဲ့သည်။ သို့သော် မြန်မာဘက်ရှိ ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၏ ဦးစီးအဖွဲ့က သဘောတူညီချက်စာချုပ်အတိုင်းသာ လုပ်ဆောင်ရန် တရုတ်ဘက်သို့ ကန့်ကွက်စာပို့ခဲ့ပြီးနောက် ခြံစည်းရိုးခတ်ရန် အစီအစဉ်ကို ပယ်ဖျက်ကာ နယ်စပ်မျဉ်းတလျှောက် တူးထားသောမြေများကို ပြန်ဖို့၍ တိုင်များကိုလည်း ပြန်လည်နှုတ်ယူခဲ့ပြီး ဖြစ်ကြောင်း သတင်းဖော်ပြချက်များအရ သိရသည်။ အောက်တိုဘာ လဆန်းပိုင်းကလည်း တရုတ်-မြန်မာနယ်စပ် မူဆယ်ခရိုင် မန့်ဟီးရိုးမြို့တွင်လည်း တရုတ်ဘက်မှ နယ်စပ်မျဉ်းနှင့်ကပ်လျက် နေရာသုံးခုတွင် စည်းရိုးခတ်ရန် စီစဉ်ခဲ့သဖြင့် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနနှင့် ခရိုင်အုပ်ချုပ်ရေးဌာနတို့က ကွင်းဆင်းကြည့်ရှုပြီး တရုတ်အစိုးရထံ ကန့်ကွက်စာများ ပေးပို့ခဲ့ဖူးသည်။

ကိုဗစ်-၁၉ ကပ်ရောဂါ စိုးရိမ်မှုဖြင့် နယ်စပ်မျဉ်းတွင် စည်းရိုးခတ်ရန် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည့်အပြင် တရုတ်-မြန်မာ နယ်စပ် ကျယ်ဂေါင်မြို့ရှိ မြန်မာများအားလုံးကိုလည်း ကိုဗစ် ရှိ၊မရှိ စစ်ဆေးရန် တရုတ်အစိုးရက အမိန့်ထုတ်ပြန်ထားခဲ့သည်။ ရွှေလီနှင့် ကျယ်ဂေါင်မြို့များတွင် မြန်မာရွှေ့ပြောင်းအလုပ်သမား တသိန်းကျော်ရှိနေပြီး ထိုအလုပ်သမားအားလုံးကို နိုဝင်ဘာ ၂၃ ရက်နှင့် ၂၄ ရက်များတွင် နောက်ဆုံးထား၍ ကိုဗစ်-၁၉ ရောဂါပိုး ရှိ၊မရှိ စစ်ဆေးမှုခံယူကြရန် တရုတ်ကျန်းမာရေးဌာနက အမိန့်ထုတ်ပြန်ထားသည်။ စစ်ဆေးမခံဘဲ တိမ်းရှောင်နေသူများလည်း အရေးယူခံရမည် ဖြစ်ကြောင်း ကျယ်ဂေါင်ရှိ မြန်မာအရပ်ဘက်အဖွဲ့အစည်းများက သတိပေးထားသည်ဟု 7day Daily သတင်းစာ၏ သတင်းဖော်ပြချက် ရှိခဲ့သည်။

တရုတ်ဘက်မှ မြန်မာဖရဲသီးများအတွက် ဝယ်လိုအား မြင့်တက်နေပြီး ခုနစ်နှစ်အတွင်း အမြင့်ဆုံး ဈေးနှုန်းရရှိထားသော်လည်း နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးဂိတ်များတလျှောက် တရုတ်ဘက်မှ တင်းကြပ်သော ကိုဗစ်-၁၉ ကာကွယ်ရေး စိစစ်မှုများကြောင့် သီးနှံများ၏ လတ်ဆတ်မှုကို ထိခိုက်ကာ ဈေးကွက်ပျက်မည်ကို ကုန်သည်များက စိုးရိမ်နေကြသည်။ ထိုကဲ့သို့ တင်းကြပ်သော စိစစ်မှုများကြောင့် နယ်စပ်ဂိတ်များတ‌လျှောက်ကုန်တင်ယာဉ်များ အစင်းရေများစွာ တန်းစီစောင့်ဆိုင်းနေကြရာ နှောင့်နှေးကြန့်ကြာမှုကို ကျော်လွားရန် မသမာသော နည်းလမ်းများ အသုံးပြုလာခြင်းများရှိသဖြင့် နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးတွင် ကုန်သည်များအကြား အငြင်းပွားမှုများလည်း ရှိလာကြောင်း The Daily Eleven သတင်းစာဖော်ပြချက်လည်း ရှိခဲ့သည်။

အချိန်မီမပြီးသော်လည်း ဒဏ်ငွေရိုက်ခံခဲ့ရဖွယ်မရှိသည့် LNG စီမံကိန်းများ

အငြင်းပွားဖွယ် တင်ဒါခေါ်ယူမှုရှိခဲ့သော သဘာဝဓာတ်ငွေ့ရည်မှ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားထုတ်လုပ်မည့် သာကေတရှိ ၄၀၀ မဂ္ဂါဝပ် စီမံကိန်း၊ သန်လျင်ရှိ ၃၅၀ မဂ္ဂါဝပ် စီမံကိန်း၊ ကျောက်ဖြူရှိ ၁၅၀ မဂ္ဂါဝပ် စီမံကိန်းတို့ပါဝင်သည့်  အရေးပေါ်လျှပ်စစ်စီမံကိန်းသုံးခုအတွက် တန်ချိန် တသိန်းကျော်ရှိသဘာဝဓာတ်ငွေ့ရည်တင် သင်္ဘောကြီး သီလဝါဆိပ်ကမ်းသို့ နိုဝင်ဘာ ၆ ရက်က ဆိုက်ကပ်ခဲ့သည်။

ယခုဆိုက်ကပ်သော သင်္ဘောသည် သာကေတရှိ ၄၀၀ မဂ္ဂါဝပ် နှင့် သန်လျင်ရှိ ၃၅၀ မဂ္ဂါဝပ် LNG to Power စီမံကိန်း အတွက် ဖြစ်သည်။သာကေတ စီမံကိန်းအတွက် ယာယီ စမ်းသပ်လည်ပတ်နိုင်ရန် လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ၂၀၀ မဂ္ဂါဝပ်ကို ၁၄ ရက်ကြာ ထုတ်လုပ်နိုင်မည့် LNG ပမာဏ တန်ချိန် ၃၆၀၀၀ ခန့် ကို တင်ဆောင်နိုင်သည့် သင်္ဘောသည် ပြီးခဲ့သည့် ဇွန် ၆ ရက်က ရောက်ရှိလာခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။

ယခုနွေရာသီ မီးမှန်ရေးအတွက် ၂၀၁၉ ခုနှစ် နှစ်လယ်က CNTIC နှင့် VPower တို့ တင်ဒါအောင်မြင်သွားသည့် အဆိုပါအရေးပေါ်စီမံကိန်းများသည် ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဧပြီ ၃ ရက်တွင် စီမံကိန်း စတင်လည်ပတ်နိုင်ရမည်ဖြစ်သည်။ သို့သော် ယခုချိန်ထိ လျှပ်စစ်ဓာတ်အား စတင်မထုတ်လုပ်နိုင်သေးသည့် ထိုစီမံကိန်းများ ပြီးစီးရန်မှာ ရက်သတ္တပတ်ပေါင်းများစွာ ကြာမြင့်ဦးမည်ဖြစ်သည်။ တင်ဒါဆိုင်ရာသဘောတူညီမှုများအရ တင်ဒါအောင်မြင်သည့် လုပ်ငန်းစုသည် လျှပ်စစ်နှင့် စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာနမှ သဘောတူညီကြောင်း စာကိုလက်ခံရရှိပြီး ရက် ၂၁၀ အကြာ ဧပြီ ၃ ရက်တွင် လျှပ်စစ်ဓာတ်အား စတင်ထုတ်လုပ်နေရမည်ဖြစ်သည်။ ထို့သို့မဟုတ်ပါက သာကေတရှိ ဓာတ်အားပေးစက်ရုံအတွက် တစ်ရက်လျှင် ဒဏ်ငွေ ကျပ် သန်း ၂၀၀၊ သန်လျင်ရှိ စီမံကိန်းအတွက် တစ်ရက်လျှင် ဒဏ်ငွေ ကျပ် သန်း ၁၈၀ နှင့် ကျောက်ဖြူရှိ စီမံကိန်းအတွက် တစ်ရက်လျှင် ဒဏ်ငွေ ကျပ် သန်း ၃၀ ဖြင့် စုစုပေါင်း တစ်ရက်လျှင် ကျပ်သန်း ၄၁၀(အမေရိကန်ဒေါ်လာ သုံးသိန်းကျော်) ပေးဆောင်ရမည်ဖြစ်သည်။

ကိုဗစ်-၁၉ ကပ်ရောဂါ ကူးစက်ဖြစ်ပွားမှုကြောင့် CNTIC နှင့် VPower ကုမ္ပဏီလုပ်ငန်းစုသည် ဒဏ်ငွေများစွာပေးဆောင်ရမည့် အခြေအနေမှ သက်သာခွင့်ရရှိနိုင်ချေ ရှိနေသည်။ ထိုစီမံကိန်းများနှင့် ပတ်သက်၍လည်း ဒဏ်ငွေကောက်ယူမှု အခြေအနေနှင့် စီမံကိန်းအခြေအနေတို့ကို အစိုးရတာဝန်ရှိသူများက ထုတ်ပြန်ကြေညာခြင်းကို မတွေ့ရှိရသေးပေ။

(မြန်မာနိုင်ငံ၏ လျှပ်စစ်စွမ်းအင်ကဏ္ဍတွင်တရုတ်၏ပါဝင်မှုကို ISP-Myanmar China Desk တွင် ဖော်ပြထားပါသည်။ အသေးစိတ်ဖတ်ရှုရန် နှိပ်ပါ။)

အခြား

နိုဝင်ဘာ တတိယပတ်အတွင်း ယူနန်ပြည်နယ်အစိုးရအနေဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် လာအိုနိုင်ငံတို့အား ယွမ်ငွေ ၄၆၀,၀၀၀ (အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၆၉၉၀၀ နီးပါး)နှင့် ယွမ်ငွေ ၄၁၀,၀၀၀ခန့် တန်ဖိုးရှိသော ကူးစက်ရောဂါတိုက်ဖျက်ရေး ပစ္စည်းကိရိယာများ လှုဒါန်းခဲ့ကြောင်း တရုတ်နိုင်ငံပိုင် မီဒီယာတွင် ဖော်ပြထားသည်။ နိုဝင်ဘာလဆန်းပိုင်း၌လည်း ယွမ်ငွေ ရှစ်သန်းခန့် တန်ကြေးရှိ ကူးစက်ရောဂါတိုက်ဖျက်ရေး ပစ္စည်းကိရိယာများ ယူနန်ပြည်နယ်အစိုးရက မြန်မာနိုင်ငံသို့ လှုဒါန်းခဲ့သည်ဟု ဖော်ပြသည်။ ပြည်တွင်းမီဒီယာများ၌လည်း ရန်ကုန်နှင့် မန္တလေး တိုင်းအစိုးရအဖွဲ့များသို့ တရုတ်နိုင်ငံ၏ ကိုဗစ်-၁၉ ကပ်ရောဂါတိုက်ဖျက်ရေးဆိုင်ရာ လှုဒါန်းမှုများကို ဖော်ပြခဲ့ကြသည်။

ကိုဗစ်-၁၉ ကပ်ရောဂါကြောင့် ကန့်သတ်ချက်နှင့် တင်းကျပ်မှုများ ရှိနေသော်လည်း နယ်စပ်ဒေသများမှတဆင့် တရားမဝင် ဝင်ရောက်မှုများလည်း ရှိနေသည်ကို တွေ့ရပါသည်။ ယခုတပတ်အတွင်း သိန္နီမြို့တွင် အထောက်အထားမဲ့ တရုတ်နိုင်ငံသား သုံးဦးကို ဖမ်းမိခဲ့ပါသည်။

The post တရုတ်-မြန်မာဆက်ဆံရေး တပတ်တာ သတင်းအနှစ်ချုပ် နိုဝင်ဘာ နောက်ဆုံးပတ် (နိုဝင်ဘာ ၂၁ ရက်မှ ၂၇ ရက်အထိ) appeared first on ISP Myanmar China Desk.

တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၏ ဝမ်းမြောက်ကြောင်း သဝဏ်လွှာ

အမျိုသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် (NLD)ပါတီ ရွေးကောက်ပွဲတွင် အနိုင်ရခြင်းအတွက် ဝမ်းမြောက်ကြောင်း သဝဏ်လွှာကို  ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို လိပ်မူပြီး မစ္စတာ ရှီကျင့်ဖျင်က နိုဝင်ဘာ ၁၆ ရက်တွင် ပေးပို့ခဲ့သည်။ မစ္စတာ ရှီကျင့်ဖျင်သည် ယခုသဝဏ်လွှာအား တရုတ်နိုင်ငံသမ္မတအနေဖြင့် ပေးပို့ခြင်းမဟုတ်ဘဲ  တရုတ်နိုင်ငံ ကွန်မြူနစ်ပါတီ ဗဟိုကော်မတီ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး အဖြစ် ပေးပို့ခဲ့ခြင်းဖြစ်သကဲ့သို့ NLD ပါတီဥက္ကဋ္ဌ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို လိပ်မူခဲ့ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံထံ ပေးပို့ခြင်း မဟုတ်ခဲ့ခြင်းက တရုတ်နိုင်ငံ၏ ပါတီချင်းဆက်ဆံရေးနှင့် အစိုးရချင်း ဆက်ဆံရေး တိကျစွာ ကဏ္ဍခွဲ ဆောင်ရွက်မှုများကို ပေါ်လွင်စေပါသည်။ သဝဏ်လွှာတွင် ဆွေမျိုးပေါက်ဖော်ချစ်ကြည်ရေး၊ နှစ်ပါတီနှင့် နှစ်နိုင်ငံအကြား ဆက်ဆံရေး၊ ရပ်ဝန်းလမ်းကြောင်းအစီအမံ (BRI)နှင့် တရုတ်-မြန်မာစီးပွားရေးစင်္ကြံ (CMEC) အစရှိသည့် အကြောင်းအရာများ ပါရှိသည်။

အင်အားကြီးအိမ်နီးချင်း နိုင်ငံတခုအနေဖြင့် ရွေးကောက်ပွဲအပြီး သဝဏ်လွှာပေးပို့ရန် ကြန့်ကြာနေခဲ့သည့်အတွက်လူမှုကွန်ရက်ပေါ်တွင် ဝေဖန်မှုများ မြင့်တက်ခဲ့သည်ကိုလည်း တွေ့ရှိရပါသည်။ တရုတ်နိုင်ငံပိုင် သတင်းဌာနကြီး တခုဖြစ်သော Global Times ကမူ NLD ပါတီ တောင်ပြိုကမ်းပြို အနိုင်ရခြင်းကြောင့် တရုတ်-မြန်မာ ဆက်ဆံရေး ပိုမိုနွေးထွေးလာမည်ဟူသော သုံးသပ်ချက်များကို နိုဝင်ဘာ ၁၅ ရက်က ဖော်ပြခဲ့သည်။

ရန်ကုန်မြို့သစ်စီမံကိန်း၊ ရန်ကုန်မိုးပျံလမ်း နှင့် မြို့ပတ်လမ်းစီမံကိန်းများ

ရန်ကုန်မြို့တော်မြို့ပြဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးစီမံကိန်းသစ် ပထမအဆင့်တွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံရန် စိတ်ပါဝင်စားကြောင်း အဆိုပြုလွှာ (Expression of Interest-EOI) တင်သွင်းထားသည့် အဖွဲ့အစည်း (၁၆) ဖွဲ့က အဆိုပြုဖိတ်ခေါ်လွှာများ (Request For Proposal – RFP) ကို ထုတ်ပေးခဲ့ပြီး အဖွဲ့အစည်း ကိုးဖွဲ့မှ  လာရောက်ထုတ်ယူခဲ့သည်ဟု ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနက နိုဝင်ဘာ ၂၀ ရက်တွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။  အဆိုပါ အဆိုပြုဖိတ်ခေါ်လွှာများ ထုတ်ပေးခဲ့သည့် အဖွဲ့ ကိုးဖွဲ့မှာ

(1) BES Engineering Corporation (ထိုင်ဝမ် အခြေစိုက်)

(2) BYMA Myanmar Limited, a Bouygues Construction Group subsidiary (ပြင်သစ်နိုင်ငံ အခြေစိုက်)

(3) Dragon Power Company Limited (မြန်မာနိုင်ငံ အခြေစိုက်)

(4) EDF HQ Singapore Pte Ltd (ပြင်သစ်နိုင်ငံ အခြေစိုက်)

(5) Myanmar National Brotherhood Consortium (မြန်မာနိုင်ငံ အခြေစိုက်)

(6) NTPC Limited (အိန္ဒိယနိုင်ငံ အခြေစိုက်)

(7) Nylect Technology (Myanmar) Ltd (စင်ကာပူနိုင်ငံ အခြေစိုက်)

(8) Southern Metal Industry Co. Ltd (မြန်မာနိုင်ငံ အခြေစိုက်)

(9) SUEZ Group (ပြင်သစ်နိုင်ငံ အခြေစိုက်) တို့ ဖြစ်သည်။

အဆိုပါအဖွဲ့အစည်းများသည် လက်ရှိဖွဲ့စည်းထားမှုအတိုင်းဖြစ်စေ၊ နည်းပညာနှင့် ငွေကြေးလိုအပ်ချက်များကို ဖြည့်ဆည်းနိုင်ရန် အခြားအဖွဲ့အစည်းများနှင့် ပူးပေါင်း၍ ဖြစ်စေ တင်ဒါအဆိုပြုလွှာ တင်သွင်းနိုင်မည်ဖြစ်ကြောင်းနှင့် ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၁၈ ရက် နောက်ဆုံးထား၍ အဆိုပြုလွှာများကို ပြန်လည်တင်သွင်းရမည် ဖြစ်ကြောင်း ထုတ်ပြန်ချက်တွင် ဖော်ပြထားသည်။ Swiss Challenge သဘောတရားအရ တင်ဒါအဆိုပြု ဖိတ်ခေါ်စာရအဖွဲ့အစည်းကိုးခုတို့မှာ အသာစီးရထားသည့် မူလအဆိုပြုသူ တရုတ် CCCC ကုမ္ပဏီနှင့်  ယှဉ်ပြိုင် အရွေးခံရမည်ဖြစ်သည်။

ထို့အပြင် ရန်ကုန်မြို့တော်မြို့ပြဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကုမ္ပဏီ-NYDC သည် အစိုးရမဟုတ်ဘဲ ကုမ္ပဏီသာ ဖြစ်၍  NYDC အား ရန်ကုန်မြို့သစ်ကို တင်ဒါမယှဉ်ပြိုင်ဘဲ ပေးခွင့်ရှိ၊ မရှိကို နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး၏ အမိန့်အမှတ် ၁/၂၀၁၇ အရ ကိုက်ညီမှုရှိ/မရှိ ပြန်လည်စိစစ်ရန် လိုလာပြီဖြစ်ပြီး ရန်ကုန်မြို့သစ်အား စီမံခန့်ခွဲမှု ရွေးချယ်မှုက ပြည်ထောင်စုအစိုးရ၏ လက်ထဲတွင်မဟုတ်သလို၊ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးအစိုးရ၏လက်ထဲတွင်လည်း မရှိပဲ NYDC ၏လက်ထဲတွင် ရောက်နေ၍ NYDC ကို ရန်ကုန်မြို့သစ် ဆောင်ရွက်ခွင့်ပေးမှုက ဥပဒေနှင့်ညီ၊မညီ မေးခွန်းထုတ်မှုများရှိလာသည့်အတွက် အစိုးရအနေဖြင့် ပြန်လည်ရှင်းပြရမည့် အရေးကြီးကိစ္စဖြစ်လာမည်ဟု  Myanmar Harp သတင်းဌာန facebook စာမျက်နှာတွင် ဖော်ပြထားသည်။

နိုဝင်ဘာ ၁၈ ရက်က ရန်ကုန်မိုးပျံအမြန်လမ်းနှင့် ရန်ကုန်မြို့တော်အပြင်ပတ်လမ်း စီမံကိန်း ဦးဆောင်ကော်မတီ၏ စတုတ္ထအကြိမ် အစည်းအဝေးကျင်းပခဲ့သည်ဟု နိုင်ငံပိုင်သတင်းဌာန၏ ဖော်ပြချက်အရ သိရသည်။ အမေရိကန်ဒေါ်လာသန်း ၈၀၀ ခန့်ကုန်ကျမည့် ရန်ကုန်မိုးပျံအမြန်လမ်းတွင် အကြိုအရည်အချင်းစစ် အောင်မြင်ထားသည့် ကုမ္ပဏီ ၁၀ ခုရှိပြီး ၎င်းတို့အနက် တရုတ်ကုမ္ပဏီအများစု ပါဝင်ပါသည်။

ဒေသတွင်း ဘက်စုံစီးပွားရေး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုစာချုပ်

ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး လွတ်လပ်သောကုန်သွယ်ရေး သဘောတူစာချုပ်ဖြစ်လာသည့် ဒေသတွင်း ဘက်စုံစီးပွားရေး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု စာချုပ် (RCEP)ကို နိုဝင်ဘာ ၁၅ ရက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံအပါအဝင် အာဆီယံ  ၁၀ နိုင်ငံနှင့် ဆွေးနွေးဖက်နိုင်ငံများ ဖြစ်သော တရုတ်၊ တောင်ကိုရီးယား၊ ဂျပန်၊ ဩစတြေးလျ၊ နယူးဇီလန် စုစုပေါင်း ၁၅ နိုင်ငံက ပါဝင်လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် စတင်အဆိုပြုခဲ့သော အဆိုပါ စာချုပ်သည် ကမ္ဘာ့လူဦးရေ၏ ၃၀ ရာခိုင်နှုန်းနှင့် ကုန်သွယ်ရေး၏ ၂၈ ရာခိုင်နှုန်းတို့ကို ကိုယ်စားပြုသောကြောင့် အာဆီယံနိုင်ငံများကို ကိုဗစ်ကာလအတွင်း စီးပွားရေးအကြပ်အတည်းမှ လွတ်မြောက်ရန် အထောက်အကူပြုနိုင်ပြီး ဒေသတွင်း၌ အာဆီယံနိုင်ငံများ၏ အရေးပါမှုကို ပိုမိုမြင့်တက်လာစေသည်ဟု သတင်းမီဒီယာများက ဖော်ပြထားသည်။  စာချုပ်တွင် အီလက်ထရောနစ် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး၊ အသေးစား၊ အလတ်အစား လုပ်ငန်းများနှင့် ဉာဏမူပိုင်ခွင့် စသည်တို့ကို ထည့်သွင်းရေးဆွဲထားသောကြောင့် ပြည်တွင်းရှိ အသေးစား၊ အလတ်စားလုပ်ငန်းများအနေဖြင့် ကိုဗစ်-၁၉ အလွန်ကာလတွင် နိုင်ငံတကာဈေးကွက်နှင့် ချိတ်ဆက်ယှဉ်ပြိုင်လာနိုင်မည်ဟု နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဦးစီးဌာန ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်က The Daily Eleven သို့ပြောကြားခဲ့သည်။

တဖက်တွင်လည်း စာချုပ်တွင် ပါဝင်လက်မှတ်ရေးထိုးခြင်းကြောင့် အခွန်ကင်းလွတ်ခွင့်ဖြင့် ပြည်တွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာသော နိုင်ငံတကာမှ ဈေးနှုန်းသက်သာသည့် ကုန်စည်များကို ပြည်တွင်းလုပ်ငန်းများက မယှဉ်ပြိုင်နိုင်သဖြင့် အသေးစားအလတ်စား လုပ်ငန်းများ အထိနာလိမ့်မည်ဖြစ်ပြီး၊ နဂိုက လုပ်ခလစာ များသော နိုင်ငံများရှိ အလုပ်သမားများသည်လည်း ကုန်ထုတ်လုပ်မှု ယှဉ်ပြိုင်လုပ်ဆောင်ရသောကြောင့် လုပ်ခလစာလျော့ကျလာမည့် စိန်ခေါ်ချက် ရှိကြောင်း ကုန်သည်များနှင့် စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းရှင်များ အသင်းချုပ် ဒုဥက္ကဋ္ဌ ဒေါက်တာမောင်မောင်လေးက Myanmar Times သတင်းဌာနသို့ ဖြေကြားခဲ့သည်။ ဤစာချုပ်ကြောင့် တရုတ်၏ BRI စီမံကိန်းနှင့် ဒေသတွင်း ပထဝီနိုင်ငံရေး ရည်မှန်းချက်များကို ချဲ့ထွင်ရာတွင် ပိုမိုအားကောင်းလာစေနိုင်ကြောင်း စင်ကာပူ စီးပွားရေးတက္ကသိုလ်မှ ကုန်သွယ်ရေး ကျွမ်းကျင်သူ အလက်ဇန်းဒါး ကာပရီက ပြောကြားခဲ့သည်။ စာချုပ်၌ အသိဉာဏ်ပစ္စည်း နှင့် ပတ်သက်သည့် သဘောတူညီချက်များ ပါဝင်သော်လည်း သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ကာကွယ်ရေးနှင့် အလုပ်သမားအခွင့်များ ပါဝင်ခဲ့ခြင်းမရှိကြောင်း AFP သတင်းကို ကိုးကား၍ The Daily Eleven သတင်းစာတွင် ဖော်ပြထားသည်။

ကုန်သွယ်ရေး

စိတ်ဝင်စားဖွယ်ရာ စီးပွားရေးသတင်း တပုဒ်မှာ ကိုဗစ်-၁၉ ကပ်ရောဂါကာလဖြစ်သော်လည်း တရုတ်နိုင်ငံသို့ အဓိကတင်ပို့နေသော အထည်ချုပ်လုပ်ငန်းကဏ္ဍ၏ ကုန်သွယ်မှု တန်ဖိုးမှာ ယခင်ဘဏ္ဍာနှစ်ကို ကျော်လွန်၍ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၄ ဒသမ ၇၉၈ ဘီလီယံရှိပြီ ဖြစ်ကြောင်း The Global New Light of Myanmar သတင်းစာတွင် ဖော်ပြထားသည်။ ဧပြီလအတွင်းမှစ၍ မြန်မာအစိုးရက စက်ရုံအလုပ်သမားများကို ကိုဗစ်ကပ်ရောဂါကြောင့် ကုန်စည်စီးဆင်းမှုများ နှေးကွေးသွားသဖြင့် လုပ်ခလစာ၏ ၄၀ ရာခိုင်နှုန်းကိုသာ ယူကြရန် ကမ်းလှမ်းခဲ့သည်။ ကိုဗစ်ကပ်ရောဂါကာလဖြစ်၍ အထည်ချုပ်အလုပ်သမားများမှာ လုပ်ခလစာများ ထက်ဝက်ကျိုးမက လျော့ပါးခဲ့ရသော်လည်း အထည်ချုပ်ကဏ္ဍမှ တင်ပို့ခဲ့သော ကုန်စည်တန်ဖိုးမှာ ကျဆင်းသွားခြင်းမရှိသည့်အပြင် ပိုမိုတင်ပို့လာနိုင်သည့်အချက်မှာ စိတ်ဝင်စားဖွယ်ဖြစ်သည်။

အခြားသတင်းတပုဒ်တွင် တရုတ်နိုင်ငံဘက်မှ ကိုဗစ်-၁၉ ကပ်ရောဂါ ကာကွယ်ထိန်းချုပ်ရေး စည်းမျဉ်းများကြောင့် ကျင်စမ်းကျော့ နယ်စပ်တွင် မြန်မာဘက်မှ ဖရဲသီးတင်ပို့ရန်လာသော ကုန်ကားများ ရာနှင့်ချီ၍ တန်းစီပိတ်ဆို့နေကြောင်း The Global New Light of Myanmar၏ သတင်းဖော်ပြချက် ဖြစ်သည်။ ဤကဲ့သို့ တရုတ်နိုင်ငံဘက်မှ စစ်ဆေးမှုများကြာမြင့်နေခြင်းကြောင်း သီးနှံဈေးကွက်ထိခိုက်မည်ကို ကုန်သည်များ စိုးရိမ်နေကြကြောင်း Myanmar Times သတင်းဌာန၏ ဖော်ပြချက်လည်း ရှိခဲ့သည်။ ဝယ်လိုအားကောင်းသဖြင့် မြန်မာဖရဲသခွားများ စျေးကောင်းရနေချိန်တွင် ဤသို့ စစ်ဆေးမှုကြာမြင့်ခြင်းကြောင့် သီးနှံများ၏ လတ်ဆတ်မှု ထိခိုက်ပြီး ဈေးကွက်ပါထိခိုက်လာမည်ကို ကုန်သည်များက စိုးရိမ်နေကြသည်။

နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးသတင်းများတွင် တရုတ်အစိုးရက လွန်ခဲ့သော တနှစ်ခန့်က ပိတ်သိမ်းခဲ့သော ရွှေလီကျယ်ဂေါင်မြို့ရှိ မြန်မာကုန်သည်များ၏ ဘဏ်အကောင့်များကို ပြန်ဖွင့်ပေးရန်အတွက် တရုတ်ဗဟိုအစိုးရအား တင်ပြပေးရန် ကုန်သည်များက မြန်မာအစိုးရကို တောင်းဆိုထားသည်ဟူသော သတင်းဖော်ပြချက်ဖြစ်သည်။ အွန်လိုင်းလောင်းကစား၊ ငွေ‌ကြေးခဝါချမှု၊ မူးယစ်ဆေးဝါး သို့မဟုတ် တရားမဝင်နည်း လမ်းများဖြင့် ငွေကြေးများရှိ‌နေခြင်း‌ကြောင့် အကြောင်းပြချက်ဖြင့် တရုတ်အစိုးရက ဘဏ်အကောင့် ၂၀၀ ကျော်ကို ပိတ်သိမ်းခဲ့ပြီး အောက်တိုဘာတွင် အကောင့် ၃၀ ခန့် ပြန်ဖွင့်ပေးခဲ့သည်။

အခြား

ဒဂုံဆိပ်ကမ်းမြို့နယ် ၈၇ ရပ်ကွက်၌ လိုတရ-ရွှေစံလှ မုန့်နှင့်ပေါက်စီလုပ်ငန်းတွင် (တရုတ်နိုင်ငံ ပတ်စ်ပို့ကိုင်ဆောင်ထားသူ) တရုတ်နိုင်ငံသား ပိုင်ရှင်လင်မယားနှစ်ယောက်၏  အလုပ်လုပ်ကိုင်ရန် အသက်မပြည့်သေးသော ကလေးငယ်များကို နှိပ်စက်ခိုင်းစေမှုသတင်းကို Myanmar Now အပါအဝင် သတင်းမီဒီယာအများစုတွင် ဖော်ပြခဲ့သည်ကို တွေ့ရသည်။ ထွက်ပြေးလွတ်မြောက်လာသူကလေးတစ်ဦး၏ ပြောဆိုချက်မှ စတင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး ယခုအခါ ကလေးငယ် ၁၁ ဦးတွင် ကိုဗစ်-၁၉ ရောဂါကူးစက်မှုခံထားရပြီး ပိုင်ရှင်လင်မယားနှင့် ၎င်းတို့၏ ညီဖြစ်သူအား အမှုဖွင့်အရေးယူထားပြီး ထိုဖြစ်ရပ်အပေါ် အခြေခံကာ ရာနှင့်ချီသော လူအုပ်စုက “တရုတ်အား အကာအကွယ်ပေးနေသော ရဲတပ်ဖွဲ့”ဟူသော စကားရပ်များဖြင့် အဓိကရုဏ်းတစ်ခုဖြစ်ပွားစေရန် လုပ်ဆောင်မှုများရှိခဲ့သည်ဟု ဖော်ပြကြသည်။

အခြားမှုခင်း သတင်းတပုဒ်တွင် တာချီလိတ်မြို့၌ တရုတ်နိုင်ငံသား အချင်းချင်း ဓားဖြင့်ထိုး၍ ပြန်ပေးဆွဲခဲ့သူများကို ဖမ်းဆီးထားကြောင်း ကမ္ဘောဇတိုင်းက ရေးသားသည်။ ယခုတပတ်အတွင်း ကျိုင်းလပ်မြို့နှင့် ကျိုက်မရောမြို့တို့တွင် တရားမဝင် ဝင်ရောက်လာသော တရုတ်နိုင်ငံသား ၁၉ ဦးကို ဖမ်းမိခဲ့ကြောင်း မြန်မာတိုင်းမ် သတင်းတွင် ဖော်ပြထားသည်။

ကိုဗစ်-၁၉ ရောဂါကာကွယ်၊ ထိန်းချုပ်၊ ကုသရေးလုပ်ငန်းများတွင် အသုံးပြုရန်အတွက် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၊ ယူနန်ပြည်နယ်အစိုးရက ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့သို့ ယွမ်သိန်း ၄၀ (မြန်မာငွေကျပ် သိန်း ၈၀၀၀ခန့်) နှင့် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့သို့ ငွေကျပ် သိန်း ၈၀၀၀ တန်ဖိုးရှိ အထောက်အကူပြုပစ္စည်းများ လှူဒါန်းခဲ့သည်ဟု နိုင်ငံပိုင် သတင်းစာများတွင် ဖော်ပြခဲ့ပါသည်။

The post တရုတ်-မြန်မာဆက်ဆံရေး တပတ်တာ သတင်းအနှစ်ချုပ် နိုဝင်ဘာ တတိယပတ် (နိုဝင်ဘာ ၁၄ ရက်မှ ၂၀ ရက်အထိ) appeared first on ISP Myanmar China Desk.