ရေးသားသူ – ကရင်နီအကြီးစားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုစောင့်ကြည့်ရေးကွန်ရက်(KMIW)

ထုတ်ဝေသည့်အဖွဲ့ – ကရင်နီအကြီးစားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုစောင့်ကြည့်ရေးကွန်ရက်(KMIW)

ထုတ်ဝေသည့်ခုနှစ် – ၂၀၂၀၊ နိုဝင်ဘာ

စာတမ်းအပြည့်အစုံရယူရန် – ပူးပေါင်းကြံစည်မှုနောက်ကွယ်မှ လျှို့ဝှက်အစီအစဉ် သို့မဟုတ် ကယား(ကရင်နီ)ပြည်တွင် အကောင်အထည်ဖော်ရန်လျာထားသည့် Myanmar-Global South Industrial Park စက်မှုဥယျာဉ်စီမံကိန်း

ရှင်းလင်းချက် –  ယခုစာတမ်းပါ အချက်အလက်များသည် ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် နိုဝင်ဘာလ အစောပိုင်းကာလများကိုသာ ထင်ဟပ်မည်ဖြစ်ပါသည်။

တရုတ်နိုင်ငံနှင့် မြန်မာနိုင်ငံသည် ရပ်ဝန်းလမ်းကြောင်း(BRI)စီမံကိန်းများကို ပူးပေါင်းအကောင်အထည်ဖော်ရန် အတွက် သဘောတူညီမှုများရရှိထားပြီး ထိုမူဘောင်အောက်တွင် စီမံကိန်းများစွာကို ဆွေးနွေးအကောင်အထည် ဖော်နေကြသည်။ သို့သော် မည်သည့်စီမံကိန်းများသည် ရပ်ဝန်းလမ်းကြောင်း(BRI)အဆိုပြုချက်အောက်တွင် အကျုံးဝင်သော စီမံကိန်းများဖြစ်သည်၊ လက်ရှိ စီမံကိန်းပေါင်း မည်မျှကို ဆွေးနွေးအကောင်အထည်ဖော်နေသည် ဆိုသည့် တိကျသော စာရင်ဇယားထုတ်ပြန်ချက်များ မရှိသေးပေ။ သို့ဖြစ်ရာ ရပ်ဝန်းလမ်းကြောင်း(BRI)စီမံကိန်း အဆိုပြုချက်နှင့်အတူ တရုတ်နိုင်ငံ၏ နယ်ပယ်အသီးသီးမှ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများသည် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်။ အဆိုပါရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများတွင် စိုက်ပျိုးရေး၊ သတ္တုတူးဖော်ရေး မှအစ မြို့သစ်တည်ဆောက်ရေး၊ နည်းပညာဆိုင်ရာကဏ္ဍများအထိ ပါဝင်ပြီး သဘာ၀ပတ်ဝန်းကျင်ထိခိုက်ပျက်စီးမှုများ၊ လူမှုစီးပွားဘ၀သက်ရောက်မှုများနှင့် ပဋိပက္ခသက်ရောက်မှုများအရ အငြင်းပွားဖွယ်စီမံကိန်းကြီးများလည်း ပါဝင်နေသည်ကိုတွေ့ရသည်။

နိုင်ငံတနိုင်ငံ၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် ပမာဏကြီးမားသော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုစီမံကိန်းများသည် အရေးကြီးသော အခန်းကဏ္ဍတွင် ရှိနေသော်လည်း ထိုစီမံကိန်းများသည် နိုင်ငံနှင့် ပြည်သူလူထု၏ အကျိုးစီးပွားကို ဦးတည်ရှေးရှုသော စီမံကိန်းများဖြစ်ရန် လိုအပ်ပေသည်။ ထို့ပြင် နိုင်ငံအတွင်းသို့ လာရောက်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံကြသော နိုင်ငံခြားစီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်များသည် သက်ဆိုင်ရာနိုင်ငံ၏ အချုပ်အခြာအာဏာနှင့် ဒေသခံပြည်သူလူထု၏ လူ့အခွင့်အရေးကို လေးစားလိုက်နာရန်လိုအပ်ပြီး ယင်းအတွက် အစိုးရအနေဖြင့် ထိန်းကျောင်းမှုများ၊ ထိရောက်သောစည်းကြပ်မှုများနှင့် ကြီးကြပ်စိစစ်ခြင်းများကို စီမံကိန်းခွင့်မပြုမီနှင့် စီမံကိန်းစတင် အကောင်အထည်ဖော်ချိန်မှစတင်၍ စီမံကိန်းပြီးဆုံးသည်အထိ ဥပဒေ၊ နည်းဥပဒေများအရ ဆောင်ရွက်ရန်လိုအပ်ပေသည်။

အထက်ပါ အချက်များကို ထောက်ပြဝေဖန်ထားသော “ပူးပေါင်းကြံစည်မှုနောက်ကွယ်မှ လျှို့ဝှက်အစီအစဉ် သို့မဟုတ် ကယား(ကရင်နီ)ပြည်တွင် အကောင်အထည် ဖော်ရန်လျာထားသည့် Myanmar-Global South Industrial Park စက်မှုဥယျာဉ်စီမံကိန်း အစီရင်ခံစာ” ကို ကရင်နီအကြီးစားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု စောင့်ကြည့်ရေးကွန်ရက်က ရေးသားပြုစုခဲ့သည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၊ ဖယ်ခုံမြို့ရှိ မြေ ၁၂၈၂၄ ဒသမ ၁၇ ဧကမှ သယံဇာတ သတ္တုများကို အကြီးစာတူးဖော်ခြင်းနှင့် ကယားပြည်နယ်၊ လွိုင်ကော်မြို့ရှိ မြေ ၃၀၀ ဧကပေါ်တွင် သတ္တုအရည်ကျို/သန့်စင်စက်ရုံ တည်ဆောက်ခြင်း စသည့် ကြီးမားသော စက်မှုဥယျာဉ် စီမံကိန်း၏ နောက်ကွယ်မှ လျို့ဝှက်အစီအစဉ်များအကြောင်းကို ရေးသားထားသည့် အစီရင်ခံစာနှင့် မိတ်ဆက်လိုပါသည်။

အစီရင်ခံစာတွင် Myanmar-Global South Industrial Park စက်မှုဥယျာဉ်စီမံကိန်း၏ စီမံကိန်းချဉ်းကပ်မှုနောက်ခံအကြောင်းအရာ၊ မြေအသုံးပြုမှုအစီအစဉ်တွင်ပါဝင်သော အကြောင်းအရာများနှင့် စီမံကိန်းနှင့် သက်ဆိုင်သော အသေးစိတ်အချက်အလက်များ၊ ကယားပြည်နယ်ရှိ အရပ်ဘက်လူမှုအဖွဲ့အစည်းများ၏ အိတ်ဖွင့်ပေးစာမှတဆင့် ပြည်နယ်အစိုးရနှင့် ပြည်နယ်လွှတ်တော်၏ တင်ပြချက်များ၊ ဖြေရှင်းချက်များကို အသေးစိတ်ဖော်ပြထားသည့်အပြင် ကရင်ပြည်နယ်ရှိ ရထိုက်မြို့သစ်(ရွှေကုက္ကိုမြို့သစ်)စီမံကိန်း၏ နောက်ကွယ်မှဖြစ်ရပ်များနှင့် နှိုင်းယှဉ်လေ့လာချက်များကို ရေးသားဖော်ပြထားသည်။

ကယား(ကရင်နီ)ပြည်နယ်၊ လွိုင်ကော်မြို့နယ်၌ အကောင်အထည်ဖော်ရန် တရုတ်နိုင်ငံ Hunan Global South Industrial Company (HGSIC)က ၂၀၁၈ ခုနှစ် ဧပြီတွင် အဆိုပြုထားသော မြန်မာ-ကမ္ဘာ့တောင်ပိုင်း စက်မှုဥယျာဉ် စီမံကိန်း (Myanmar-Global South Industrial Park) သည် ရပ်ဝန်းလမ်းကြောင်း (BRI) စီမံကိန်းများထဲမှ တခုဖြစ်သည်ဟု အစီရင်ခံစာက ဆိုသည်။ အဆိုပါစီမံကိန်းကို အပိုင်း သုံးပိုင်းခွဲကာ စုစုပေါင်းမြေဧကပေါင်း ၃၀၀ ပေါ်တွင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂၅၅ သန်းခန့်ကို ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသွားမည်ဖြစ်သည်။ ထိုကဲ့သို့ ကြီးမားလှသော စက်မှုဥယျာဉ်၏စီမံကိန်း အဆင့် ၁ အဖြစ် မြေ ၅ ဧကတွင် ရုံးနှင့် စီမံခန့်ခွဲမှုစင်တာ တည်ဆောက်ခြင်း၊ စီမံကိန်း အဆင့် ၂ အဖြစ် မြေ ဧက ၁၀၀ တွင် ခဲသတ္တုထုတ်ကုန် ထုတ်လုပ်ရေး အရည်ကျို/သန့်စင်စက်ရုံ၊ စီမံကိန်း အဆင့် ၃ အဖြစ် မြေ ၁၉၅ ဧကတွင် အဆင့်မြင့်ဟိုတယ်များ၊ ထောက်ပံ့ရေးစင်တာများ၊ အပန်းဖြေဧရိယာများ၊ နိုင်ငံတကာကျောင်းများ၊ လုပ်ငန်းခွင်ဆိုင်ရာ သင်တန်းစင်တာများနှင့် အခြားသောအဆောက်အအုံများ ပါဝင်မည်ဖြစ်သည်။ ယခုအခါတွင် တရုတ်နိုင်ငံမှ HGSIC လုပ်ငန်းစုနှင့် မြန်မာနိင်ငံမှ ရတနာကုဋေသိုက်ကုမ္ပဏီလိမိတက်တို့ ပူးပေါင်းကာ မြန်မာနိုင်ငံရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကော်မရှင်ထံတွင် Global South Industrial Company ဟူသော ဖက်စပ်ကုမ္ပဏီကို မှတ်ပုံတင်ပြီး စီမံကိန်း အဆင့် ၂ ဖြစ်သည့် ခဲသတ္တုထုတ်ကုန် ထုတ်လုပ်ရေး အရည်ကျို/သန့်စင်စက်ရုံကို တည်ဆောင်ပြီးစီး လည်ပတ်နေပြီဖြစ်သည်။ အဆိုပါ အမေရိကန်ဒေါ်လာ သန်း ၅၀ တန်ဖိုးရှိသော သတ္တုစက်ရုံကို မြန်မာနိုင်ငံရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကော်မရှင်က သက်တမ်း နှစ် ၅၀ ခွင့်ပြုထားသည်။

ယခုအစီရင်ခံစာ၏ အဆိုအရ ထွက်ရှိလာမည့် သတ္တုကုန်ချောများကို ပြည်ပသို့ ရာနှုန်းပြည့် တင်ပို့မည်ဖြစ်ပြီး မြေ ၁၁၃ ဧက ကျယ်ဝန်းသော အဆိုပါစီမံကိန်းအတွက် နှစ်စဉ်မြေငှားရမ်းခမှာ တဧကလျှင် ကျပ် ၉၆၀၀၀ ကျော် ဖြင့် တနှစ်လျှင် မြန်မာကျပ်ငွေ ၁၀၈ သိန်းကျော်သာ ရရှိမည် ဖြစ်သည်။ ပမာဏနည်းပါးလှသော ထိုမြေငှားရမ်းခအား ပြည်နယ်အစိုးရက ပြန်လည်စိစစ်၍ မြေငှားခွန်ကို တနှစ်လျှင် ကျပ်သိန်း ၂၇၀ ကျော်သို့ ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို့ နှစ်စဉ်ကုန်ချော တန်ချိန် ၅,၀၀၀ ခန့် ထုတ်လုပ်မည့် စက်ရုံကို ပုံမှန်လည်ပတ်နိုင်ရန်အတွက် သတ္တုလုပ်ကွက်အများအပြား လိုအပ်မည်ဖြစ်သည်။ အဆိုပါလိုအပ်ချက်များကို ဖြည့်ဆည်းရန်အတွက် တရုတ်နိုင်ငံမှ HGSIC လုပ်ငန်းစုသည် မြန်မာနိုင်ငံရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကော်မရှင်ထံတွင် Southern Non-ferrous Metal Company Limited နှင့် Myanmar Kayan Southern International Company Limited ဟူသော ကုမ္ပဏီခွဲနှစ်ခုတည်ထောင်ကာ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်ရှိ စုစုပေါင်းမြေဧရိယာ ဧက ၁၂,၀၀၀ ကျော် အကျယ်အဝန်းရှိသည့် သတ္တုလုပ်ကွက် ၃ ကွက်မှ ကုန်ကြမ်းရယူသွားမည်ဟု အစီရင်ခံစာတွင် ဖော်ပြထားသည်။ အဆိုပါ ကုမ္ပဏီခွဲများထဲမှ လုပ်ကွက် မြေ ၉၆၆၉ ဧက ရရှိထားသည့် Myanmar Kayan Southern International Company Limited ၏ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပမာဏတွင် တရုတ်နိုင်ငံသားများမှ ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်ပြီး ကျန် ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းကို ဒေသခံလက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းတခုမှ လူပုဂ္ဂိုလ်များက ပါဝင်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံထားခြင်းဖြစ်သည်။

အဆိုပါစီမံကိန်းများကို မြန်မာနိုင်ငံရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကော်မရှင်၏ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံခွင့် ခွင့်ပြုမိန့်လက်မှတ်ဖြင့်သာ အခြေခံ၍လုပ်ဆောင်နေသော်လည်း ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းခြင်းဆိုင်ရာဥပဒေ၊ နည်းဥပဒေနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိခိုက်မှုဆိုင်ရာ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများနှင့်အညီ လိုက်နာဆောင်ရွက်ခြင်းကို မတွေ့ရှိရဟု အစီရင်ခံစာက ဆိုသည်။
မြန်မာနိုင်ငံရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ကော်မရှင်၏ ခွင့်ပြုနိုင်သော စီမံကိန်းတခုသည် ခွင့်ပြုမိန့်ရရန်အတွက် လုပ်ငန်းစဉ်အရ ပုံမှန်အမြင့်ဆုံးကြာချိန် ရက်ပေါင်း ၇၀-၁၀၀ အထိ ရှည်ကြာနိုင်သော်လည်း ယခုကဲ့သို့ ရာစုနှစ်တဝက်ကျော် အချိန်ကြာမြင့်မည်ဖြစ်သော စီမံကိန်းကိုမူ ၁၇ ရက်အတွင်း ခွင့်ပြုမိန့်ထုတ်ပေးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ယင်းကဲ့သို့ ခွင့်ပြုမိန့်ကို မြန်ဆန်တိုတောင်းစွာ ထုတ်ပေးရန်အတွက် မည်သို့သောတွန်းအားများ၊ ဖိအားပေးခြင်းများနှင့် ပူးပေါင်းကြံစည်ခြင်းများ ရှိနေမည်နည်းဆိုသည်ကိုလည်း ပွင့်လင်းမြင်သာစွာဖော်ထုတ်ရမည်ဟု အစီရင်ခံစာက ထောက်ပြဝေဖန်ထားသည်။ မြန်မာနိုင်ငံရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကော်မရှင်၏ တရားဝင်သတင်းထုတ်ပြန်ချက်အရ ခွင့်ပြုမိန့်ရရန် ကြာချိန်မှာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူကတင်ပြလာသော အဆိုပြုချက်ကို စိစစ်လက်ခံကာ ရက်ပေါင်း ၆၀ အတွင်း ခွင်ပြုမိန့် ထုတ်ပေးရသည်ဟု ဆိုသည်။

အစီရင်ခံစာ၏ အဆိုအရ စီမံကိန်း အဆင့် ၃ တွင် အကောင်အထည်ဖော်မည့် လုပ်ငန်းများသည် လက်ရှိ ကရင်ပြည်နယ်ရှိ ရွှေကုက္ကိုမြို့သစ် စီမံကိန်းများနှင့် ဆင်တူနေသောကြောင့် မည်ကဲ့သို့ အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်မည်ဟူသော အဖြေကို ဖော်ထုတ်ပေးရန် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ (NLD)အစိုးရအား တောင်းဆိုထားသည်။ ယခုအဆိုပြုစီမံကိန်းသည် ကယား(ကရင်နီ)ပြည်၏ အကြီးဆုံးနိုင်ငံခြားဖက်စပ်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုစီမံကိန်းတခု ဖြစ်လာမည်ဟု အစီရင်ခံစာက ဆိုသည်။
အဆိုပါ စက်မှုဥယျာဉ်စီမံကိန်းအစီအစဉ်နှင့်ပတ်သက်သော အကြောင်းအရာများအား အများပြည်သူများ၊ လူထုအခြေပြု အရပ်ဘက်လူမှုအသင်းအဖွဲ့များနှင့် မူဝါဒဆိုင်ရာ ပြောင်းလဲမှု ပြုလုပ်နိုင်သောသူများ အကြားတွင်ပင် လက်လှမ်းမီသိရှိမှုသည် အလွန်ပင်အားနည်းလျက်ရှိနေသေးသည်ဟု စီမံကိန်းနှင့် သက်ဆိုင်သော သတင်းအချက်အလက်ရပိုင်ခွင့်၊ ပွင့်လင်းမြင်သာမှုဆိုင်ရာ သတင်းအချက်အလက်ရရှိမှုတို့နှင့်ပက်သတ်၍ အစီရင်ခံစာက ထောက်ပြထားသည်။ အဆိုပါစီမံကိန်းလုပ်ငန်းများ၏ နောက်ခံအကြောင်းအရာများ၊ ပါဝင်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံထားကြသောသူများနှင့် ၎င်းတို့၏ ဆက်နွှယ်မှုကွန်ရက်များ၊ ၎င်းတို့၏ နောက်ကွယ်မှ ရှိနေသော ပါဝင်ပတ်သက်သူများ၏ အကြောင်းအရာများကို သက်ဆိုင်ရာအစိုးရအဆင့်ဆင့်သည် အများပြည်သူများ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်သိရှိအောင် ဖော်ထုတ်ရန်လိုအပ်ပြီး အလွန်ရှုပ်ထွေးလှသော ၎င်းတို့၏ပါဝင်ပတ်သက်မှုနှင့် ရည်ရွယ်ချက်များကို မဖော်ထုတ်နိုင်ပါက ဒေသခံပြည်သူများအတွက်သာမက နိုင်ငံအတွက်ပါ ဆိုးရွားသော ထိခိုက်သက်ရောက်မှုများကို ဖြစ်စေမည်ဟု အစီရင်ခံစာက ဝေဖန် သတိပေးထားသည်။

အစီရင်ခံစာထုတ်ဝေသည့် အဖွဲ့အစည်း၏ နောက်ခံသမိုင်းကြောင်း

Karenni Mega Investment Watch (KMIW) ကရင်နီအကြီးစားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုစောင့်ကြည့်ရေးကွန်ရက်သည်  ၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ သြဂုတ်တွင် ဖွဲ့စည်းလိုက်သော ကွန်ရက်အဖွဲ့အစည်းတခုဖြစ်ပြီး ကွန်ရက်အတွင်းတွင် ကယား(ကရင်နီ)ပြည်နယ်တွင်အခြေပြုသော လူ့အခွင့်အရေး၊ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်၊ မြေယာအခွင့်၊ တောင်သူလယ်သမား၊ ဌာနေတိုင်းရင်းသားနှင့် နိုင်ငံရေး စသည်တို့နှင့်ပတ်သက်၍ အခွင့်အရေးဆိုင်ရာအရေးများတွင် ပါဝင်လုပ်ဆောင်နေသည့် လူထုအခြေပြုအရပ်ဘက်လူမှုအသင်းအဖွဲ့ ငါးဖွဲ့ဖြင့် ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ စတင်ဖွဲ့စည်းသည့်အချိန်မှစ၍ ကယား(ကရင်နီ)ပြည်အတွင်းရှိ အကြီးစားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုစီမံကိန်းများ၏ လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်အခွင့်အရေးဆိုင်ရာချိုးဖောက်မှုများ၊ ၎င်းတို့၏ ပွင့်လင်းမြင်သာမှု၊ တာဝန်ယူ တာဝန်ခံမှု၊ အကျင့်ပျက်ချစားမှုတို့နှင့်ပတ်သက်၍ သတင်းအချက်အလက်များမှတ်တမ်းတင်ခြင်း၊ ဒေသခံပြည်သူလူထုများအား စွမ်းဆောင်ရည်မြှင့်တင်ခြင်းနှင့် ဒေသခံပြည်သူများအနေနှင့် လူ့အခွင့်အရေးကို တိုးတက်ခံစားရရှိစေရေးတို့အတွက် စည်းရုံးလှုံ့ဆော်ခြင်းများကို ဆောင်ရွက်နေသည်။ ကရင်နီအကြီးစားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုစောင့်ကြည့်ရေးကွန်ရက်၏ ထုတ်ဝေခဲ့ပြီးသော အစီရင်ခံစာများနှင့် ဆောင်းပါးများကို https://keanearthrights.org/en/home/ တွင် လေ့လာနိုင်ပါသည်။

အစီရင်ခံစာအကျဉ်းချုပ်မူရင်း

မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုဖြစ်စဉ်နှင့်အတူ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် ဦးဆောင်သော အစိုးရသစ်လက်ထက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းရှိ တိုင်းနှင့် ပြည်နယ်ဒေသအသီးသီး၏ လုပ်ငန်းကဏ္ဍ နယ်ပယ်အသီးသီးတွင် နိုင်ငံခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများ၏ လာရောက်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများသည် တိုးမြှင့်လာသည်ကို တွေ့ရှိရပါသည်။ အထူးသဖြင့်သဘာဝအရင်းအမြစ်အခြေပြုကဏ္ဍတွင် လာရောက်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသော နိုင်ငံခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများသည် သိသာထင်ရှားစွာများပြားလာသည်ကိုလည်း တွေ့ရှိနိုင်ပါသည်။ သို့သော်လည်း ထိုသို့သော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုစီမံကိန်းများဆိုင်ရာ သတင်းအချက်အလက်များနှင့်ပတ်သက်၍ ပွင့်လင်းမြင်သာမှု၊ တာဝန်ယူတာဝန်ခံမှုနှင့် သတင်းအချက်အလက်များ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် လက်ခံရရှိနိုင်ခွင့်များသည် ယနေ့ထိတိုင် ကန့်သတ်ထားခံရနေဆဲဖြစ်သည်။

ကယား(ကရင်နီ)ပြည်နယ်အတွင်း ၂၀၁၅ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် ပြည်နယ်အတွင်းသို့ လာရောက်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံရန် ချဉ်းကပ်လာသော နိုင်ငံခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုစီမံကိန်းများသည် ပိုမို၍များပြားလာသည်။ အချို့သော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုစီမံကိန်းများသည်အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် ဆက်လက်အကောင်အထည်ဖော်နိုင်ခြင်း မရှိတော့သော်လည်း အချို့သောစီမံကိန်းများသည် လုပ်ငန်းအကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်ခြင်းများကို စတင်လုပ်ဆောင်နေပြီးဖြစ်သည်။ ထိုအထဲမှ ကယား(ကရင်နီ)ပြည်အတွင်း လာရောက်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံရန် ချဉ်းကပ်လာသော နိုင်ငံခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုစီမံကိန်းတခုဖြစ်သည့် ‘Myanmar-Global South Industrial Park’ စီမံကိန်းနှင့်ပတ်သက်၍ ထိုစီမံကိန်း၏ နောက်ခံအကြောင်းအရာ၊ ချဉ်းကပ်သည့်ပုံစံနှင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပုံစံတို့အပြင် ဤစီမံကိန်းတွင် ပါဝင်ပတ်သက်သောသူများ၏ ပွင့်လင်းမြင်သာမှု၊ တာဝန်ယူတာဝန်ခံမှုတို့နှင့် စပ်လျဉ်း၍ လေ့လာသုံးသပ်တင်ပြသွားမည်ဖြစ်ပါသည်။

ဤစီမံကိန်းကြီးသည် တရုတ်နိုင်ငံအခြေစိုက် ပုဂ္ဂလိကစီးပွားရေးလုပ်ငန်းတခုဖြစ်သော Hunan Global South Industrial Company Limited မှ စီမံကိန်း၏ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုအများဆုံးကို ထည့်သွင်းရင်းနှီးမြှုပ်နှံ၍ နှစ်ရှည်အကောင်အထည်ဖော်သွားမည့် စီမံကိန်းတခုဖြစ်သည်။ ဤစီမံကိန်းသည် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပမာဏများသော စီမံကိန်းတခုဖြစ်သည့်အပြင် ကယား(ကရင်နီ)ပြည်တွင် သာမက မြန်မာနိုင်ငံတခုလုံးတွင်အကြီးမားဆုံးသော စီမံကိန်းအမျိုးအစားတွင် အပါအဝင်ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ဤစီမံကိန်း၏ အစိတ်အပိုင်းအချို့မှထွက်ရှိလာမည့် အဆင့်မြှင့်ထုတ်ကုန်များအားလုံးကို နိုင်ငံခြားသို့တင်ပို့သွားမည်ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း ဤစီမံကိန်းကြီးတခုလုံးနှင့်သက်ဆိုင်သော သတင်းအချက်အလက်၊ စီမံကိန်းအမျိုးအစား၊ နောက်ဆက်တွဲဆိုင်ရာ စိန်ခေါ်မှုများနှင့် စီမံကိန်းအကောင်အထည်ဖော်မည့်ဒေသရှိ ဒေသခံပြည်သူလူထုများ၏ အများစုသည် ဤစီမံကိန်းကြီးနှင့်ပတ်သက်သောအကြောင်းအရာများကို သိရှိနိုင်ရန်ပင်မဆိုထားနှင့်သိရှိနိုင်ခွင့်၏ အပြင်ဘက်တွင် ပစ်ပယ်ခြင်းခံနေရပါသည်။

နိုင်ငံ၏စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရန်နှင့် နိုင်ငံခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကဏ္ဍများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာရန်ဟူသော စီးပွားရေးအကျိုးအမြတ်တခုတည်းကိုသာ မျှော်ကိုး၍ မှားယွင်းသောဆုံးဖြတ်ချက်များကို ပြုလုပ်ခြင်းကြောင့် လူ့အခွင့်အရေးနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာအခွင့်အရေးများ၊ အခြားသော လူမှုယဉ်ကျေးမှု၊တန်ဖိုးထားမှုများကို ပြန်လည်မရရှိနိုင်တော့သည့် ကမ္ဘာတဝန်းရှိ နိုင်ငံများ၏ အတွေ့အကြုံများမှ သင်ခန်းစာများ ရယူရန် လိုအပ်ပါသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဟူသော မက်လုံးများ၏နောက်ကွယ်မှ ကြောက်စရာအလွန်ကောင်းသည့် တိတ်တဆိတ်ရေးဆွဲထားသော အစီအစဉ်များနှင့်ပူးပေါင်းကြံစည်မှုများ၏ ထောင်ချောက်တွင်းသို့ မကျရောက်အောင် သတိပြုရမည်ဖြစ်သည်။ သို့မဟုတ်ပါက နိုင်ငံသားများနှင့် နိုင်ငံတခုလုံး၏ အချုပ်အခြာအာဏာသည် ထိုမက်လုံးများဖြင့် ထာဝစဉ်ထိန်းချုပ်ခြင်းခံသွားရစေနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။

ဇေရှိုင်းဗိုလ်

The post ပူးပေါင်းကြံစည်မှုနောက်ကွယ်မှ လျှို့ဝှက်အစီအစဉ် သို့မဟုတ် ကယား(ကရင်နီ)ပြည်နယ်တွင် အကောင်အထည်ဖော်ရန်လျာထားသည့် Myanmar-Global South Industrial Park စက်မှုဥယျာဉ်စီမံကိန်း appeared first on ISP Myanmar China Desk.

ရေးသားသူ – Lee Jones and Shahar Hameriri

ထုတ်ဝေသည့်အဖွဲ့ – CHATHAM HOUSE

ထုတ်ဝေသည့်ခုနှစ် – ၂၀၂၀၊ သြဂုတ်

စာတမ်းအပြည့်အစုံရယူရန် – Debunking the Myth of ‘Debt-Trap Diplomacy: How Recipient Countries Shape China’s Belt and Road Initiative

Disclaimer:  အချက်အလက်များသည် August 2020 ၏  အစောပိုင်းကာလများကိုသာ ထင်ဟပ်မည်ဖြစ်ပါသည်။

၂ဝ၁၃ ခုနှစ်က စတင်လာခဲ့သော တရုတ်နိုင်ငံ၏ ရပ်ဝန်းလမ်းကြောင်း အစီအမံ (BRI) သည် ယခုအခါတွင် ခုနစ်နှစ်ခန့် ရှိလာပြီဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာ့နိုင်ငံပေါင်း ၆ဝ ကျော်တွင် အကောင်အထည်ဖော်နေသည့် ဧရာမစီမံကိန်းတခုဖြစ်ပါသည်။ အဆိုပါ ခုနစ်နှစ်ခန့် အတွင်းတွင် ကမ္ဘာ့အင်အားကြီးနိုင်ငံများက ပထဝီနိုင်ငံရေး၊ အင်အားနှင့် ပါဝါလွှမ်းမိုးမှု၊ အရင်းအမြစ်များအား ထိန်းချုပ်ထားနိုင်မှုတို့အပေါ် အခြေခံချဉ်းကပ်ကာ အဆိုပါစီမံကိန်းအား တရုတ်နိုင်ငံအား ကမ္ဘာ့အင်အားအကြီးဆုံး နိုင်ငံတခုအဖြစ် ဖော်ဆောင်ရေးဆိုသော ‘တရုတ်ပြည်အိပ်မက်’ ‘Chinese Dream’ အဖြစ် ရှုမြင်သည်များလည်း ရှိကြသည်။ အခြားတဖက်၌လည်း စီမံကိန်း၏ ကြီးမားလှသော အရွယ်အစားနှင့် တိကျသော အကောင်အထည် ဖော်ဆောင်မည့် မူဝါဒများ၊ မူဘောင်များ မရှိခြင်းနှင့် တတိယကမ္ဘာနိုင်ငံများတွင် ‘ကြွေးမြီထောင်ချောက်’ (Debt Trap Diplomacy) သဏ္ဌာန်မျိုး တွေ့မြင်လာရခြင်းတို့အပေါ် ဝေဖန်ချက် အများအပြား ရှိခဲ့ကြသည်။ အခြေခံ အဆောက်အအုံကဏ္ဍ ဖွံ့ဖြိုးရေးကို ဦးစားပေးသော ဤစီမံကိန်းသည် ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများတွင် အခြေခံအဆောက်အအုံ ဖွံ့ဖြိုးရေးဆိုင်ရာ စီမံကိန်းကြီးများကို တရုတ်နိုင်ငံမှ အတိုးမြင့် ချေးငွေများဖြင့် ကနဦးထောက်ပံ့ကာ အကျိုးအမြတ်ကို ခွဲဝေယူသော ‘Loan Financing Model’ အဖြစ် အဓိကထား အကောင်အထည်ဖော်နေခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် အဆိုပါစီမံကိန်းအား Host Country ဖြစ်သော တရုတ်နိုင်ငံဘက်သာမကဘဲ Recipient Country ဖြစ်သည့် ချေးငွေလက်ခံကာ စီမံကိန်း ဆောင်ရွက်ကြမည့် ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများ၏ အခန်းကဏ္ဍကိုလည်း ဆန်းစစ်နားလည်ရန် လိုအပ်သည်။ အဆိုပါအကြောင်းအရာနှင့် ပတ်သက်၍ ဆန်းစစ်လေ့လာထားသော သုတေသနအစီအရင်ခံစာတစောင်ကို မိတ်ဆက်ပေးလိုပါသည်။

CHATHAM HOUSE က ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်၊ ဩဂုတ်တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သော “Debunking the Myth of ‘Debt-Trap Diplomacy’: How Recipient Countries Shape China’s Belt and Road Initiative”(ကြွေးမြီထောင်ချောက်ယုံတမ်းကို ဆန်းစစ်ခြင်း- ရပ်ဝန်းလမ်းကြောင်းစီမံကိန်းကို အိမ်ရှင်နိုင်ငံများက ဘယ်လို လွှမ်းမိုးပုံဖော်သလဲ) ဟူသော အစီအရင်ခံစာဖြစ်ပါသည်။ ဤစာတမ်းက အဓိကထောက်ပြထားသည်မှာ ပထမအချက်အနေဖြင့် BRI စီမံကိန်းသည် ပထဝီနိုင်ငံရေးကို အခြေပြုကာ ဘေဂျင်းအစိုးရ၏ ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှုဖြင့် မဟာဗျူဟာ၊ လုပ်ငန်းစဉ်များဖြင့် စနစ်တကျ လည်ပတ်နေသော စီမံကိန်းမျိုးမဟုတ်ဘဲ တရုတ်နိုင်ငံရှိ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းကြီးများ၏ အကျိုးစီးပွားကို အဓိကဦးစားပေးစဉ်းစားသော စီမံကိန်းဖြစ်သည်။ ဒုတိယအချက်အနေဖြင့် တရုတ်နိုင်ငံ၏ ဖွံ့ဖြိုးမှုဆိုင်ရာ ငွေကြေးထောက်ပံ့မှုစနစ်သည် ကျယ်ပြန့်လွန်းကာ ပေါင်းစပ်ညှိနှိုင်းမှု အားနည်းမှုရှိနေသည်။ တတိယအနေဖြင့် အဆိုပါ ငွေကြေးထောက်ပံ့စနစ်သည် အိမ်ရှင်တရုတ်နိုင်ငံထက် လက်ခံနိုင်ငံများ (recipient country)ကသာ အဓိကအရေးပါနေသည်ဖြစ်ပြီး ၎င်းလက်ခံနိုင်ငံများ၏ အစိုးရများ၏ နိုင်ငံရေးနှင့် စီးပွားရေးအကျိုးစီးပွားများသည် သက်ဆိုင်ရာနိုင်ငံရှိ BRI စီမံကိန်းများအပေါ် အဓိက အဆုံးအဖြတ်ဖြစ်နေသည်။

ယခုအစီအရင်ခံစာသည် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံနှင့် မလေးရှားနိုင်ငံတို့ကို Case Study အနေဖြင့် လေ့လာထားပြီး စီးပွားရေးပိုင်းဆိုင်ရာ (Economic Drivers)နှင့် အုပ်ချုပ်မှုဆိုင်ရာ (Governance) အကြောင်းအရာများကို အဓိကဆွေးနွေးထားသည်။

စီးပွားရေးပိုင်းဆိုင်ရာ တွန်းအားများ

အခြေခံအားဖြင့်မူ တရုတ်နိုင်ငံသည် ချေးငွေကို အားပြုကာ အခြေခံအဆောက်အအုံ ဖွံ့ဖြိုးရေးကို ပြုလုပ်လာခဲ့ပြီး ပို့ကုန်ဦးစားပေးစက်မှုလုပ်ငန်းများကို တည်ထောင်ခဲ့ကြခြင်းဖြစ်သည်။ ပိုလျှံပို့ကုန်များဖြင့် ချေးငွေဆပ်ကာ ဖွံ့ဖြိုးလာခြင်းဖြစ်သည်။ အဆိုပါမော်ဒယ်သည်လည်း အခြေခံအဆောက်အအုံများ အားကောင်းလာသည်နှင့်အမျှ ပြည်တွင်းဝယ်လိုအားကျဆင်းပြီး နိုင်ငံပိုင် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများအနေဖြင့် ထိခိုက်မှုများရှိလာခဲ့သည်။  အဆိုပါအခက်အခဲကို ဖြေရှင်းနိုင်ရန် BRI စီမံကိန်းကို အကောင်အထည်ဖော်လာခြင်းဖြစ်သဖြင့် BRI စီမံကိန်းသည် တရုတ်ပြည်တွင်း စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုမိုဒယ်၏ တွန်းအားဟု ဆိုသည်။ အဆိုပါစီမံကိန်းကို အဓိက ဦးဆောင်နေသော‌ ဘေဂျင်းအစိုးရ၏ ရုံးဌာနမှာ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ စီးပွားကူးသန်းဝန်ကြီးဌာနတို့ မဟုတ်ကြဘဲ ‘အမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးရေးနှင့် ပြုပြင်ပြောင်းလဲ‌ရေး ကော်မရှင်’ (National Development and Reform Commission) ဖြစ်နေခြင်းကို ကြည့်လျှင် စီးပွားရေးအရ စဉ်းစားချက်ကို ပိုမိုသိသာစေသည်ဖြစ်သည်။

အုပ်ချုပ်မှုပိုင်း 

တရုတ်နိုင်ငံသည် စီးပွားရေးပရိယာယ် (Economic Statecraft)ကို အဓိက အသုံးပြုနေသည်ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ ပိုးလမ်းမစီမံကိန်းသည် ပုဂ္ဂလိကစီးပွားရေး လုပ်ငန်းများကို အဓိကအားပြုသည်ဟူ၍ လည်းကောင်း ဆိုသည်။ ထို့ကြောင့် မဟာဗျုဟာ၊ ရည်မှန်းချက်များအတွက် လျှောက်လှမ်းမည့် တိကျသော လုပ်ငန်းစဉ်များ မရှိသေးဘဲ တရုတ်နိုင်ငံ၏ ဖွံ့ဖြိုးရေးဆိုင်ရာ ငွေကြေးထောက်ပံ့မှုပုံစံ (Development Financing Regime) သည်လည်း လျော့ရဲကာ စီမံကိန်းသည် မဟာဗျူဟာအဆင့်မျိုး မဆောင်ဘဲ နှစ်နိုင်ငံချင်း ညှိနိုင်းကာ စနစ်မကျသော ပုံသဏ္ဍာန်မျိုးဖြင့် တရုတ်နိုင်ငံထက် လက်ခံနိုင်ငံများကသာ အဓိကဦးဆောင်နေသော (Recipient-Driven) သဏ္ဌာန်မျိုး ရှိ‌နေသည်ဟု ဆိုသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ BRI စီမံကိန်းတွင် ပါဝင်သော နိုင်ငံများ၏ စီးပွားရေး နိုင်ငံရေးအခြေအနေအရ လိုအပ်ချက်များ၊ ကြီးမားလှသော စီးပွားရေး အကျိုးအမြတ်များအား မက်မောမှုနှင့် ချို့ယွင်းနေသောအုပ်ချုပ်မှုစနစ်တို့သည် အဆိုပါစီမံကိန်းများကို မလိုလားအပ်သော အကျိုးဆက်များ ပေါ်ထွက်စေသည်ဟုဆိုသည်။ ၎င်းအချက်သည်ပင် ကြွေးမြီထောင်ချောက်ကို ဖြစ်ပေါ်လာစေခြင်းဟု ဆိုပါသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ New Eurasian Land Bridge ခေါ် တရုတ်-ဥရောပ ကုန်ရထားလမ်းသည် ယခုအခါတွင် တင်ဆောင်နိုင်သော ကုန်ပမာဏ၏ ၄၅ ရာခိုင်နှုန်းခန့်မှာ လစ်လပ်လျက်ရှိပြီး ကုန်သေတ္တာတလုံးလျှင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၀၀၀ မှ ၇၀၀၀ အထိ ဆုံးရှံးမှုရှိသည်ဟုဆိုသည်။ ချို့ယွင်းနေသော အုပ်ချုပ်မှုဟု ဆိုရာတွင် စီမံကိန်း တွက်ချက်မှုများ၌ လိုအပ်သည်ထက် များပြားမှုများ၊ အဂတိလိုက်စားမှုများ၊ အလွဲသုံးစားမှုများ စသည့် အကြောင်းအရာများသည်လည်း ပါဝင်မည်ဖြစ်မည်။

သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ

ကြွေးမြီထောင်ချောက်နှင့် ပတ်သက်၍ နာမည်ကျော် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၏ ဟမ်ဘမ်တိုတာဆိပ်ကမ်းအကြောင်းအား အသေးစိတ်ဆန်းစစ်လေ့လာထားသည်ကို တွေ့ရသည်။ အဓိကအချက်မှာ အဆိုပါဆိပ်ကမ်းစီမံကိန်းသည် တရုတ်နိုင်ငံဘက်မှ စတင်ခဲ့ခြင်းမဟုတ်ဘဲ သီရိလင်္ကာနိုင်ငံဘက်မှ ၎င်း၏ကြွေးမြီအကျပ်အတည်းကို ဖြေရှင်းရန်အတွက် အကြီးစား ရင်းနှီးမြုပ်နှံမှုများကို ဖိတ်ခေါ်ရာမှ တရုတ်နိုင်ငံပိုင်စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတခုဖြစ်သော CMPort က ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ဆိပ်ကမ်းကို အဓိကလုပ်ကိုင်နေသော CMPort သည် ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် သီရိလင်္ကာဆိပ်ကမ်းအာဏာပိုင်(SLPA)ထံမှ ဆိပ်ကမ်းရှယ်ယာ ၈၅ ရာခိုင်နှုန်းကို အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၉၇၃ ဒသမ ၇ သန်းဖြင့် ဝယ်ယူခဲ့ပြီးနောက် စက်မှုဇုန်တခု တည်ထောင်ရန်အတွက် တိုးချဲ့ဧက ၁၅ဝဝဝ ထပ်မံတောင်းခံခဲ့သည်ဟုဆိုသည်။ CMPort အနေဖြင့် မြေကို ကာလရှည်သိမ်းဆည်းထားခြင်းသက်သက် မဟုတ်ဘဲ ၎င်းလုပ်ကိုင်နေသော ပြင်သစ်၊ ဘရာဇီး၊ သြစတေးလျနှင့် ဂျီဘူတီနိုင်ငံများရှိ ဆိပ်ကမ်းများနှင့် ကွန်ရက်ပြုလုပ်ကာ စက်မှုဆိပ်ကမ်းမြို့တော်များအဖြစ် ပုံဖော်မည့် မဟာဗျူဟာမျိုး ရှိနေသည်ဟု သုံးသပ်ထားသည်။ စင်စစ်မှာမူ ၂၀၁၆ ခုနှစ်အတွက် သီရိလင်္ကာအစိုးရ၏ ပြည်ပအစိုးရများသို့ ပေးဆပ်ရမည့် ကြွေးမြီအရပ်ရပ်၏ ၃ ရာခိုင်နှုန်းသာ တရုတ်နိုင်ငံသို့ ပေးဆပ်ရန်ရှိပြီး ၁၂ ရာခိုင်နှုန်းသည် ဂျပန်နိုင်ငံသို့ ပေးဆပ်ရန်ရှိသည်ဟု ဆိုသည်။ ထို့ကြောင့် အဆိုပါဆိပ်ကမ်းဖြစ်ရပ်မှာ တရုတ်နိုင်ငံနှင့် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံတို့၏ အုပ်ချုပ်မှုဆိုင်ရာ၊ စီမံခန့်ခွဲမှုဆိုင်ရာ အလွဲအမှားများကြောင့် ဖြစ်သည်ဟု သုံးသပ်ထားသည်။

မလေးရှားနိုင်ငံ

မလေးရှားနိုင်ငံသည် ကြွေးမြီထောင်ချောက်၏ သားကောင်တခုအနေဖြင့် လည်းကောင်း၊ ပိုးလမ်းမစီမံကိန်းအား ပြန်လည်ဆန့်ကျင်ခဲ့သော နိုင်ငံတခုအနေဖြင့်လည်းကောင်း ပုံဖော်ခံရပြီး နှစ်မျိုးလုံးသည် မှန်ကန်မှုမရှိဟုဆိုသည်။ မလေးရှားစီးပွားရေးသည် ခရိုနီအရင်းရှင်စနစ်ကြီးစိုးသော သဘောမျိုးရှိပြီး အဆိုပါအချက်သည် စီမံကိန်းကြီးများတွင် အဂတိလိုက်စားမှုနှင့် ပတ်သက်၍ ထင်ရှားသလို မလေးရှားနိုင်ငံရေးတွင်ပါ သက်ရောက်သည်ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် BRI စီမံကိန်းကြီးများ တည်ရှိရာနေရာများသည်  နိုင်ငံရေးအရ အ‌ရေးပါသော မဲဆန္ဒနယ်မြေများဖြစ်သဖြင့်  မဲဆန္ဒနယ်မြေ အပြောင်းအလဲပြုခြင်း (Gerrymandering) နှင့် အခြားသော နိုင်ငံရေးအကျိုးစီးပွားများရှိကြသည်။ ၂ဝ၂ဝ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ‌UMNO ပါတီမှ ဒေါက်တာမဟာသီယာ၏ ဂိုဏ်းသည် Pakatan Harapan ညွန့်ပေါင်းအစိုးရမှ ခွဲထွက်ခဲ့ကာ UMNO ညွန့်ပေါင်းအစိုးရဖြစ်လာသဖြင့် မလေးရှားနိုင်ငံတွင် တရုတ်နိုင်ငံ၏ ပါဝင်ပတ်သက်မှုများသည် ယခင်အစိုးရထက် များစွာမြင့်တက်လာနိုင်မည်ဟု သုံးသပ်ထားသည်။

မူဝါဒအကြံပြုချက်များ

၁။ တရုတ်အစိုးရ၏ မူဝါဒချမှတ်သူများအနေနှင့် BRI စီမံကိန်း၏ အုပ်ချုပ်မှုပုံစံ (Project Governance)နှင့် နိုင်ငံတော်ပိုင် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းကြီးများ၏ ဥပဒေ၊ စည်းမျဉ်း၊ စည်းကမ်းများကို တိုးတက်ရန် လုပ်ဆောင်ဖို့လိုသည်။

၂။ လက်ခံနိုင်ငံများ၏ အစိုးရများ၊ မူဝါဒချမှတ်သူများသည်လည်း BRIစီမံကိန်းများအား သုံးသပ်ဆုံးဖြတ်ရန်၊ ညှိနှိုင်းနိုင်ရန်နှင့် ထိန်းညှိနိုင်ဖို့ရန်အတွက် ၎င်းတို့၏ စွမ်းရည်ကို မြှင့်တင်ရန်လိုအပ်သည်။

၃။ ထို့အပြင် ဤစီမံကိန်းအား ပထဝီနိုင်ငံရေးမဟာဗျူဟာအနေဖြင့် ရှုမြင်ကာ တုံ့ပြန်မှုများ မပြုလုပ်ရန်လိုသည်။ စီမံကိန်းတခုလုံးသည် ပြန့်ကျဲနေကာ ဗဟိုထိန်းချုပ်မှုဖြင့် လည်ပတ်နေခြင်းဖြစ်သဖြင့် ပထဝီနိုင်ငံရေးအမြင်ဖြင့် တုံ့ပြန်လျှင် ကုန်သွယ်ရေးစစ် ကဲ့သို့သော အားပြိုင်မှုများအကြား ရောက်ရှိနိုင်ပြီး ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများသို့ အနောက်နိုင်ငံများ၏ ပံ့ပိုးကူညီမှုများကို ရပ်တန့်သွားစေနိုင်မည်ဖြစ်သည်။

၄။ စီမံကိန်းများကို အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရာတွင် အရပ်ဘက် အဖွဲ့အစည်းများနှင့် အတိုက်အခံနိုင်ငံရေးအင်အားစုများ၏ အခန်းကဏ္ဍသည် အရေးပါသည်။ ပွင့်လင်းမြင်သာမှု အားကောင်းရန်နှင့်  ပါဝင်ဆောင်ရွက်မှု အားကောင်းသောပုံစံမျိုး (Participatory Approach) ဖော်ဆောင်ရန်အတွက် တွန်းအားပေးမှုများ လုပ်ဆောင်သင့်သည်။ သို့သော် အဆိုပါအင်အားစုအနေဖြင့်လည်း  စီမံကိန်းနှင့် သက်ဆိုင်သော ပဋိပက္ခများ၊ ပြဿနာများတွင် တရုတ်နိုင်ငံကိုသာ အပြစ်တင်၍ မရနိုင်ဘဲ လက်ခံနိုင်ငံများ၏ အစိုးရများကိုပါ စောကြောရန် လိုအပ်မည်ဖြစ်သည်။ အကြောင်းအရင်းမှာ BRI စီမံကိန်းသည် တရုတ်နိုင်ငံက မဟာဗျူဟာ၊ နည်းဗျူဟာများဖြင့် စနစ်တကျ လည်ပတ်နေခြင်းမဟုတ်ဘဲ လက်ခံနိုင်ငံတခုချင်းအပေါ် မူတည်ကာ ချေးငွေရရှိမှု၊ လုပ်ငန်းအောင်မြင်မှုတို့သည် ကွာခြားနေကြခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။

လင်းထက်အောင်

The post ကြွေးမြီထောင်ချောက်ယုံတမ်းကို ဆန်းစစ်ခြင်း- ရပ်ဝန်းလမ်းကြောင်းစီမံကိန်းကို အိမ်ရှင်နိုင်ငံများက ဘယ်လို လွှမ်းမိုးပုံဖော်သလဲ appeared first on ISP Myanmar China Desk.

ရေးသားသူ – ရခိုင်ရေနံစောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့ (AOW)

ထုတ်ဝေသည့်အဖွဲ့ – ရခိုင်ရေနံစောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့ (AOW)

ထုတ်ဝေသည့်ခုနှစ် – ၂၀၂၀၊ ဇူလိုင်လ

စာတမ်းအပြည့်အစုံရယူရန် – ပဋိပက္ခပွားစေသော မီးလျှံများ- ရခိုင်ရေနံစောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့
FUELLING CONFLICT (INVESTMENT EXACERBATING TURMOIL IN WESTERN BURMA)

ပဋိပက္ခပွားစေသော မီးလျှံများ
ရခိုင့်ဘ၀များကို တောက်လောင်နေသော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများ (အစီရင်ခံစာ မိတ်ဆက်)

ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများ၏ စီးပွားရေးကဏ္ဍ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် အရင်းအနှီးကြီးမားသော စီမံကိန်းများ ဖော်ဆောင်ရန် နိုင်ငံခြား ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများသည် ကြီးမားသော အခန်းကဏ္ဍတွင် ရှိနေသည်။ နှစ်စဉ် နိုင်ငံ့ဘဏ္ဍာ လိုငွေပြနေသော မြန်မာနိုင်ငံတွင် စီးပွားရေးကဏ္ဍ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် သမ္မတဦးသိန်းစိန်၏ အသွင်ကူး ပြောင်းမှုကာလမှ စတင်ကာ နိုင်ငံခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများကို တွင်တွင်ကျယ်ကျယ်ဖိတ်ခေါ်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် နိုင်ငံတော်နှင့် နိုင်ငံသားတို့၏ အကျိုးစီးပွားအလို့ငှာ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို ထိခိုက်မှုမရှိစေသည့် တာဝန်ယူမှု ရှိသော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု လုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေရန်၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများနှင့် ၎င်းတို့၏ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု လုပ်ငန်းများကို ဥပဒေနှင့်အညီ အကာအကွယ်ပေးရန်၊ နိုင်ငံတကာ စံနှုန်းနှင့်ညီသော စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများနှင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု လုပ်ငန်းများ ပေါ်ထွန်းလာစေရန် စသည့် ရည်ရွယ်ချက်များနှင့် ၂၀၁၆ နှင့် ၂၀၁၇ ခုနှစ်တို့တွင် မြန်မာနိုင်ငံရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုဥပဒေနှင့် နည်းဥပဒေတို့ကို ပြဌာန်းခဲ့သည်။ သို့သော် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပမာဏ ကြီးမားသော စီမံကိန်းကြီးများကြောင့် ဒေသခံများ၏ အဓိက လုပ်ကိုင်စားသောက်ရာ လယ်မြေယာမြေ ဆုံးရှုံးခြင်းများ၊ နေ့စဉ်လူမှုစီးပွားဘ၀များကို ထိခိုက်မှုခြင်းများ ဖြစ်လာရာ ထိုမှတဆင့် ပဋိပက္ခများဖြစ်ပေါ်လာစေရန် ဦးတည်နေသည့် အခြေအနေကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ထိုသို့ ကြီးမားသော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု စီမံကိန်းကြီးများတည်ရှိရာ ရခိုင်ဒေသတွင် ရင်ဆိုင်နေရသော သယံဇာတ ခွဲဝေမှုဆိုင်ရာ ပဋိပက္ခများ၊ လက်နက်ကိုင် ပဋိပက္ခများနှင့် တန်းတူညီမျှမှု နိုင်ငံရေး ပဋိပက္ခများအကြောင်းကို ရေးသားဖော်ပြထားသော အစီရင်ခံစာတစောင်နှင့် မိတ်ဆက်ပေးလိုပါသည်။

ပဋိပက္ခပွားစေသော မီးလျှံများ(ရခိုင့်ဘ၀များကို တောက်လောင်နေသော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများ) အစီရင်ခံစာကို ရခိုင်ရေနံစောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့ (AOW) က ပြုစုရေးသားကာ ၂၀၂၀ ဇူလိုင်လတွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ယခု အစီရင်ခံစာတွင် ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်း ဖြစ်ပွားနေသော လက်နက်ကိုင် ပဋိပက္ခ၏ အကြောင်းအရင်းများ၊ တရုတ်၊ အိန္ဒိယ၊ ကိုရီးယားနှင့် ဥရောပ နိုင်ငံများမှ လုပ်ဆောင်နေသော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများ၏ မြေယာနှင့် သဘာ၀သယံဇာတဆိုင်ရာ ပဋိပက္ခ ဖြစ်ပွားစေသော အကြောင်းအရင်းများ၊ နိုင်ငံခြား ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု စီမံကိန်းကြီးများတွင် ပြည်ထောင်စုအစိုးရထံ ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှုအာဏာ လွန်ကဲစွာအသားပေးထားသော ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေကြောင့် ဒေသတွင်းပဋိပက္ခ မီးတောက်ကို ပိုမိုတောက်လောင်စေသော အကြောင်းအချက်များ၊ ရခိုင် နိုင်ငံရေးပါတီများနှင့် အရပ်ဖက်လူမှုအဖွဲ့အစည်းမျာ၏ မြေယာနှင့် သဘာ၀သယံဇာတများအပေါ် ရခိုင်ပြည်သူလူထု၏ ရပ်တည်ချက် သဘောထားအမြင်ကို တင်ပြထားပြီး မြေယာနှင့် သဘာဝသယံဇာတ ပဋိပက္ခများတွင် ဆန္ဒထုတ်ဖော်ခဲ့သော တက်ကြွလှုပ်ရှားသူများအကြောင်းနှင့် အကြံပြုချက်များကဏ္ဍတို့ ပါဝင်သည်။

ယခု အစီရင်ခံစာကို မိတ်ဆက်ရာတွင် အပိုင်းသုံးပိုင်း ခွဲလိုပါသည်။ ပထမဦးစွာ ကိုဗစ်-၁၉ ကပ်ရောဂါကာလအတွင်း ရခိုင်ပြည်နယ်တွင် ကြုံတွေ့နေရသော ပဋိပက္ခများ၏ နောက်ဆက်တွဲ အကျိုးရလဒ်များကို ဖော်ပြထားသည်။ ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်း လက်နက်ကိုင် ပဋိပက္ခများကြောင့် ၂၀၁၈ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလမှ ယနေ့အထိ ကျေးရွာ ၁၀ ရွာခန့် မီးရှို့ဖျက်ဆီးခံရပြီး အနည်းဆုံး အရပ်သား ၂၅၇ ဦးကျော် သေဆုံးကာ ၅၆၀ ကျော် ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ တိုက်ပွဲများကြောင့် ကျေးရွာပေါင်း ၂၀၀ ကျော်မှ အိုးအိမ်စွန့်ခွာ စစ်ဘေးရှောင်ခဲ့ကြရသော ရွာသားများမှာ ၂၅၀၀၀၀ ကျော်အထိရှိပြီး အနည်းဆုံး ၁၅၆၀၀၀ ဦးမှာ စစ်ဘေးရှောင် ဒုက္ခသည်စခန်းများတွင် နေထိုင်လျက် ရှိသည်။ ကမ္ဘာ့ကပ်ရောဂါ ကိုဗစ်-၁၉ ကျရောက်စဉ် ကာလအတွင်း လူဦးရေ ပြွတ်သိပ်စွာ နေထိုင်ကြရသည့် IDPs စခန်းများနှင့် စစ်ဘေးရှောင် စခန်းများတွင် ရောဂါဖြစ်ပွားလာပါက လျင်မြန်စွာ ကူးစက်ပျံ့နှံ့နိုင်မှုများ ရှိသော်လည်း ရခိုင်ပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းရှိ တိုက်ပွဲများမှာ မြင့်တက်လာသည်ဟု ဆိုသည်။ ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်း အင်တာနက် ပိတ်ပင်ထားမှုများမှာ ကပ်ရောဂါ ထိန်းချုပ်ကာကွယ်ရေး လုပ်ငန်းများ ကြိုးပမ်းရာ၌ ကြီးစွာသော အခက်အခဲကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်ဟု အစီရင်ခံစာက ထောက်ပြသည်။ ထို့အပြင် တရုတ်-မြန်မာ စီးပွားရေးစင်္ကြံ၏ တစိတ်တဒေသလည်းဖြစ်သော ကျောက်ဖြူရေနက်ဆိပ်ကမ်းတွင် ကပ်ရောဂါ ဖြစ်ပွားနေသော်လည်း ရေနံတင်သင်္ဘော ခြောက်စီးအထိ ဆိုက်ကပ်နေခြင်းနှင့် တရုတ်နိုင်ငံသား အလုပ်သမား ၄၀၀ ရှိသော ရေနက်ဆိပ်ကမ်းတွင် ဒေသခံအမျိုးသမီးများမှာ ကပ်ရောဂါကာလ၌လည်း အလုပ်ဆင်းကြရဆဲ ဖြစ်သည်။ ထိုသို့သော အကြောင်းအရာများအပြင် အဆိုပါဆိပ်ကမ်းတွင် မှောင်ခိုပြည့်တန်ဆာစျေးကွက် ရှိသောကြောင့် ကိုဗစ်-၁၉ ရောဂါ ပျံ့နှံ့ကူးစက်မည်ကို စိုးရိမ်ပူပန်ကြောင်း ဆန္ဒထုတ်ဖော်ခဲ့သော ဦးဆောင်သူများကို ဒေသပိုင်အာဏာပိုင်များက တရားစွဲဆိုခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။

ဒုတိယပိုင်းအနေဖြင့် သယံဇာတခွဲဝေမှုဆိုင်ရာ ပဋိပက္ခမီးများ၊ တန်းတူညီမျှမှုနှင့် နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ ပဋိပက္ခမီးတောက်များကို သတ္တုချကြည့်ပါက လက်ရှိ ကျင့်သုံးနေသော ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေသည် ထိုပဋိပက္ခမီးတောက်များကို ပိုမိုတောက်လောင်စေသည်ဟု အစီရင်ခံစာက ထောက်ပြသည်။ ၂၁ ရာစုတွင် အရှိန်အဟုန်ဖြင့် အင်အားကြီးမားလာသော ခါးပတ်တကွင်းလမ်းတစင်း စီမံကိန်းထဲတွင် ပါဝင်နေသော ရခိုင်ပြည်နယ်သည် ကျောက်ဖြူရေနက်ဆိပ်ကမ်းနှင့် အထူးစီးပွားရေးဇုန်တို့ကို တည်မှီ၍ တရုတ်နိုင်ငံ၏ ကုန်သွယ်ရေးဗဟိုချက် ဖြစ်လာမည့်အပြင် တရုတ်နိုင်ငံ၏ ထိုသို့သော လွှမ်းမိုးမှုကို တန်ပြန်ရန်အတွက် အိန္ဒိယနိုင်ငံမှ ဆောင်ရွက်နေသော ကုလားတန်မြစ်စီမံကိန်းကြောင့် ရခိုင်ဒေသသည် အိန္ဒိယ၏ ကုန်သွယ်ရေးဗဟိုချက်လည်း ဖြစ်လာမည်ဟု အစီရင်ခံစာက သုံးသပ်ထားသည်။ သဘာ၀သယံဇာတနှင့် ပထဝီနိုင်ငံရေးအရ အချက်အချာကျသည့် ပင်လယ်ထွက်ပေါက်ရှိသော ရခိုင်ပြည်နယ်တွင် တရုတ်၊ အိန္ဒိယ၊ ကိုရီးယားနှင့် ဥရောပ နိုင်ငံများမှ လုပ်ဆောင်နေသော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုအကြီးစား စီမံကိန်းများ၏ အချက်အလက်များကို အစီရင်ခံစာတွင် ဖော်ပြထားသည်။

မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယအဆင်းရဲဆုံး ရခိုင်ပြည်နယ်သည် နိုင်ငံတော်အခွန်ဘဏ္ဍာငွေ၏ အရင်းအမြစ်များဖြစ်သော ရေနံနှင့် သဘာ၀ဓာတ်ငွေ့ကဲ့သို့ စွမ်းအင်ပေါကြွယ်ဝသော်လည်း ပြည်နယ်အစိုးရတွင် သဘာဝသယံဇာတ အရင်းအမြစ်များအပေါ် ပိုင်ဆိုင်ခွင့်၊ ထိန်းချုပ်ခွင့်၊ စီမံခန့်ခွဲပိုင်ခွင့်နှင့် ပြည်နယ်ဖွံ့ဖြိုးရေး အစီအမံများကို လုပ်ဆောင်နိုင်ရန်အတွက် နိုင်ငံရေးအရ အာဏာခွဲဝေကာ လုပ်ပိုင်ခွင့် ပေးမထားသော ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှုကို ဦးစားပေးသည့် လက်ရှိဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေသည် မညီမျှမှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေကာ လက်ရှိဖြစ်ပွားနေသော ပဋိပက္ခမီးတောက်ကို ပိုမိုတောက်လောင်စေသည်ဟု အစီရင်ခံစာက ထောက်ပြသည်။

တတိယအပိုင်းအနေဖြင့် အစီရင်ခံစာပါ အကြံပြုချက်များကို အကျဉ်းချုံး ဖော်ပြပါမည်။ ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများနှင့်ပတ်သက်၍ မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရထံသို့ အကြံပြုချက် ခြောက်ချက်၊ နိုင်ငံတကာအစိုးရများထံသို့ အကြံပြုချက် သုံးချက်နှင့် နိုင်ငံတကာစီးပွားရေးကော်ပိုရေးရှင်းကြီးများနှင့် ရှယ်ယာပါဝင်သူ ကုမ္ပဏီများထံသို့ အကြံပြုချက် တချက်တို့ကို တိုက်တွန်းထားသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ အစိုးရအား ရခိုင်ပြည်နယ်အပါအဝင် တနိုင်ငံလုံးတွင် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရန်၊ ကိုဗစ်-၁၉ ကပ်ရောဂါ တိုက်ဖျက်ရန်နှင့် ကပ်ရောဂါကာလအတွင်း ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်းသို့ တရုတ်ရေနံတင်သင်္ဘောများ၊ အလုပ်သမားများ ဝင်ရောက်ခြင်းကို ရပ်ဆိုင်းထားရန်၊ လက်ရှိငြိမ်းချမ်းရေး လုပ်ငန်းစဉ်များတွင် ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားရသော အခြေခံရင်းမြစ်ကို ဦးတည်သည့် နိုင်ငံရေး ဆွေးနွေးပွဲစတင်ရန်၊ ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ လက်ရှိနှင့် အသစ်ဖော်ဆောင်မည့် စီမံကိန်းများအား ဖက်ဒရယ်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနှင့် ဥပဒေပြုလွှတ်တော်များ အတည်ပြု အသက်ဝင်သည်အထိ ဆိုင်းငံ့ထားရန်၊ ရခိုင်ပြည်နယ်နှင့် မြန်မာပြည်တဝှမ်းလုံးမှ ငြိမ်းချမ်းစွာစုဝေးခွင့်နှင့် စီတန်းလှည့်လည်ခြင်းဆိုင်ရာဥပဒေနှင့် စွဲဆိုထားသောအမှုများကို ချက်ခြင်းရုတ်သိမ်းပေးရန်၊ ရခိုင်နှင့် ချင်းပြည်နယ်တို့တွင် အင်တာနက် ဖြတ်တောက်ထားမှုကို ရပ်တန့်ပေးရန် တိုက်တွန်းထားသည်။

နိုင်ငံတကာအစိုးရများအား တနိုင်ငံလုံးအပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ဖြစ်ပေါ်လာစေရန်နှင့် အားလုံးပါဝင်သော ငြိမ်းချမ်းရေးလုပ်ငန်းစဉ် ဖြစ်မြောက်ရေးတွင် ဝိုင်းဝန်းပံ့ပိုးလုပ်ဆောင်ရန်၊ လက်ရှိ ငြိမ်းချမ်းရေးလုပ်ငန်းစဉ်များ၏ အကျိုးသက်ရောက်မှုများကို ဆန်းစစ်ကာ ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားနေသော တိုင်းရင်းသားနယ်မြေများအတွက် ပမာဏများပြားသော ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအကူညီနှင့် ထောက်ပံ့ငွေ၊ ချေးငွေများအား ဗဟိုအစိုးရထံသို့ ပေးအပ်ခြင်းကို ဆိုင်းငံ့ထားရန်။ ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ လက်ရှိနှင့် အသစ်ဖော်ဆောင်မည့် စီမံကိန်းများအား ဖက်ဒရယ်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနှင့် ဥပဒေပြု လွှတ်တော်မပေါ် ပေါက်မချင်း ရပ်ဆိုင်းထားရန် တိုက်တွန်းထားသည်။

နိုင်ငံတကာစီးပွားရေးကော်ပိုရေးရှင်းကြီးများနှင့် ရှယ်ယာပါဝင်သူ ကုမ္ပဏီများအား တိုင်းရင်းသားပြည်နယ်များတွင် လက်ရှိနှင့် လုပ်ဆောင်ရန်စီစဉ်ထားသော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကြီးမားသည့် စီမံကိန်းများအား အနာဂတ်တွင်ဖြစ်ပေါ်လာမည့် ပြည်ထောင်စုငြိမ်းချမ်းရေး သဘောတူစာချုပ်နှင့်အညီ ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေသစ်နှင့် လွှတ်တော် မပေါ်ပေါက်မချင်း ရပ်ဆိုင်းထားခြင်းအားဖြင့် ဒေသအာဏာပိုင်များ၊ ပြည်သူများနှင့် ရေရှည်လက်တွဲနိုင်မည့် ဆက်ဆံရေးကို ထူထောင်ရန် ဟူ၍ အကြံပြုထားသည်။

နိဂုံးချုပ်အနေဖြင့် ယခုအစီရင်ခံစာကို အနှစ်ချုပ်ကြည့်ပါက ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကြီးမားသော စီမံကိန်းများအားလုံးကို အနာဂတ် တွင်ဖြစ်ပေါ်လာမည့် ပြည်ထောင်စုငြိမ်းချမ်းရေး သဘောတူစာချုပ်နှင့်အညီ ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စု ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနှင့် ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စု ဥပဒေပြုလွှတ်တော်များ အတည်ပြုပြဌာန်း အသက်ဝင်သည်အထိ ဆိုင်းငံ့ထားပါက ပဋိပက္ခများ အဆုံးသတ်နိုင်မည်ဟု နိုင်ငံခြား အစိုးရများနှင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ကုမ္ပဏီများအား အကြံပြုတိုက်တွန်းထားသည်။

အစီရင်ခံစာအနှစ်ချုပ်မူရင်း

COVID-19 ကပ်ရောဂါဆိုး၏ အကျပ်အတည်းကို တွေ့ကြုံခံစားနေကြရသည့် ကာလအတွင်း မြန်မာပြည် အနောက်ဘက်ဒေသတွင် ဖြစ်ပွားနေသော ပဋိပက္ခများသည် မကြုံစဖူးအနေအထားသို့ အရှိန်မြှင့်တင်လျက် ရှိနေသည်ဖြစ်ရာ မြန်မာအစိုးအရနှင့် နိုင်ငံတကာမှ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ကုမ္ပဏီများအနေဖြင့် ရခိုင်ပြည်နယ်မှ ကြွယ်ဝ လှသည့် သဘာဝသယံဇာတများအား အတင်းအဓမ္မ တူးဖော်ထုတ်ယူနေမှုများကို အဆောတလျင် ချက်ချင်းရပ်တန့် ပစ်ရန် လိုအပ်နေသည်။

ဌာနေတိုင်းရင်းသားများ၏ သဘောဆန္ဒမပါဘဲ ယင်းကဲ့သို့ တူးဖော်ထုတ်ယူမှုများသည် ဒေသတွင်း ဖြစ်ပွားနေသည့် ပဋိပက္ခများကို မီးထိုးပေးရာ ရောက်သည်သာမက ဒေသတွင်းပြည်သူလူထုကို ခိုကိုးရာမဲ့ဘဝသို့ ထပ်မံတွန်းပို့ပေး နေသည်။

ဌာနေပြည်သူများ၏ သဘောတူလက်ခံမှုကို မရရှိသည့် ရွှေသဘာဝဓာတ်ငွေ့ တူးဖော်ထုတ်လုပ်မှု၊ စစ်တွေနှင့် ကျောက်ဖြူမှ ရေနက်ဆိပ်ကမ်းများ၊ ကျောက်ဖြူအထူးစီးပွားရေးဇုန်နှင့် ဆက်စပ်နေသော ကုန်သွယ်ရေးစင်္ကြံများ အပါအဝင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ဘီလီယံပေါင်းများစွာ တန်ဖိုးရှိသည့် စီမံကိန်းများအား ပြီးမြောက်အောင် အကောင် အထည် ဖော်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသော လက်သည်များမှာ တရုတ်၊ အိန္ဒိယနှင့် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံများဖြစ်သည်။

ဒေသတွင်းပြည်သူများသည် ယင်းစီမံကိန်းများမှ မည်သည့်အကျိုးအမြတ်ကိုမှ မရရှိသည့်အပြင် ၎င်းတို့၏ မြေယာများ၊ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း အလုပ်အကိုင်များကို ဆုံးရှုံးကြရပြီး သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကိုပါ ထိခိုက်ပျက်စီးစေခဲ့သည်။ ထို့ပြင် လက်ရှိ ဖြစ်ပွားနေသော ကမ္ဘာ့ကပ်ရောဂါ Covid-19 အား ကြံ့ကြံ့ခံ ဖြတ်သန်းကျော်လွှား နိုင်စွမ်းကို ဆိုးဆိုးဝါးဝါး ကျဆင်းစေသည်။

ရခိုင်ပြည်မြောက်ပိုင်းတွင် စစ်ပွဲများ ပြင်းထန်စွာ ဖြစ်ပွားလျက်ရှိသည့်အပြင် Covid-19 ကြောင့် မြန်မာပြည်၏ အခြားသော နယ်စပ်အဝင်ဂိတ်များအား ပိတ်ဆို့မှုများ ပြုလုပ်ထားသော်လည်း ကျောက်ဖြူမှ မဒေးကျွန်း ရေနက်ဆိပ်ကမ်းတွင် ရေနံတင်သင်္ဘောကြီးများ အဆက်မပြတ် ဆိုက်ရောက်ကာ တရုတ်ပြည်သို့ ပို့ဆောင်မည့်ရေနံများအား ကုန်ချ နေခဲ့သည်။ ယင်းတွင် Covid-19 ဆိုင်ရာ ကျန်းမာရေး ကာကွယ်စောက်ရှောက်မှု လုပ်ငန်းစဉ်များအား သက်ဆိုင်ရာတာဝန်ရှိသူများမှ လုပ်ဆောင်ခြင်း ရှိ၊ မရှိကို မသိရသည့်အတွက် အနီးဝန်းကျင်မှ ပြည်သူလူထုမှာ ရောဂါကူးစက်ခံရမည်ကို အထူးပင် စိုးရိမ်ကြောက်ရွံ့လျက် ရှိနေကြသည်။

ရခိုင်ပြည်နယ်မှ သဘာဝသယံဇာတများအား ပြည်သူလူထု၏ သဘောဆန္ဒမပါဘဲ အတင်းအဓမ္မ တူးဖော်ထုတ်ယူနေကြခြင်းတွင် အနောက်နိုင်ငံများမှ ရေနံကော်ပိုရေးရှင်းများသည် ပူးပေါင်းပါဝင်လျက်ရှိသည်။ ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်းမှ သဘာဝဓာတ်ငွေ့များ တူးဖော်ထုတ်လုပ်ကြခြင်း၌ ၂၀၁၄ ခုနှစ်ကပင် နိုင်ငံခြားကုမ္ပဏီ ၁၃ ခု ပါဝင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံ ခဲ့ကြသည်။ Australia Wood- side Energy နှင့် French Total ရေနံကုမ္ပဏီများသည် လုပ်ငန်းစဉ်များကို အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်လျက်ရှိပြီး အသစ်တွေ့ရှိသော သဘာဝဓာတ်ငွေ့သိုက်များမှ ထိုင်းနိုင်ငံနှင့် တရုတ်နိုင်ငံသို့ သဘာဝဓာတ်ငွေ့များ တင်ပို့ရန် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ဘီလီယံချီသော သဘောတူညီချက်များကို ဆွေးနွေးလုပ်ဆောင်လျက်ရှိသည်။ မကြာသေးမီ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလက သဘောတူညီချက်ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။

၎င်းနိုင်ငံခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများမှ ရရှိသော ဝင်ငွေများနှင့် အများပြည်သူ သိရှိအောင် ထုတ်ပြန်ထားခြင်းမရှိသည့် ပြည်ပအကူအညီ အမေရိကန်ဒေါ်လာ သန်းပေါင်းများစွာတို့သည် နေပြည်တော်အစိုးရ၏ တပြည်ထောင် ဗဟိုချုပ်ကိုင်စိုးမိုးမှုဥပဒေ စည်းမျဉ်းများကို အမှီသဟဲပြုကာ မိမိနိုင်ငံသားများအား တိုက်နေသည့် စစ်ပွဲကို ထောက်ပံ့နေလျက်ရှိသည်။

ရခိုင့်တပ်တော်(AA)အား အပြုတ်တိုက်ရေးဟူသည့် မြန်မာအစိုးရ၏ မဟာဗျူဟာသည် မရှုမလှ ကျရှုံး လျက်ရှိကြောင်း သိသိသာသာ ထင်ရှားလာခဲ့သည်။ သို့ဖြစ်ရာ ယခုကာလသည် နိုင်ငံခြားအစိုးရများ၊ စီးပွားရေး ကော်ပိုရေးရှင်းများနှင့် အဖွဲ့အစည်းများသည် ၎င်းတို့၏ စေ့စပ်ညှိနှိုင်းရေး မူဝါဒများကို ပြန်လည်သုံးသပ်ပြီး ရခိုင်ပြည်သူပြည်သားများ၏ ဆုံးရှုံးနစ်နာရမှုများကို အလေးဂရုပြု စဉ်းစားကြသင့်သည့် အချိန်အခါပင်ဖြစ်သည်။

ဤအစီရင်ခံစာတွင် – ရခိုင်ပြည်နယ်တွင်း နိုင်ငံခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု နောက်ဆုံးအခြေအနေများ၊ ဒေသတွင်း ပြည်သူများ၏ မြေယာနှင့် ရပိုင်ခွင့်များကို ကာကွယ်နိုင်ရန် ကြိုးပမ်းအားထုတ် တိုက်ပွဲဝင်ရမှုများ၊ ပြည်တွင်းပဋိပက္ခကို အဆုံးသတ်နိုင်မည့် အဓိကသော့ချက်တခုဖြစ်သည့် အနာဂတ်တွင် ဖြစ်ပေါ်လာမည့် ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုတွင် သဘာဝသယံဇာတများအား မည်သို့ကိုင်တွယ် စီမံခန့်ခွဲကြမည်နည်း ဟူသော အဖြေထုတ်မှုများအတွက် နိုင်ငံရေးတွင် ဦးဆောင်ပါဝင်ကြသူများ၏ အဆိုပြုချက်များကို ဖော်ပြထားသည်။

ရခိုင်ပြည်နယ်အပါအဝင် တိုင်းရင်းသားနယ်မြေများတွင် ထိုးစစ်ဆင်နွှဲနေမှုများအား ချက်ချင်းရပ်တန့်ပြီး တိုင်းရင်းသားများနှင့် ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားရသည့် အဓိကအကြောင်းအရင်းကို ဦးတည်သည့် နိုင်ငံရေးဆွေးနွေးမှုများကို စတင်အကောင်အထည်ဖော်ရန် မြန်မာအစိုးရအား တိုက်တွန်းသည်။

လက်ရှိ ဖြစ်ပွားနေသော ပဋိပက္ခများ အဆုံးသတ်နိုင်စေရန်အတွက် ရခိုင်ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းရင်းသားနယ်မြေများတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကြီးမားသော စီမံကိန်းများအားလုံးကို အနာဂတ် တွင်ဖြစ်ပေါ်လာမည့် ပြည်ထောင်စုငြိမ်းချမ်းရေး သဘောတူစာချုပ်နှင့်အညီ ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စု ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနှင့် ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စု ဥပဒေပြုလွှတ်တော်များ အတည်ပြု ပြဌာန်း အသက်ဝင်သည်အထိ ဆိုင်းငံ့ထားရန် နိုင်ငံခြားအစိုးရများနှင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကုမ္ပဏီများအား တိုက်တွန်းသည်။

အဖွဲ့အစည်း နောက်ခံသမိုင်းကြောင်း
ရခိုင်ရေနံစောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့ (AOW) သည် ၂၀၀၆ ခုနှစ်ကတည်းက ရခိုင်ပြည်ရှိ ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ စီမံကိန်းများအပါအဝင် နိုင်ငံခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု စီမံကိန်းများကို စောင့်ကြည့်လာနေသော အဖွဲ့ဖြစ်သည်။ ရခိုင်ရေနံ စောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့သည် ဗမာသဘာဝပတ်ဝန်းကျင်အလုပ်ဖွဲ့ (Burma Environmental Working Group) နှင့် Oil Watch South East Asia (Oil Watch SEA) တို့၏ အဖွဲ့ဝင် အဖွဲ့အစည်းဖြစ်ပြီး ရခိုင်ပြည်နယ်အပါအဝင် မြန်မာ တနိုင်ငံလုံးတွင် ရေရှည်တည်တံ့ခိုင်မြဲသော တရားမျှတမှုနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေး ဖြစ်ထွန်းလာစေရေးအတွက် ဖက်ဒရယ်ဆိုင်ရာ သဘာဝသယံဇာတစီမံကိန်း စီမံခန့်ခွဲမှုစနစ်များ ဖြစ်ပေါ်လာအောင် လုပ်ဆောင်နေသော အဖွဲ့လည်း ဖြစ်သည်။ ရခိုင်ရေနံစောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့၏ ထုတ်ဝေခဲ့ပြီးသော အစီရင်ခံစာများကို www.oilwatcharakan.org တွင် ရယူနိုင်ပါသည်။

အင်္ဂလိပ်ဘာသာ
https://www.oilwatcharakan.org/fuelling-conflict-investment-exacerbating-turmoil-in-western-burma/

မြန်မာဘာသာ
https://www.docdroid.net/ti9iD5h/arakan-oil-watch-fuelling-conflict-briefer-report-in-burmese-pdf#page=3

ဇေရှိုင်းဗိုလ်

The post ပဋိပက္ခပွားစေသောမီးလျှံများ(ရခိုင့်ဘ၀များကိုတောက်လောင်နေသောရင်းနှီးမြုပ်နှံမှုများ) appeared first on ISP Myanmar China Desk.

ရေးသားသူ – International Crisis Group 

ထုတ်ဝေသည့်အဖွဲ့အစည်း – International Crisis Group 

ထုတ်ဝေသည့်ကာလ – ၂၀၂၀ မတ် 

စာတမ်းအပြည့်အစုံရယူရန် – Commerce and Conflict: Navigating Myanmar’s China Relationship

သုတေသနစာတမ်းမိတ်ဆက် 

ကုန်သွယ်ရေး၊ ရင်းနှီးမြုပ်နှံမှု စတာတွေဟာ နိုင်ငံတခုဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် အရေးပါသလို အပြန်အလှန်ကူးလူဆက်ဆံမှုတွေကလည်း နိုင်ငံနှစ်နိုင်ငံအကြား ဆက်ဆံရေးကို လွှမ်းမိုးပုံဖော်နေတဲ့ ညွှန်းကိန်းတွေလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကုန်သွယ်ရေးနဲ့ ရင်းနှီးမြုပ်နှံမှုတိုင်းကတော့ နိုင်ငံရဲ့ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို မဖော်ဆောင်နိုင်ပါဘူး။ အထူးသဖြင့် ပဋိပက္ခဒေသတွေမှာ ဆောင်ရွက်နေတဲ့ စီးပွားရေးနဲ့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု လုပ်ငန်းတွေဟာ အသွားနှစ်ဖက်ပါတဲ့ ဓားလိုပါပဲ။ ဒေသခံတွေရဲ့ ဘ၀ကို တိုးတက်ကောင်းမွန်ဖို့အတွက် စီးပွားရေးအခွင့်အလမ်းသစ်တွေ ဖော်ဆောင်ပေးဖို့လိုပေမဲ့ လုပ်ပုံလုပ်နည်း မမှန်ခဲ့ရင် ပြည်သူလူထုရဲ့အကျိုးစီးပွားထက် လက်နက်ကိုင်တွေနဲ့ ၎င်းတို့နဲ့ အကျိုးစီးပွားချင်းထိစပ်နေတဲ့ သူတွေရဲ့ အကျိုးစီးပွားကိုပဲ ဖော်ဆောင်သလိုဖြစ်ပြီး လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခတွေကိုလည်း ပိုမိုကြီးထွားလာစေနိုင်ပါတယ်။ အလားတူပဲ နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေးကောင်းမွန်ဖို့ဆိုရင်လည်း မျှတတဲ့ ကုန်သွယ်ရေးနဲ့ နှစ်ဦးနှစ်ဖက် အကျိုးစီးပွားကို ဖော်ဆောင်ပေးတဲ့ ရင်းနှီးမြုပ်နှံမှုတွေ ရှိဖို့လိုပါတယ်။ 

International Crisis Group(ICG)က ထုတ်ဝေတဲ့ Commerce and Conflict: Navigating Myanmar’s China Relationship (ကုန်သွယ်မှုနှင့် ပဋိပက္ခများ – မြန်မာ-တရုတ် ဆက်ဆံရေးကိုပုံဖော်ခြင်း) သုတေသနစာတမ်းဟာ နှစ်နိုင်ငံကူးလူးဆက်ဆံမှုများလာခြင်းကြောင့် တိုးပွားလာတဲ့ ကုန်သွယ်ရေးနဲ့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတွေကတဆင့် ပဋိပက္ခအပေါ်သက်ရောက်မှုတွေကို လေ့လာဆန်းစစ်ထားတာပါ။ ဒါအပြင် ဆက်ဆံရာမှာ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့  ငြိမ်းချမ်းရေးဖြစ်စဉ်အပေါ် တရုတ်ရဲ့  ရှုမြင်ချက်တွေကိုလည်း သုံးသပ်ထားတာ တွေ့ရပါတယ်။ ဒီသုတေသနစာတမ်းမှာ လွတ်လပ်ရေးရပြီးစ ကာလကနေ မျက်မှောက်ခေတ်အထိ တရုတ်-မြန်မာဆက်ဆံရေးကို သုံးသပ်ထားပြီး နောက်ပိုင်းမှာတော့ တရုတ်-မြန်မာစီးပွားရေးစင်္ကြံလမ်း(China-Myanmar Economic Corridor – CMEC)၊ တစ်ရှူးငှက်ပျော၊ ဖရဲ၊ သခွား စတဲ့ မြန်မာ့လယ်ယာကဏ္ဍမှာ တရုတ်နိုင်ငံရဲ့ ရင်းနှီးမြုပ်နှံမှုတွေ၊ ကရင်ပြည်နယ်မှာရှိတဲ့ ရွှေကုက္ကိုလ်မြို့သစ်စီမံကိန်း စတာတွေကို ပဋိပက္ခ ရှုထောင့်အမြင်ကနေ လေ့လာထားပါတယ်။  

သုတေသနစာတမ်းအဖွင့်ကိုတော့ မြန်မာ-တရုတ် သံတမန်ဆက်ဆံရေး အခြေအနေကို သုံးသပ်တာနဲ့ စဖွင့်ထားပါတယ်။ စာတမ်းက မြန်မာ-တရုတ် ဆက်ဆံရေးဟာ အချင်းချင်း အပြန်အလှန် မယုံကြည်မှုအပေါ် အခြေတည်ထားတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ၁၉၄၈ – ၁၉၈၈ ခုနှစ်၊ အနှစ်လေးဆယ် ကာလအတွင်းမှာ ကူမင်တန်ကျူးကျော်မှု၊ တရုတ်ပြည်ယဉ်ကျေးမှုတော်လှန်ရေးရဲ့ အကျိုးဆက်ဖြစ်ပြီး ၁၉၆၇ ခုနှစ်မှာ ဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့ တရုတ်-မြန်မာ အဓိကရုဏ်း၊ ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီအရေး စတာတွေကြောင့် နှစ်နိုင်ငံ သံတမန် ဆက်ဆံရေးအပေါ် သက်ရောက်မှုတွေများစွာ ရှိခဲ့ပါတယ်။ 

၁၉၈၈ -၂၀၁၀ ခုနှစ်တွေအတွင်း တပ်မတော်အစိုးရလက်ထက်မှာတော့ အနောက်နိုင်ငံတွေရဲ့ ဖယ်ကြဉ်မှုနဲ့ စီးပွားရေး ပိတ်ဆို့မှုတို့ကို ရင်ဆိုင်ခဲ့ရတဲ့ မြန်မာအစိုးရဟာ တရုတ်နိုင်ငံအပေါ် များစွာ မှီခိုအားထားခဲ့ရတယ်လို့ စာတမ်းကဆိုပါတယ်။ အထူးသဖြင့် ၂၀၀၇ ခုနှစ်က ကုလသမဂ္ဂလုံခြုံရေးကောင်စီမှာ မြန်မာနိုင်ငံလူ့အခွင့်အရေးနဲ့ပတ်သက်ပြီး တပ်မတော်အစိုးရကို အရေးယူဖို့ အဆိုတင်တဲ့အခါ တရုတ်နိုင်ငံက(ရုရှားနိုင်ငံနဲ့အတူ) ဗီတိုအာဏာသုံးပြီး ပယ်ချခဲ့ပါတယ်။ ဒါဟာ ၁၉၇၃ ခုနှစ်ကစလို့ တရုတ်နိုင်ငံဟာ ထိုင်ဝမ်အရေးနဲ့ ပတ်သက်ခြင်းမရှိဘဲ ကောင်စီရဲ့အဆိုတခုကို ပထမဆုံးအကြိမ် ဗီတိုအာဏာသုံးပြီး ပယ်ချခြင်းလည်း ဖြစ်တယ်လို့ စာတမ်းက ထောက်ပြပါတယ်။ တရုတ်ဟာ မြန်မာ့အရေးနဲ့ပတ်သက်ပြီး ဗီတိုမသုံးခင်မှာ မွန်ဂိုလီးယားအရေး(၁၉၅၅)၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်အရေး(၁၉၇၂)၊ ဂွာတီမာလာအရေး(၁၉၉၇)၊ ကိုဆိုဗိုအရေး(၁၉၉၉) တွေမှာ ဗီတိုသုံးစွဲခဲ့တယ်လို့ လုံခြုံရေးကောင်စီ ဗီတိုအာဏာသုံးတဲ့နိုင်ငံတွေစာရင်းမှာ ဖော်ပြထားတာကို တွေ့ရပါတယ်။ တပ်မတော်အစိုးရကို စစ်ရေး၊ စီးပွားရေးအပြင် နိုင်ငံတကာမျက်နှာစာမှာပါ အထောက်အပံ့ပေးခဲ့လို့ မြန်မာနိုင်ငံ ပြည်သူလူထုအတွင်းမှာ တရုတ်ဆန့်ကျင်ရေး သဘောထားတွေ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ပေါ်ပေါက်ခဲ့တယ်လို့ စာတမ်းက ဆွေးနွေးထားပါတယ်။ 

ငြိမ်းချမ်းရေးနဲ့ ပတ်သက်ရင် တပ်မတော်အစိုးရလက်ထက်မှာ တရုတ်နယ်စပ်မှာ လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခတွေ မရှိသလောက်နည်းပါးခဲ့ပါတယ်။ အစိုးရအကူးအပြောင်းကာလ၊ ၂၀၁၁ ခုနှစ်မှာတော့ နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့စည်းရာမှာ ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်(KIA)နဲ့ သဘောထားကွဲလွဲခဲ့တဲ့အတွက် ကေအိုင်အေနဲ့ တပ်မတော်ကြား အနှစ် ၂၀ နီးပါး ကြာမြင့်ခဲ့တဲ့ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်ဟာ ကျိုးပေါက်ခဲ့ပါတယ်။  

ကိုးကန့်ဒေသမှာ ဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့ တိုက်ပွဲတွေကြောင့် တရုတ်နိုင်ငံအတွင်းက တရုတ်နိုင်ငံသားတွေ သေဆုံးမှုရှိခဲ့ပြီး နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေးကို ပိုဆိုးစေတဲ့အချက်ကတော့ သမ္မတ ဦးသိန်းစိန်အစိုးရက ၂၀၁၁ ခုနှစ်မှာ မြစ်ဆုံစီမံကိန်းကို ရပ်တန့်စေခဲ့တာတွေဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလိုရပ်တန့်စေခဲ့တဲ့အတွက် တရုတ်တို့အနေနဲ့ တုန်လှုပ်အံ့ဩခဲ့ရပြီး သမ္မတ ဦးသိန်းစိန်လက်ထက်မှာ မြန်မာ-တရုတ်ဆက်ဆံရေးဟာ သိသိသာသာ ကျဆင်းခဲ့ရတယ်လို့ စာတမ်းက သုံးသပ်ထားပါတယ်။  

၂၀၁၆ ခုနှစ်မှာ တက်လာတဲ့ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်(NLD) အစိုးရလက်ထက်မှာတော့ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ရဲ့ အနောက်ကမ္ဘာနဲ့ ရင်းနှီးတဲ့ဆက်ဆံရေးကြောင့် တရုတ်နိုင်ငံနဲ့ ဆက်ဆံရေးပိုမိုဆိုးရွားလာနိုင်တယ်လို့ ခန့်မှန်းခဲ့ကြပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဘင်္ဂါလီ(မူရင်း – ရိုဟင်ဂျာ)အကျပ်အတည်းနဲ့ တရုတ်နယ်စပ်က လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခတွေကြောင့် တရုတ်နိုင်ငံအပေါ် ပြန်လည်မှီခိုလာရပါတယ်။ ဒီအချက်တွေအပြင် အစိုးရမဖြစ်ခင် ၂၀၁၅ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲ မလုပ်ခင်ကတည်းက NLD ခေါင်းဆောင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နဲ့ ရင်းနှီးတဲ့ဆက်ဆံရေး ထူထောင်နိုင်ခဲ့တဲ့အကြောင်းတွေ ရေးသားထားတာကိုလည်း ဝေဝေဆာဆာနဲ့ ဖတ်ရှုရမှာပါ။ 

စာတမ်းက ဆက်လက်သုံးသပ်ရာမှာ တရုတ်နိုင်ငံအနေနဲ့ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်တွေအပေါ် လွှမ်းမိုးမှုဟာ အတိုင်းအတာ တခုအထိသာရှိတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်ကတည်းက ရှေ့မတိုး နောက်မဆုတ်သာ ဖြစ်နေတဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးဖြစ်စဉ်က တရုတ်-မြန်မာ စီးပွားရေးစင်္ကြံ ဖော်ဆောင်ဖို့ကို ဦးတည်စေတယ်။ တရုတ်အနေနဲ့ မြန်မာ့ငြိမ်းချမ်း‌ရေးဖြစ်စဉ်နဲ့ပတ်သက်လို့ နိုင်ငံရေးအရ ပြေလည်တာ၊ စစ်ရေးအရ အောင်နိုင်ပြီး လုံးဝငြိမ်းချမ်းရေးရရှိတာမျိုးတွေထက် စီးပွားရေးအရပေါင်းစပ်ပြီး အပစ်ရပ် တည်ငြိမ်နေတာမျိုးကို ပိုလိုလားတယ်။ နောက်တချက်က တရုတ်-မြန်မာ စီးပွားရေးစင်္ကြံစီမံကိန်းတွေက ရှမ်းနဲ့ ရခိုင်ပြည်နယ်ထဲက လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားနေတဲ့ နေရာတွေနဲ့ နီးကပ်စွာတည်ရှိနေတယ်။ ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားရာ နယ်မြေတွေမှာရှိတဲ့ စီမံကိန်းတွေဟာ ဒေသခံတွေရဲ့ သမိုင်းနောက်ခံနဲ့ လက်ရှိနိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး အခြေအနေတွေကို လျစ်လျူရှုခဲ့မယ်ဆိုရင် ပြည်သူလူထုအတွက် မျှော်မှန်းသလောက် အကျိုးဖြစ်ထွန်းမှု မရှိနိုင်ဘူးလို့ လေ့လာသုံးသပ်ထားပါတယ်။  

တရားမဝင် ကုန်သွယ်မှုနဲ့ စိုက်ပျိုးရေးကဏ္ဍကို ချိတ်ဆက်သုံးသပ်ပြရာမှာ တရားမဝင်ကုန်သွယ်ရုံသာမကတော့ဘဲ တရုတ်လုပ်ငန်းရှင်တွေအနေနဲ့ ကိုယ်တိုင်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံ စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်လာကြတယ်လို့ စာတမ်းက ရေးသားထားပါတယ်။ တစ်ရှူးငှက်ပျောစိုက်ပျိုးတာနဲ့ ဖရဲစိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းတွေမှာ မြန်မာနိုင်ငံသား အမည်ခံ ငှားရမ်းလုပ်ကိုင်ကြလေ့ရှိပါတယ်။ နိုင်ငံတော်နဲ့ ဒေသခံမြေပိုင်ရှင်များ အနေနဲ့ အခွန်အခ၊ မြေငှားခနဲ့ အခြေခံအလုပ်သမားတွေအတွက် ပိုမိုများပြားတဲ့ လုပ်ခငွေတွေကို ရေတိုအကျိုးအမြတ်အနေနဲ့ ရရှိကြပါတယ်။ ရေရှည်မှာတော့ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး ပြဿနာနဲ့ ဓာတုမြေဩဇာနဲ့ ပိုးသတ်ဆေးတွေကြောင့် မြေပြင်မှာလုပ်ကိုင်နေသူတွေရဲ့ ကျန်းမာရေး၊ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နဲ့ အခြားသီးနှံစိုက်ပျိုးမှုတွေကို ထိခိုက်စေပါတယ်။ သတိပြုစရာအချက်ကတော့ အစိုးရသာမက လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းတွေကလည်း သူတို့ထိန်းချုပ်ရာ နယ်မြေအသီးသီးမှာ အခွန်အခတွေ ရရှိတတ်ကြလို့ လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခတွေကို ပိုမို ဖြစ်ပွားစေနိုင်ပါတယ်။ အားနည်းချက်တွေကို ထောက်ပြခဲ့ပေမဲ့ သေချာစွာထိန်းချုပ်ကိုင်တွယ်ပြီး ရေရှည်စဉ်ဆက်မပြတ်တိုးတက်ရေးကိုပါ ထည့်သွင်းစဉ်းစားနိုင်မယ်ဆိုရင် မြန်မာ့လယ်ယာကဏ္ဍမှာ တရုတ်ရဲ့ ရင်းနှီးမြုပ်နှံမှုတွေဟာ မြန်မာ့စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေနိုင်တယ်လို့ စာတမ်းက ဆိုပါတယ်။ 

ဒီနှစ်ပိုင်းတွေအတွင်းမှာ ထင်ရှားလာတဲ့ တရုတ်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုဖြစ်တဲ့ ရွှေကုက္ကိုလ်စီမံကိန်းကို တရုတ်ရဲ့ နာမည်ကျော် မဟာဗျူဟာ စီမံကိန်းဖြစ်တဲ့ ခါးပတ်တကွင်းလမ်းတစင်းစီမံကိန်း(Belt and Road Initiative – BRI) နဲ့ချိတ်ဆက်ပြသလေ့ရှိပါတယ်။ လက်နက်ကိုင်ထိန်းချုပ်နယ်မြေမှာရှိတဲ့ ရွှေကုက္ကိုလ်စီမံကိန်းဟာ မြန်မာနိုင်ငံရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကော်မရှင်(Myanmar Investment Commission – MIC) ကခွင့်ပြုတဲ့ ပမာဏထက် ကျော်လွန်နေမှု၊ လျှပ်စစ်မီးကို တရားမဝင် နိုင်ငံဖြတ်ကျော် သုံးစွဲမှုတွေအပြင် လောင်းကစားလုပ်ငန်းတွေကဖြစ်ပေါ်လာနိုင်တဲ့ လူမှုရေးပြဿနာတွေကြောင့် နယ်ခြားစောင့်တပ်နဲ့ ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး(KNU) တို့အကြား နိုင်ငံရေးအရ ပဋိပက္ခဖြစ်လာနိုင်မှုတွေကိုလည်း စာတမ်းက သုံးသပ်ထားပါတယ်။ 

အချုပ်မှာတော့ တရုတ်စီမံကိန်းတွေဟာ မြန်မာနိုင်ငံအတွက် ပဋိပက္ခတွေကို တိုးမြင့်လာစေနိုင်တဲ့ အလားအလာတွေရှိနေသလို တရုတ်နိုင်ငံအတွက်တော့ ဂုဏ်သိက္ခာကို ထိခိုက်မှုတွေနဲ့ စီမံကိန်းတွေအကောင်အထည်ရာမှာ စိန်ခေါ်မှုတွေ မြင့်မားလာနိုင်ပါတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံအနေနဲ့ ဒီစီမံကိန်းတွေကို ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းရာမှာနဲ့ အကောင်အထည်ဖော်ရာမှာ ပိုမိုကောင်းမွန်စွာ ကိုင်တွယ်နိုင်ဖို့နဲ့ ပိုပြီးပွင့်လင်းမြင်သာဖို့လိုပါတယ်။  ဒါပေမဲ့ မြန်မာနိုင်ငံမှာ ဒီအချက်အလက်တွေကို အောင်မြင်စွာ အကောင်အထည်ဖော်နိုင်ဖို့က စွမ်းဆောင်ရည်ပိုင်းမှာ အကန့်အသတ်တွေရှိနေပါတယ်။ ဒါကြောင့် တရုတ်အနေနဲ့လည်း စီမံကိန်းတွေကို ထိန်းကျောင်းနိုင်ဖို့နဲ့ ဒီစီမံကိန်းတွေကနေ မြန်မာနိုင်ငံနဲ့ ပြည်သူလူထုကို အကျိုးဖြစ်ထွန်းစေနိုင်ဖို့ စဉ်းစားဆောင်ရွက်သင့်တယ်လို့ အကြံပြုထားပါတယ်။ 

သန့်အောင်ပိုင်

The post ကုန်သွယ်မှုနှင့် ပဋိပက္ခများ ” မြန်မာ-တရုတ် ဆက်ဆံရေးကို ပုံဖော်ခြင်း” appeared first on ISP Myanmar China Desk.

ရွှေကုက္ကိုလ်ဒေသအား “စစ်မြေပြင်များအဖြစ်မှကာစီနိုများအဖြစ်သို့ပြောင်းလဲရေး”နေပြည်တော်၏မဟာဗျူဟာ 

ရေးသားသူ – ကရင်ငြိမ်းချမ်းရေးအထောက်အကူပြုကွန်ယက်(Karen Peace Support Network) 

ထုတ်ဝေသည့်အဖွဲ့အစည်း – ကရင်ငြိမ်းချမ်းရေးအထောက်အကူပြုကွန်ယက်(Karen Peace Support Network) 

ထုတ်ဝေသည့်ခုနှစ် – ၂၀၂၀ မတ်

ဝက်ဘ်ဆိုက်တွင် ဖတ်ရှုရန် – တို့မြေများကို  လောင်းကစားပစ်ခြင်း – ရွှေကုက္ကိုလ်ဒေသအား “စစ်မြေပြင်မှ ကာစီနိုရုံများအဖြစ်သို့” နေပြည်တော်၏ မဟာဗျူဟာ 

အစီရင်ခံစာမိတ်ဆက်

မြန်မာနိုင်ငံ၏ နှစ်ပေါင်း ၇၀ ကျော်ကြာ ဖြစ်ပွားနေဆဲဖြစ်သည့် လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခများထဲမှ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အချို့သည် တပ်မတော်ထံ လက်နက်နှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးလဲလှယ်ခဲ့ကြပြီး နယ်ခြားစောင့်တပ်အဖြစ် သက်ဆိုင်ရာနယ်မြေများကို ထိန်းချုပ်ထားသည်။ မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် ရေရှည်တည်တံ့စွာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရန်အတွက် ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့်အတူ နိုင်ငံ့စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရန်မှာ ပြည်တွင်း၊ ပြည်ပ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများသည်လည်း အရေးပါလျက်ရှိသည်။ ထိုရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဥပဒေများနှင့် သက်ဆိုင်ရာ အာဏာပိုင်များ၏ မူဝါဒများ၊ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းများကို မလွဲမသွေလိုက်နာရန်နှင့် ဒေသခံများ၏ အကျိုးကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားအကောင်အထည်ဖော်ရန် လိုအပ်ပေသည်။ 

ကရင်ငြိမ်းချမ်းရေးအထောက်အကူပြုကွန်ယက်(Karen Peace Support Network)က ရေးသားပြုစုထုတ်ဝေသည့် Gambling Away Our Lands – Naypyidaw’s “Battlefields to Casinos” Strategy in Shwe Kokko(တို့မြေများကို  လောင်းကစားပစ်ခြင်း – ရွှေကုက္ကိုလ်ဒေသအား “စစ်မြေပြင်မှ  ကာစီနိုရုံများအဖြစ်သို့” နေပြည်တော်၏ မဟာဗျူဟာ) အစီရင်ခံစာသည် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံနယ်စပ်၊ ကရင်ပြည်နယ်ရှိ မြဝတီမြို့အနီးတွင် တရုတ်နိုင်ငံ၏ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုဖြင့်ဆောင်ရွက်နေသည့် ရွှေကုက္ကိုလ်မြို့သစ်စီမံကိန်းအကြောင်းကို လေ့လာထားခြင်းဖြစ်သည်။ အဆိုပါ စီမံကိန်းကို တရုတ်လုပ်ငန်းစု ရာထိုက်(Myanmar Yatai)နှင့် ဗိုလ်မှူးကြီး စောချစ်သူ၏ နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့ပိုင် ချစ်လင်းမြိုင် ကုမ္ပဏီ တို့ပူးပေါင်းထားသည့် မြန်မာရာထိုက်ကုမ္ပဏီမှ အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်နေခြင်းဖြစ်သည်။ 

ကရင်ငြိမ်းချမ်းရေးအထောက်အကူပြုကွန်ယက်သည် ယခုအစီရင်ခံစာတွင် မြန်မာအစိုးရထံသို့ တောင်းဆိုချက် ၂ ခု၊ ရာထိုက်နိုင်ငံတကာဦးပိုင်အုပ်စုထံသို့ ၁ ခုနှင့် တရုတ်အစိုးရထံသို့  ၂ ခုကို တောင်းဆိုထားသည်။ ၎င်းတို့မှာ မြန်မာနိုင်ငံ ရွှေကုက္ကိုလ်စီမံကိန်းနှင့်သက်ဆိုင်သော သဘောတူစာချုပ်အားလုံးကို ဖျက်သိမ်းပေးရေး၊ ရာထိုက် IHG နှင့် မိတ်ဖက်ကုမ္ပဏီများ ထွက်ခွာသွားရေးအတွက် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအနေနှင့် အမိန့်ထုတ်ပေးရန်၊ ရာထိုက်နိုင်ငံတကာဦးပိုင်အုပ်စုအနေနှင့် စီမံကိန်းနှင့်ပတ်သက်သော စာရွက်စာတမ်းများနှင့် စီမံချက်အပြည့်အစုံကို ထုတ်ပြန်ပေးရန်နှင့် တရုတ်အစိုးရအနေနှင့် ရွှေကုက္ကိုလ်စီမံကိန်းကို အရေးပေါ်လေ့လာသုံးသပ်ကာ ရာထိုက်နှင့် လက်အောက်ခံကုမ္ပဏီများကို ဥပဒေနှင့်အညီ ချက်ချင်းစစ်ဆေးပေးရန်၊ ရပ်ဝန်းလမ်းကြောင်းစီမံကိန်း(BRI)တွင် ရွှေကုက္ကိုလ်စီမံကိန်း၏ ပတ်သက်ဆက်နွယ်မှုအနေအထားကို တရားဝင်ထုတ်ပြန်ပေးရန် စသည့် တောင်းဆိုချက် ၅ ခု ဖြစ်သည်။  

ယခုအစီရင်ခံစာတွင် ရွှေကုက္ကိုလ်ဒေသ၏ နောက်ခံသမိုင်းကြောင်းများ၊ စီမံကိန်းဖော်ဆောင်မှုများ၊ ဗမာ့တပ်မတော်ထိပ်ပိုင်းခေါင်းဆောင်ပိုင်းမှ ကျောထောက်နောက်ခံပြုသည့် စီမံကိန်းနှင့်သက်ဆိုင်သော အကြောင်းအရာများ၊ ရာထိုက်၏ ဝေဝါးထွေပြားစေသော ကုမ္ပဏီသမိုင်းကြောင်းနှင့် အွန်လိုင်း လောင်းကစားလုပ်ငန်းနှင့်ပက်သတ်၍ လာအိုနိုင်ငံမှ ရွှေဘိုထန်း(Casino SEZs)၏ အကျိုးအပြစ်များကို လေ့လာထားသော ဖြစ်ရပ်အခြေပြုလေ့လာဆန်းစစ်မှုများကို ဖော်ပြထားသည်။ ယင်းအပြင် စီမံကိန်းလုပ်ငန်းခွင်သို့ တရုတ်အလုပ်သမား အများအပြားရောက်ရှိလာခြင်း၏ အကြောင်းအရင်းများကို ရေးသားထားသည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်အတွင်း မြ၀တီမြို့တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော တရုတ်နိုင်ငံသားများ၏ လိုင်စင်မဲ့မော်တော်ယာဉ်များမောင်းနှင်ခြင်းနှင့် ယာဉ်တိုက်မှုများ၊ ခိုက်ရန်ဖြစ်ပွားမှုများ စသည့် ဥပဒေမဲ့ကျူးလွန်မှူများကြောင့် ဒေသခံများက တရုတ်နိုင်ငံသားများအပေါ် အရေးယူပေးရန် လှုံဆော်မှု ဖြစ်ရပ်များကိုလည်း ဖော်ပြထားသည်။ တရုတ်အလုပ်သမားများသည် အစပိုင်း၌ မြ၀တီမြို့တွင် နေထိုင်ခဲ့ကြသော်လည်း ယင်းအချက်များကြောင့် နောက်ပိုင်းတွင် BGF ၏စောင့်ရှောက်မှုအောက်တွင် တည်ရှိသော ရွှေကုက္ကိုလ်ဒေသသို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့သည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။   

မြန်မာတပ်မတော်နှင့် ဆက်စပ်လုပ်ကိုင်နေသော စီးပွားရေး လုပ်ငန်းများအား ပိတ်ဆို့ရန် Burma Campaign Uk မှ ထုတ်ပြန်ထားသော အမည်ပျက်စာရင်းတွင် ရာထိုက် IHG ပါဝင်နေသည်။ ရာထိုက် IHG သည် တပ်မတော်လက်အောက်ရှိ BGF အကာအကွယ်ဖြင့် ရွှေကုက္ကိုလ်မြို့သစ်စီမံကိန်းအား Casino SEZs အဖြစ် လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်နေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ ရင်းနှီးမြုပ်နှံမှုကော်မရှင်သို့ တင်ပြခဲ့သော ခွင့်ပြုမိန့်တွင် အဆောက်အဦများ ဆောက်လုပ်ခြင်း၊ တည်းခိုခြင်းဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများနှင့် အဆင့်မြင့်အိမ်ရာ(Villa) ၅၉ လုံးသာ တည်ဆောက်ခွင့်ပြုခဲ့သော်လည်း ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းများကို ခွင့်ပြုချက်ထက်ပို၍ အင်ပြည့်အားပြည့် ဆက်လက် ဖော်ဆောင်နေခြင်းကြောင့် ကရင်ပြည်နယ်အစိုးရက သွားရောက်စစ်ဆေးခဲ့ရာ ယင်းနောက်တွင် ဥပဒေ၊ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းများ ချိုးဖောက်မှုကြောင့် စီမံကိန်းအား ယာယီဆိုင်းငံ့ထားခဲ့သည်။ သို့သော် စီမံကိန်းကို ရပ်ဆိုင်းကြောင်း ကြေညာထားသော်လည်း ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းများကို တရုတ်လုပ်သားများဖြင့် ဆက်လက်လုပ်ကိုင်နေသည်ဟု ဒေသခံများက ဆိုသည်။ 

ရာထိုက်၏ Master Plan တွင် အထူးစီးပွားရေးဇုန်ဟု ဖော်ပြထားသည်ဟု အစီရင်ခံစာက ဆိုသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အထူးစီးပွားရေးဇုန် ဥပဒေများနှင့် ကွဲလွဲနေသော အဆိုပါစီမံကိန်းသည် “နယ်စပ်ဒေသဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဦးစီးဌာနအနေနှင့် ဗမာ့တပ်မတော်မှ ဦးဆောင်သော နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန အောက်တွင်ရှိပြီး ဝန်ကြီးဌာန၏အဓိကလုပ်ငန်းစဉ်တခုမှာ “နယ်စပ်ဒေသနှင့်တိုင်းရင်းသားလူမျိုးသား ဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်ရေးအတွက် အထူးဖွံ့ဖြိုးရေးဒေသများ သတ်မှတ်ဆောင်ရွက်ရန်” ဖြစ်သည်ကို ထည့်သွင်းစဉ်းစား သုံးသပ်လျှင် ရွှေကုက္ကိုလ်စီမံကိန်းကို အဆိုပါဝန်ကြီးဌာနက တရားဝင်ခွင့်ပြုချက်ပေးခဲ့သည်ဟု မှတ်ထင်ယူဆနိုင် ပေသည်” ဟု အစီရင်ခံစာကဆိုသည်။  

ရွှေကုက္ကိုလ်စီမံကိန်းတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံလျက်ရှိသော ရာထိုက်နိုင်ငံတကာဦးပိုင်အုပ်စုသည် တရုတ်အစိုးရက အားပေးထောက်ခံသော တရားဝင်မှုရှိသည့် စီးပွားရေးအဖွဲ့အစည်းတခုအဖြစ် ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် တံဆိပ်ကပ်မြှင့်တင်နေသလို၊ စီမံကိန်းအား တရုတ်နိုင်ငံ၏ ရပ်ဝန်းလမ်းကြောင်းစီမံကိန်း၏ အစိတ်အပိုင်းတခု အဖြစ်ပုံဖော်နေသည်။ သို့သော် လက်တွေ့တွင်မူ ရာထိုက်ကုမ္ပဏီ၏ နောက်ခံအချက်အလက်များမှာ ဝေဝါးနေသလို အဆိုပါစီမံကိန်းအား တရုတ်အစိုးရ၏ အောက်းပေးထောက်ခံမှုရှိသည်ဟူသည့် ခိုင်မာသော သက်သေအထောက်အထားမရှိဘဲ ဒီဂျစ်တယ်လောင်းကစားလုပ်ငန်းများနှင့်သာ များစွာဆက်စပ်လျက်ရှိသည်ဟု အစီရင်ခံစာတွင် ထောက်ပြထားသည်။ 

အစီရင်ခံစာပါ အွန်လိုင်း လောင်းကစားလုပ်ငန်းနှင့် ပက်သတ်၍ လာအိုနိုင်ငံမှ ရွှေဘိုထန်း(Casino SEZs)၏ အကျိုးအပြစ်များကို လေ့လာထားသော ဖြစ်ရပ်အခြေပြုလေ့လာဆန်းစစ်မှုများသည်လည်း စိတ်ဝင်စားဖွယ်ဖြစ်သည်။ လာအို-တရုတ် နယ်စပ်တွင် ကာစီနိုရုံများ ပေါ်ပေါက်လာကာ ၂၀၀၇ ခုနှစ် အစပိုင်းတွင် အလျင်အမြန်တိုးတက်ခဲ့သော်လည်း ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ရာဇဝတ်မှုများ ထူပြောလာခြင်းကြောင့် တရုတ်အာဏာ ပိုင်များက ကန့်သတ်ပိတ်ပင်ခဲ့ရာ ၂၀၁၁ တွင် အဆိုပါအထူးစီးပွားရေးဇုန်မှာ ပိတ်သိမ်းခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။  

အချုပ်အားဖြင့် ဆိုရသော် ဒေသခံများအနေနှင့် စီမံကိန်းနှင့်ပတ်သက်သော အကျိုးအပြစ်များကို မသိရှိရခြင်း၊ လယ်ယာမြေသိမ်းဆည်ခံရခြင်း၊ ဒေသခံများ အလုပ်အကိုင်အခွင့်အလမ်း မရရှိဘဲ  တရုတ်အလုပ်သမားများသာ အလုံးအရင်းဖြင့် ဝင်ရောက်လာခြင်း၊ ဒေသခံများနှင့် တရုတ်လူမျိုးများအကြား ပြဿနာများအား BGF မှ အာဏာလွှမ်းမိုးခြင်းများ၊ ရာထိုက် IHG ၏ မလည်ရှုပ်စီမံကိန်းနှင့် ဒွိဟဖြစ်ဖွယ်ရာ ကုမ္ပဏီအချက်အလက်များကို ဖတ်ရှုရမည်ဖြစ်သည်။ ယခု အစီရင်ခံစာကို ဗမာ နှင့် အင်္ဂလိပ် ဘာသာစကား နှစ်မျိုးစလုံးဖြင့် ကရင်ငြိမ်းချမ်းရေးအထောက်အကူပြုကွန်ယက်(Karen Peace Support Network)က ထုတ်ဝေထားသည်။ 

အစီရင်ခံစာ မိတ်ဆက်မူရင်း 

ဤအစီရင်ခံစာတွင် အငြင်းပွားဖွယ် ရွှေကုက္ကိုလ် “မြို့သစ်” စီမံကိန်းနှင့်ပတ်သက်၍ ရရှိနိုင်သမျှ သတင်းချက်အလက်များကို အသေးစိတ်လေ့လာဆန်းစစ်ကာ သုံးသပ်ဆွေးနွေးတင်ပြထားသည်။ စီမံကိန်းသည် မြ၀တီမြို့၏ မြောက်ဘက်ဆယ်မိုင်ခန့်အကွာ ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ်ရှိ ဌာနေတိုင်းရင်းသား ကရင်လူမျိုးတို့၏ နယ်မြေပေါ်တွင် မကာအိုစတိုင် ဧရာမကာစီနိုလောင်းကစားမြို့တော်တခု တည်ဆောက်လျက်ရှိသော စီမံကိန်းဖြစ်၏။ စီမံကိန်းရင်းနှီးမြုပ်နှံသူများမှာ ရာထိုက်နိုင်ငံတကာဦးပိုင်အုပ်စု(Yatai International Holding Group) အမည်ရ ကုမ္ပဏီတခုဖြစ်ပြီး ဗိုလ်မှူးကြီး ချစ်သူ ဦးဆောင်သည့် နယ်မြေခံကရင်နယ်ခြားစောင့်တပ် (BGF)နှင့် မိတ်ဖက်လက်တွဲပူးပေါင်းကာ “မြန်မာရာထိုက် ရွှေကုက္ကိုလ်အထူးစီးပွားရေးဇုန်(Myanmar Yatai Shwe Kokko Special Economic Zone) စီမံကိန်းဟူသောအမည်ဖြင့် တရား၀င် အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်ခြင်းဖြစ်သည်။ ၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ နှစ်ကုန်ပိုင်းအရောက်တွင် ထောင်ချီသော တရုတ်အလုပ်သမားများ ရောက်ရှိနေခဲ့ခြင်းနှင့်အတူ ရွှေကုက္ကိုလ်ရွာ အရှေ့ဘက်အရပ်ရှိ လယ်ကွင်းများသည် ကြီးမားကျယ်ပြန့်သော ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းခွင်တခုအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားခဲ့ပြီဖြစ်ပြီး လူနေတိုက်ခန်းများ၊ လုံးချင်းအပန်းဖြေအိမ်ရာများ၊ ဟိုတယ်များနှင့် ကာစီနိုလောင်းကစားရုံများအဖြစ် အလျင်အမြန် စတင်ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ မြေဧက သုံးသောင်းကျော် လွှမ်းခြုံပါ၀င်မည်ဖြစ်ပြီး အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၅ ဘီလီယံ ကုန်ကျမည်ဖြစ်ကြောင်း ကုမ္ပဏီ၏ စီမံချက်များတွင် လေ့လာတွေ့မြင်ခဲ့ရသည်။  

KPSN အကြောင်း 

ကရင်ငြိမ်းချမ်းရေးအထောက်အကူပြုကွန်ယက်(KPSN)သည် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ကရင်လူထုအခြေပြု အဖွဲ့အစည်းများပါဝင်သည့် အကြီးမားဆုံးကွန်ရက်တခု ဖြစ်သည်။ KPSN အဖွဲ့ဝင်များသည် လုံခြုံမှုကင်းမဲ့ပြီး ပဋိပက္ခသက်ရောက်မှုခံရသော ကရင်လူမှုအသိုက်အဝန်းများ၊ နိုင်ငံတွင်း အိုးအိမ်ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူများနှင့် ဒုက္ခသည်များအတွက် ဆယ်စုနှစ်ပေါင်းများစွာ လူသားချင်းစာနာခြင်းဆိုင်ရာ အထောက်အပံ့များကူညီများကို ပံ့ပိုးပေး လာခဲ့သည်။ KPSN သည် ဒေသခံကရင်တိုင်းရင်းသား လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းများကို လုပ်ပိုင်ခွင့်များ မြှင့်တင်ပေးခြင်း၊ ငြိမ်းချမ်းရေးလုပ်ငန်းစဉ်အကြောင်း အသိပညာပေးခြင်း၊ လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုများအား  မှတ်တမ်းတင်ခြင်းနှင့် မြန်မာနိုင်ငံ ကရင်တိုင်းရင်းသားဒေသများအတွင်း ရေရှည်တည်တံ့မည့် တန်းတူညီမျှသော ငြိမ်းချမ်းရေး ရရှိရေး စည်းရုံးလှုံ့ဆော်ခြင်းများကို ဆောင်ရွက်သည်။ 

ဇေရှိုင်းဗိုလ်

The post တို့မြေများကို လောင်းကစားပစ်ခြင်း appeared first on ISP Myanmar China Desk.

ရေးသားသူ – Priscilla Clapp

ထုတ်ဝေသည့်အဖွဲ့အစည်း – United States Institute of Peace

ထုတ်ဝေသည့်ကာလ – ၂၀၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ

စာတမ်းအပြည့်အစုံရယူရန် – The Intersection of Investment and Conflict in Myanmar

သုတေသနစာတမ်းမိတ်ဆက်

နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ဖို့အတွက် ပြည်တွင်းပြည်ပ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတွေက အရေးပါတဲ့ အခန်းကဏ္ဍမှာရှိနေပါတယ်။ ဒီလိုရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုစီမံကိန်းတွေကို ဖော်ဆောင်ရာမှာ မြေပေါ်မြေအောက် သယံဇာတတွေ ထုတ်ယူတာပဲဖြစ်ဖြစ်၊ စက်မှုဇုန်တွေ၊ အခြေခံအဆောက်အအုံတွေကို တည်ဆောက်တာပဲဖြစ်ဖြစ်၊ ဒေသခံပြည်သူလူထုတွေရဲ့ နေ့စဉ်ဘဝတွေအပေါ်မှာ အနည်းနဲ့အများဆိုသလို သက်ရောက်မှုတွေ ရှိပါတယ်။ အထူးသဖြင့် ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားရာဒေသတွေမှာ ပွင့်လင်းမြင်သာမှု အားနည်းတဲ့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတွေနဲ့ကြုံတွေ့ရရင် ပိုမိုဆိုးရွားတဲ့ အကျိုးဆက်ကို ဖြစ်ပေါ်စေပါတယ်။

ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတွေကို ဖော်ဆောင်ရာမှာ ရေတိုစီးပွားရေးအကျိုးအမြတ်ကို ရှေးရှုရန်လိုအပ်သလို ရေရှည်မှာလည်း ပြည်သူလူထုရဲ့ လူမှုစီးပွားဘဝတွေကိုမြှင့်တင်ရန် ချိတ်ဆက်ဆောင်ရွက်သွားနိုင်ဖို့ အရေးကြီးပါတယ်။ ဒီလိုဆောင်ရွက်နိုင်ရေးမှာ အရပ်ဘက်အဖွဲ့အစည်းတွေနဲ့ ဒေသခံပြည်သူလူထုရဲ့ အသံတွေကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားဖို့ အရေးပါတဲ့အကြောင်းကို ယခုသုတေသနစာတမ်းက ထောက်ပြထားပါတယ်။ ယခုဒီ မိတ်ဆက်ဆောင်းပါးမှာ အထက်ပါ သုတေသနစာတမ်းကို အကျဉ်းချုံးပြီး တင်ပြသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

Priscilla Clapp ရေးသားပြုစုပြီး အမေရိကန်ငြိမ်းချမ်းရေးအင်စတီကျု (United States Institute of Peace, USIP) ကထုတ်ဝေတဲ့ The Intersection of Investment and Conflict in Myanmar (မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများနှင့် ပဋိပက္ခတို့အကြား ဆုံမှတ်) သုတေသနစာတမ်းဟာ မြန်မာနိုင်ငံမှာရှိတဲ့ နိုင်ငံခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတွေရဲ့ ပဋိပက္ခပေါ်မှာ သက်ရောက်မှုတွေနဲ့ ဒီရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတွေကို ဘယ်လိုကိုင်တွယ်နိုင်မလဲဆိုတာကို လေ့လာထားတာပါ။ အရပ်ဘက်အဖွဲ့အစည်းတွေနဲ့ ဒေသခံပြည်သူလူထုရဲ့  ပါဝင်မှုအခန်းကဏ္ဍကို ပိုမိုမြှင့်တင်ခြင်းအားဖြင့် နိုင်ငံတော်နဲ့ ပြည်သူလူထုရဲ့ အကျိုးစီးပွားကို မြှင့်တင်နိုင်တဲ့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုစီမံကိန်းတွေကို ဖော်ဆောင်နိုင်မယ်လို့ စာတမ်းရှင်က ဆိုထားပါတယ်။ တနည်းအားဖြင့် စည်းစနစ်ကျတဲ့ နိုင်ငံခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံတွေဖြစ်လာဖို့ အစိုးရရဲ့ မူဝါဒကောင်းတွေအပြင် အရပ်ဘက်အဖွဲ့အစည်းတွေနဲ့ ချိတ်ဆက်ဆောင်ရွက်နိုင်ဖို့လည်း လိုအပ်တယ်ဆိုတာကို ထောက်ပြထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။

သုတေသနစာတမ်းအဖွင့်ကို တရုတ်ရဲ့ မဟာဗျူဟာအစီအမံဖြစ်တဲ့ ခါးပတ်တကွင်း လမ်းတစင်း (The Belt and Road in Myanmar) နဲ့ စထားပါတယ်။ တရုတ်-မြန်မာစီးပွားရေးစင်္ကြံမှာ တရုတ်က ကနဦး အဆိုပြုထားတဲ့ စီမံကိန်း ၂၀၊ ၃၀ ခန့်ရှိပြီး ဒီထဲမှာမှ မြန်မာအစိုးရ ခွင့်ပြုထားတဲ့ စီမံကိန်းတွေထဲမှာ ကချင်နဲ့ ရှမ်းနယ်စပ်က စီးပွားရေးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုဇုန်တွေ၊ မူဆယ်-မန္တလေး ရထားလမ်း ဖြစ်တန်ချေလေ့လာဆန်းစစ်မှုနဲ့ ကျောက်ဖြူအထူးစီးပွားရေးဇုန်တို့ ပါဝင်ပါတယ်။ ကျောက်ဖြူရေနက်ဆိပ်ကမ်းစီမံကိန်းကို ပမာဏလျှော့ချဖို့ ညှိနှိုင်းခဲ့တာတွေ၊ တရုတ်နဲ့ BRI ကို ပူးပေါင်းအကောင်အထည်ဖော်ရေးအတွက် နားလည်မှုစာချွန်လွှာ မရေးထိုးခင်မှာ မြန်မာအစိုးရကသူတို့ လိုလားတဲ့ အကြိုသဘောတူညီမှုတွေ ဆွေးနွေးခဲ့တာတွေကို ထောက်ပြပြီး BRI စီမံကိန်းတွေနဲ့ပတ်သက်ရင် မြန်မာအစိုးရအနေနဲ့ သတိထားပြီး ကိုင်တွယ်နေတယ်လို့ သုံးသပ်ထားပါတယ်။ အလားတူပဲ မြန်မာနိုင်ငံက ချမှတ်ထားတဲ့ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရေရှည်တည်တံ့ခိုင်မြဲပြီး ဟန်ချက်ညီသော ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုစီမံကိန်း (၂၀၁၈-၂၀၃၀) (Myanmar Sustainable Development Plan – MSDP) နဲ့ Project Bank အစီအစဉ်တွေဟာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုစီမံကိန်းတွေကို ကောင်းမွန်စွာ ကိုင်တွယ်နိုင်ဖို့ အထောက်အပံ့ဖြစ်စေတဲ့ မူဘောင်တွေ ဖြစ်တယ်။

ဒါပေမဲ့ လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက်ပိုင်း မြန်မာ့စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို ကြည့်တဲ့အခါ တပ်မတော်က နိုင်ငံရေးနဲ့ စီးပွားရေးဆိုင်ရာ အဓိကကဏ္ဍတွေမှာ ထိန်းချုပ်ထားခြင်း၊ ကြိုးနီစနစ်ကြီးထွားခဲ့ခြင်း၊ အစိုးရဝန်ကြီးဌာနတွေ၊ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွေနဲ့ တရားစီရင်ရေးကဏ္ဍတွေမှာ နက်ရှိုင်းစွာအမြစ်တွယ်နေတဲ့ အကျင့်ပျက်ခြစားမှုတွေ ရှိနေခြင်း၊ သယံဇာတကြွယ်ဝတဲ့ တိုင်းရင်းသားဒေသတွေမှာ လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခတွေ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေခြင်းတို့ကြောင့် MSDP ကို လက်တွေ့ အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရာမှာ အဟန့်အတားတွေဖြစ်နေတယ်လို့ စာတမ်းရှင်က ထောက်ပြထားပါတယ်။

ဒါအပြင် မြောက်မြားစွာသော ယူနန်အခြေစိုက် တရုတ်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတွေဟာ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်ဒေသတွေမှာ ရှိနေပြီး အဲဒါတွေဟာ ဗဟိုအစိုးရ ကွပ်ကဲထိန်းချုပ်နိုင်မှု အပြင်ဘက်မှာ ရှိနေတယ်ဆိုတာကို ထောက်ပြထားပါတယ်။

ဒါကိုထောက်ပြရာမှာ ကရင်ပြည်နယ်မှာအကောင်အထည်ဖော်နေတဲ့ ရွှေကုက္ကိုလ်မြို့ပြစီမံကိန်းကို ဥပမာပြုခဲ့ပါတယ်။ ကာစီနိုလောင်းကစားလုပ်ငန်းတွေနဲ့ အခြားဖျော်ဖြေရေး လုပ်ငန်းတွေပါဝင်ပြီး တရုတ်နိုင်ငံကခရီးသွားတွေကို ဦးတည်ပုံရတဲ့ ဒီစီမံကိန်းကို အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂၂ ဒသမ ၅ သန်းနဲ့ မြေ ၂၅ ဧကပေါ်မှာ ဆောက်လုပ်ဖို့ကို  မြန်မာနိုင်ငံရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကော်မရှင်က ခွင့်ပြုထားခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ စီမံကိန်းရဲ့ပမာဏဟာ လက်တွေ့မှာ အဆပေါင်းများစွာ ပိုမိုကြီးမားနိုင်ပါတယ်။ ဒါအပြင် တရုတ်အလုပ်သမားတွေ၊ အင်ဂျင်နီယာတွေ အလုံးအရင်းနဲ့ အကောင်အထည်ဖော်နေတဲ့ စီမံကိန်းကနေ ရရှိမယ့်အကျိုးအမြတ်တွေဟာ တရုတ်နိုင်ငံထဲကိုသာ ပြန်လည်စီးဝင်မှာဖြစ်တယ်လို့ ဒေသခံတွေက ထောက်ပြကြပါတယ်။ ဒီရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတွေဟာ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်တွေထိန်းချုပ်တဲ့ဒေသတွေမှာ ရှိနေပြီး တရားမဝင်နယ်စပ်ကုန်သွယ်မှုတွေလည်း ရှိနေတာကြောင့် MSDP မူဘောင်အောက်မှာ ဒီရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတွေရဲ့ ပါဝင်လာနိုင်မှုက မေးခွန်းထုတ်စရာ ဖြစ်နေတယ်လို့ စာတမ်းရှင်က ဆွေးနွေးထားပါတယ်။

အတိတ်က ဥပမာတွေကို ပြန်ကြည့်ရင် တရုတ်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတွေဟာ တပ်မတော်ပိုင်စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွေ၊ အခွင့်ထူးခံ စီးပွားရေးသမားတွေ၊ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တွေနဲ့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်လေ့ရှိတာကြောင့် လက်နက်ကိုင်တွေရဲ့ အခန်းကဏ္ဍ ပိုမိုကြီးမားလာစေပါတယ်။ ငြိမ်းချမ်းရေးမရသေးဘဲ တရုတ်-မြန်မာ စီးပွားရေးစင်္ကြံစီမံကိန်းတွေကို အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်ခြင်းကြောင့် စင်္ကြံလမ်းတစ်လျှောက် စစ်အင်အားချဲ့ထွင်မှုတွေနဲ့အတူ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားမှုတွေ ပိုမိုကျယ်ပြန့်လာစေတာကို တွေ့ရပါတယ်။ ဒါအပြင် မြန်မာအစိုးရအနေနဲ့ စီမံကိန်းကြီးတွေကို အကောင်အထည်ဖော်တဲ့အခါမှာ ဒေသခံပြည်သူလူထုနဲ့ ဆွေးနွေးဖို့၊ လူမှုစီးပွားနဲ့ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် သက်ရောက်မှုတွေအပေါ် (ဒါကို စနစ်တကျလေ့လာဖို့အတွက် စည်းမျဉ်းစည်းကမ်း၊ လမ်းညွှန်ချက်တွေ ရှိပေမဲ့) လုံလောက်တဲ့ ထည့်သွင်းစဉ်းစားမှုတွေ မရှိခဲ့ခြင်းကို စာရေးသူက ထောက်ပြထားပါတယ်။

ဒါကြောင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတွေကို ကိုင်တွယ်နိုင်ဖို့ အစိုးရအနေနဲ့ မူဘောင်တွေ ချထားပေမဲ့ ဒါတွေကို အကောင်အထည်ဖော်တဲ့နေရာမှာ အရပ်ဘက် အဖွဲ့အစည်းတွေနဲ့ ဒေသခံပြည်သူလူထုရဲ့ ပါဝင်နိုင်မှု အခန်းကဏ္ဍကို ချဲ့ထွင်နိုင်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။

ပွင့်လင်းမြင်သာမှု အားနည်းနေဆဲဖြစ်တဲ့ တရုတ်-မြန်မာ စီးပွား ရေးစင်္ကြံလမ်းတလျှောက် စီမံကိန်းတွေ ပိုမို ပွင့်လင်းမြင်သာလာဖို့ အတွက် အရပ်ဘက်အဖွဲ့အစည်းတွေကလည်း ဒေသခံပြည်သူလူထု၊ အစိုးရတို့နဲ့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ဖို့ လိုပါတယ်။ အရပ်ဘက်အဖွဲ့အစည်း တွေဟာ ပဋိပက္ခနယ်ပယ်များစွာမှာ ဆောင်ရွက်နေတဲ့အတွက် ရင်းနှီး မြှုပ်နှံမှု အဟန့်အတားတွေကို တခြားဒေသတွေက အတွေ့အကြုံတွေနဲ့ ပေါင်းစပ်ပြီး ဒေသခံတွေအပေါ် ထိခိုက်မှု အနည်းဆုံးနဲ့ အကျိုးရှိအောင် ကူညီဆောင်ရွက်ပေးနိုင်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

အချုပ်ဆိုရရင်တော့ MSDP ဟာ စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ဖို့အတွက်သာမက ဒီမိုကရေစီအလေ့အထတွေ ထွန်းကားလာဖို့အတွက်ပါအသုံးဝင်တဲ့ မူဘောင်တခုဖြစ်ရုံသာမက ငြိမ်းချမ်းရေးဖြစ်စဉ်မှာ အစိုးရနဲ့ တိုင်းရင်းသားလူနည်းစုတွေအတွက် ထိရောက်တဲ့ ချိတ်ဆက်မှုတွေလုပ်ဆောင်ဖို့အတွက် ကနဦးခြေလှမ်းလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ MSDP ကို အကောင်အထည်ဖော်တဲ့နေရာမှာ ဒေသခံပြည်သူလူထုရဲ့အသံတွေ ပါဝင်လာမှုမရှိရင်တော့ အနှစ်သာရမရှိတဲ့ စီမံချက်တစ်ခုသာ ဖြစ်နေပါလိမ့်မယ်လို့ စာတမ်းရှင်က ရေးသားထားပါတယ်။

စာတမ်းအကျဉ်းချုပ်

• မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရေရှည်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု အစီအစဉ်များကို လမ်းညွှန်မှုပေးနိုင်ရန်အတွက် အစိုးရသည် မူဝါဒမူဘောင်အသစ်တစ်ခု(MSDP)ကို ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ချမှတ်ခဲ့သည်။ ပုဂ္ဂလိက၊ ပြည်တွင်းပြည်ပ နိုင်ငံပိုင်လုပ်ငန်းများနှင့် ဖက်စပ်လုပ်ငန်းများသည် အကြီးစားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုစီမံကိန်းများကို မြန်မာပြည်တွင်း၌ ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ အကယ်၍သာ မူဝါဒကို အပြည့်အဝအကောင်အထည် ဖော်နိုင်ခဲ့မည်ဆိုလျှင် ထိုလုပ်ငန်းများအား နိုင်ငံတကာ စံချိန်၊ စံနှုန်းများနှင့် ကိုက်ညီလိုက်နာလာစေအောင် ဆောင်ရွက်နိုင်မည် ဖြစ်သည်။
• နိုင်ငံရေးနှင့် အင်စတီကျူးရှင်းဆိုင်ရာအဓိကအဟန့်အတားများကို ကျော်လွှားနိုင်ခြင်းမရှိပါက အစိုးရ၏မူဝါဒမှာ စိတ်ကူးယဉ်ဆန္ဒသက်သက်သာ ဖြစ်နေပါလိမ့်မည်။ ယင်းအဟန့်အတားများတွင် အချို့သော နိုင်ငံရေးနှင့် စီးပွားရေးကဏ္ဍများတွင် တပ်မတော်၏ထိန်းချုပ်ထားမှု၊ သယံဇာတကြွယ်ဝသော နိုင်ငံ၏ အစွန်အဖျားပိုင်းတွင် လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခများ ဖြစ်ပွားနေမှုနှင့် အကျင့်ပျက်ခြစားမှု တို့ပါဝင်သည်။
• မြန်မာအစိုးရသည် အခြေခံအဆောက်အဦခေတ်မီဖွံ့ဖြိုးစေလိုသောကြောင့် တရုတ်-မြန်မာစီးပွားရေး စင်္ကြံ(CMEC)ကို အကောင်အထည်ဖော်ရန် နှစ်နိုင်ငံအကြား မူအားဖြင့် သဘောတူညီပြီး ဖြစ်သည်။ တရုတ်-မြန်မာစီးပွားရေးစင်္ကြံတွင် တရုတ်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ပါဝင်နေသည်။ အကျိုးဆက်အဖြစ် အထက်ပါစီမံကိန်းများမှာ နှစ်နိုင်ငံစီးပွားရေးကို ယခင်ကထက် ပိုမိုနီးစပ်လာစေမည် ဖြစ်သည်။
• မူဝါဒအသစ်ကို အကောင်အထည်ဖော်ရန် လိုအပ်သောစွမ်းဆောင်ရည်ကို ထိန်းထေဖို့ရာ နေပြည်တော်(အစိုးရ)အနေဖြင့် အရပ်ဘက်အဖွဲ့အစည်းများ(CSOs)၏ စွမ်းရည်ကို အသုံးချရန် အကြံပြုလိုပါသည်။ CSO အများစုမှာ ပဋိပက္ခနယ်ပယ်များတွင် တက်ကြွစွာလှုပ်ရှားနေပြီး ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုအသစ်များက ဒေသခံလူထုအကျိုးစီးပွားဖြစ်ထွန်းစေအောင် ကူညီဆောင်ရွက်ပေးနိုင်ပါလိမ့်မည်။

သန့်အောင်ပိုင်

The post မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများနှင့် ပဋိပက္ခတို့အကြား ဆုံမှတ် appeared first on ISP Myanmar China Desk.

ရေးသားသူ – သန္ဓိအုပ်ချုပ်စီမံမှုအဖွဲ့

ထုတ်ဝေသည့်အဖွဲ့ – သန္ဓိအုပ်ချုပ်စီမံမှုအဖွဲ့

ထုတ်ဝေသည့်ခုနှစ် – ၂၀၁၉၊ နိုဝင်ဘာ

စာတမ်းအပြည့်အစုံရယူရန် – မြစ်ကြီးနားစီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးမှုဇုန်စီမံကိန်း-သန္ဓိစွမ်းရည်မြှင့်တင်မှုအဖွဲ့

အစီရင်ခံစာအနှစ်ချုပ်

အများပြည်သူဆိုင်ရာ အခြေခံအဆောက်အအုံစီမံကိန်းများနှင့် အစိုးရ-ပုဂ္ဂလိက ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများကို စောင့်ကြည့်လေ့လာ‌ရေး ဒုတိယအကြိမ်အစီရင်ခံစာအဖြစ် သန္ဓိစွမ်းရည်မြှင့်တင်မှုအဖွဲ့က ပြုစုထုတ်ဝေလိုက်ခြင်းဖြစ်ပြီး မြစ်ကြီးနား စီးပွားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုဇုန်စီမံကိန်း(Myitkyina Econmomic Development Zone-MEDZ)၏ အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်မှုများအပေါ် လေ့လာဆန်းစစ် သုံးသပ်ထားသည်။

တရုတ်-မြန်မာ စီးပွားရေးစင်္ကြံ(CMEC) ၏ အစိတ်အပိုင်းတခုဖြစ်ပြီး အစိုးရ-ပုဂ္ဂလိက ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုပုံစံဖြင့် လုပ်ဆောင်မည့် MEDZ  စီမံကိန်းသည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနား၏ မြေဧရိယာ ၂၀၀၀ ဟက်တာခန့်ကို အသုံးပြုမည်ဟု ခန့်မှန်းထားသောကြောင့် တရုတ်-မြန်မာ ဆက်ဆံရေးကို အတိုင်းအတာတခုအထိ သက်ရောက်နိုင်မည်ဖြစ်ရာ သတိထားရမည့်ကိစ္စတခု ဖြစ်ပါသည်။ တရုတ်နိုင်ငံ၏ ယူနန်ထိန်ချုံးဟန်ရင်း ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကုမ္ပဏီ(Yunnan Tengchong Heng Young Investment Company-YTHIC) နှင့် ကချင်ပြည်နယ်အစိုးရတို့ကြား အစိုးရ-ပုဂ္ဂလိက အကျိုးတူပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မည် ဖြစ်သည်။  စီမံကိန်း၏ မြေနေရာသည် တိုင်းရင်းသားပဋိပက္ခများ ဖြစ်ပွားရာဒေသနှင့် အခြားသော တရားမဝင်လှုပ်ရှားမှုများ ဖြစ်ပွားလေ့ရှိရာ ဒေသများနှင့် နီးစပ်နေသောကြောင့် ယင်းစီမံကိန်းသည် တရုတ်ရင်းနှီးမြှုပ်မှုများအပေါ်ထားရှိသည့် မကောင်းသောအမြင်များကို ပိုမိုဆိုးရွားလာစေနိုင်ပါသည်။

ယခုအစီရင်ခံစာသည် MEDZ စီမံကိန်းအပေါ် လေ့လာခြုံငုံ သုံးသပ်ထားခြင်းဖြစ်ပြီး MEDZ ကဲ့သို့ အစိုးရ-ပုဂ္ဂလိက ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးစီမံကိန်း၏ ကြုံတွေ့နိုင်ရမည့် အန္တရာယ်များကို ဖွံ့ဖြိုးရေးနှင့် ဆောက်လုပ်ရေး၊ လုပ်ငန်းလည်ပတ်ရေးနှင့် ထိန်းသိမ်းရေး၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စီးပွားရေး၊ ဥပဒေရေးရာ၊ စည်းမျဉ်းများနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့် နိုင်ငံရေး အစရှိသဖြင့် အခန်းကဏ္ဍ ငါးခုခွဲ၍ လေ့လာဆန်းစစ်ထားသည်။

ဆန်းစစ်တွေ့ရှိမှုများအပေါ် ခြုံငုံသုံးသပ်မှုအရ MEDZ စိမံကိန်းသည် ဆုံးရှုံးနိုင်မှု အန္တရာယ်နှင့် ရင်ဆိုင်ရနိုင်ခြေ မြင့်မားနေပါသည်။

တရုတ်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကုမ္ပဏီ YTHIC ၏ ရှင်းလင်းပြတ်သားသော နောက်ကြောင်းရာဇဝင်၊ မှတ်တမ်းမှတ်ရာများ မရှိမှုနှင့် ပွင့်လင်းမြင်သာမှုမရှိသောအစိုးရ၏ အုပ်ချုပ်မှုတို့ကြောင့် MEDZ စီမံကိန်းသည် ဖွံ့ဖြိုးရေးနှင့် ဆောက်လုပ်ရေးဆိုင်ရာ ဆုံးရှုံးမှု အန္တရာယ်များ မြင့်မားနိုင်သည်။

ထို့အပြင် တရုတ်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကုမ္ပဏီ YTHIC ၏ အကျိုးစီးပွားဆိုင်ရာ ပဋိပက္ခများနှင့်အတူ တရုတ်-မြန်မာ နယ်စပ်ဒေသတလျှောက်ရှိ တရားမဝင် မှောင်ခိုလုပ်ငန်းများကြောင့် လုပ်ငန်းလည်ပတ်ရေးနှင့် ထိန်းသိမ်းရေးဆိုင်ရာ ဆုံးရှုံးနိုင်မှု အန္တရာယ်မှာလည်း အထူးအရေးကြီးပါသည်။ MEDZ စီမံကိန်းသည် စီမံကိန်းအတွက် ကျသင့်ငွေများကို အများပြည်သူသိရှိစေရန် ဖော်ပြထားသော်လည်း စီမံကိန်း၏ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုမှ ရရှိလာမည့် အကျိုးအမြတ်များနှင့် စီးပွားရေးအခွင့်လအမ်း၊ အလားအလာများအပေါ် ခန့်မှန်းထားမှုများ မရှိသောကြောင့် ကချင်ပြည်နယ်အစိုးရနှင့် ဒေသခံများအတွက် ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ ဆုံးရှုံးမှု အန္တရာယ်များ ကြုံတွေ့ရနိုင်မှု မြင့်မားပါသည်။

မြန်မာနိုင်ငံ မြေလွတ်၊ မြေလပ်နှင့် မြေရိုင်း စီမံခန့်ခွဲမှုဥပဒေ(Myanmar’s Vacant, Fallow and Virgin Land Management Law-VFV Law) သည် ဌာနေ လူမှုအသိုင်းအဝိုင်း၏ မြေယာများအား သိမ်းယူမှုအပေါ် လုံလောက်သော ကာကွယ်မှုများကို မပေးနိုင်သောကြောင့် ဥပဒေရေးရာ၊ စည်းမျဉ်းများနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ ဆုံးရှုံးမှုအန္တရာယ်မျးသည် အထူးရေးပြုရမည့် ကိစ္စရပ်ဖြစ်ပါသည်။

နိဂုံးချုပ်အနေဖြင့် စီမံကိန်း၏ တည်နေရာမှာ ဒေသတွင်း ပဋိပက္ခများ ဖြစ်ပွားရာဒေသအတွင်း ရှိသောကြောင့် နိုင်ငံရေးအရ ဆုံးရှုံးမှုအန္တရာယ်များ ကြုံတွေ့ရနိုင်ပါသည်ဟု သုံးသပ်ရပါသည်။

ယင်းစီမံကိန်းမှ ကြုံတွေ့နိုင်သော ဆုံးရှုံးမှုအန္တရာယ်များကို လျှော့ချရန်အတွက် မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရအနေနှင့် CMEC နှင့် ရပ်ဝန်းနှင့် ပိုးလမ်းမ(BRI) မဟာစီမံကိန်းများနှင့်ပတ်သက်သော လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ချက်များကို ပွင့်လင်းမြင်သာမှု အားကောင်းရေးအတွက် အလေးထားဆောင်ရွက်သင့်ပါသည်ဟု  သန္ဓိစွမ်းရည်မြှင့်တင်ရေးအဖွဲ့က အကြံပြုအပ်ပါသည်။ အစိုးရက ချမှတ်ထားသော စီမံကိန်းဘဏ်၏ မူဘောင်များသည် အစိုးရ-ပုဂ္ဂလိက ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများ ပိုမိုပွင့်လင်းမြင်သာမှုရှိစေရေးအတွက် လုံလောက်မှုမရှိသေးပါ။ အစိုးရအနေနှင့် ဌာနေလူမှုအဖွဲ့အစည်းကို ကာကွယ်ရန်နှင့် ပွင့်လင်းမြင်သာမှုအားကောင်းလာစေရေးအတွက် သက်ဆိုင်သော ဥပဒေများနှင့် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများကို ပိုမိုခိုင်မာလာစေရန် ဆောင်ရွက်ရန် လိုအပ်ပါသည်။

The post မြစ်ကြီးနားစီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးမှုဇုန် စီမံကိန်း appeared first on ISP Myanmar China Desk.

စာတမ်းရေးသားသူ – Myint Myint Kyu

ထုတ်ဝေသည့်အဖွဲ့အစည်း – Regional Center for Social Science and Sustainable Development (RCSD)

ထုတ်ဝေသည့်ရက်စွဲ – ၂၀၁၈၊ ဖေဖော်ဝါရီ

စာတမ်းအကျဉ်းချုပ်

ဤစာတမ်းသည် မြန်မာနိုင်ငံအရှေ့မြောက်ဘက်၊ နယ်စပ်ဒေသဖြစ်သော ကိုးကန့်ဒေသတွင် လွှမ်းမိုးပျံ့နှံ့လျက်ရှိသည့် ကာစီနိုလောင်းကစားလုပ်ငန်းများကို လေ့လာဆန်းစစ်ထားခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

ကိုးကန့်သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ဗဟိုအစိုးရမှ တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုထားသော တရုတ်စကားပြောသည့် လူနည်းစုတိုင်းရင်းသားဖြစ်သည်။ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသအဖြစ် လူသိများသော ကိုးကန့်ဒေသသည် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိပြီး တချိန်က ဘိန်းထုတ်လုပ်မှုနှင့်ပတ်သက်၍ နာမည်ကြီးခဲ့သည်။ ကာစီနိုလုပ်ငန်းများသည် ၁၉၈၉ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင်  ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပြီး ထိုလုပ်ငန်းများအနေနှင့် ဒေသ၏ စီးပွားရေး၊ လူမှုရေးကဏ္ဍတို့တွင် မည်သို့သက်ရောက်နေသည်ကို လေ့လာရန် ကာစီနိုရုံအလုပ်သမားများနှင့် ကိုးကန့်ဒေသခံများအား ဤစာတမ်းအတွက်တွေ့ဆုံမေးမြန်းထားသည်။  

The post Gambling as Development: A Case Study of Myanmar’s Kokang Self-administered Zone appeared first on ISP Myanmar China Desk.

ရေးသားသူ – Henrik Hallgren and Richard Ghiasy

ထုတ်ဝေသည့်အဖွဲ့ – SIPRI Insights on Peace and Security

ထုတ်ဝေသည့်ခုနှစ် – ၂၀၁၇၊ ဒီဇင်ဘာ

စာတမ်းအပြည့်အစုံ – Security and Economy on the Belt and Road: Three Country Case Study

စာတမ်းအကျဉ်းချုပ်

ရပ်ဝန်းနှင့် လမ်းကြောင်း(BRI)စီမံကိန်း အဆိုပြုချက်သည် တရုတ်နိုင်ငံအနေနှင့်  ၎င်း ကြုံတွေ့ရနေရသည့် ပြည်တွင်းနှင့် ပြည်ပ တွန်းအားများအား တုန့်ပြန်မှု တစ်ခုဖြစ်သည်။ ထိုစီမံကိန်းသည် စီမံကိန်းတွင်ပါဝင်သော နိုင်ငံများအကြား နီးကပ်စွာချိတ်ဆက်ရေးနှင့် တည်ငြိမ်မှုများကို ဖန်တီးပေးနိုင်မည့် အလားအလာများရှိသည်။

သို့သော် စိုးရိမ်ပူပန်မှုများကို ဖြေရှင်းရန်နှင့် အပြုသဘောမဆောင်သော တုန့်ပြန်မှုများကို လျော့ပါးစေရန်အတွက် များပြားသောဒေသခံများနှင့် နိုင်ငံတကာမှပါဝင်ပတ်နိုင်သည့် သူများအား ပိုမိုကျယ်ပြန့်စွာ ထည့်သွင်းစဉ်းစာရန် လိုအပ်သည်။

ဤစာတမ်းမှ ထောက်ပြထားသည်မှာ ရပ်ဝန်းနှင့် လမ်းကြောင်း(BRI)အဆိုပြုချက်အောက်တွင်ရှိသော စီမံကိန်းများသည် စီမံကိန်းဒေသများနှင့် နယ်စပ်ဖြတ်ကျော်လုံခြုံရေးတွင် သက်ရောက်မှုများရှိလာမည်ဖြစ်သည်။ ထိုစီမံကိန်းများသည် အိမ်ရှင်နိုင်ငံများရှိ ယန္တရားများ၊ အဖွဲ့အစည်းများ၏ အားနည်းချက်များကို ပိုမိုသိသာလာစေသလို ဘယ်လာရု၊ မြန်မာနှင့် ဥဇဘက်ကစ္စတန် နိုင်ငံများ၏ ဥပမာများတွင် တွေ့ရှိနိုင်သည်။

ရပ်၀န်းနှင့် လမ်းကြောင်း(BRI)အဆိုပြုချက် အောင်မြင်ရေးအတွက်  လိုအပ်ချက်များနှင့်အတူ တရုတ်နိုင်ငံသည် လုံခြုံရေးရာပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများတွင် ပိုမိုတက်ကြွစွာပါဝင်လာသည်။ တရုတ်နိုင်ငံ၏ဆောင်ရွက်မှုများသည် ပြည်တွင်းရေးဝင်ရောက်မစွက်ဖက်ခြင်းဟူသည့် ၄င်း၏ မူဝါဒများ တစတစပြောင်းလဲလာမှုများကို ထင်ဟပ်လျက်ရှိသည်။ သို့သော် မျက်မှောက်အချိန်အထိ လေ့လာချက်များအရ တရုတ်နိုင်ငံ၏ ရပ်၀န်းနှင့် လမ်းကြောင်း(BRI)စီမံကိန်းများနှင့် စပ်လျဉ်းသည့် လုံခြုံရေးရာကိစ္စရပ်များကို ကိုင်တွယ်ပုံသည် တသတ်မတ်ထဲမရှိသေးသည်ကို တွေ့ရသည်။

ယခု စာတမ်းတွင် တရုတ်နိုင်ငံ၏ ပိုးလမ်းမစီမံကိန်းတွင်ပါဝင်သော နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေးနှင့် လုံခြုံရေး အနောက်ခံ မတူညီသည့် ဘယ်လာရု၊ မြန်မာနှင့် ဥဇဘက်ကစ္စတန် နိုင်ငံတို့တွင် မည်သို့သော စီးပွားရေးနှင့် လုံခြုံရေးရှုထောင့်များကို အသုံးပြုသည်ကို ရေးသားထားပါသည်။

The post Security and Economy on the Belt and Road: Three Country Case Study appeared first on ISP Myanmar China Desk.

ရေးသားသူ – Yun Sun

ထုတ်ဝေသည့်အဖွဲ့ – United States Institute of Peace

ထုတ်ဝေသည့်ခုနှစ် – ၂၀၁၇၊ မတ်

စာတမ်းအပြည့်အစုံ – China and Myanmar’s Peace Process

စာတမ်းအကျဉ်းချုပ်

မြန်မာ့နိုင်ငံငြိမ်းချမ်းရေးလုပ်ငန်းစဉ်ပေါ်ရှိ အကျိုးစီးပွားကို တရုတ်နိုင်ငံ၏ စိတ်ဝင်စားမှုများသည် ကချင်နှင့် ရှမ်းပြည်နယ်များရှိ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်များ၊ အထူးသဖြင့် ကချင်လွက်မြောက်ရေးတပ်မတော်(KIA)၊ ဝ(UWSA)နှင့် ကိုးကန့်(MNDAA) လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့တို့နှင့် အဓိကဆက်စပ်လျက်ရှိသည်။ 

ယင်းတိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များသည် တရုတ်နိုင်ငံအတွင်းတွင် နေထိုင်ကြသော တိုင်ရင်းသားများနှင့် သမိုင်းနှင့် ယဉ်ကျေးမှုချင်း နီးစပ်သည်သာမက နိုင်ငံရေးနှင့် စီးပွားရေး ချိတ်ဆက်မှုများပါ ရှိသည်။

တရုတ်နိင်သည်  အခြားနိုင်ငံ၏ ပြည်တွင်းရေးတွင် ဝင်ရောက်မစွက်ဖက်ရေးနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးမှုများကို ပံ့ပေးပေးခြင်းဟူသော နိုင်ငံခြားရေးမှုဝါဒကို တရားဝင်ကိုင်စွဲထားသည်။ သို့သော် လက်တွေ့တွင် တရုတ်နိုင်ငံ၏ လုပ်ရပ်များမှာ ချမှတ်ထားသည့် မူဝါဒများနှင့် ကိုက်ညီမှုရှိ၊ မရှိ ဆိုသည်မှာ ဒွိဟဖြစ်စေသည်။

လက်တလောတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များနှင့် အစိုးရကြား ငြိမ်းချမ်းရေး ရရှိနိုင်မည်ဟု တရုတ်နိုင်ငံအနေနှင့် မယုံကြည်ပါ။ ထို့ကြောင့် မြန်မာ့ငြိမ်းချမ်းရေးဖြစ်စဉ်အတွင်း တရုတ်နိုင်ငံ၏ ပါဝင်မှုများသည် မရေရာသော အခြေအနေများစွာအတွက် ကြိုတင်ပြင်ဆင်ရန်နှင့်  လူးသာလွန့်သာရှိစေရန် ဦးစားပေးစဉ်းစားသည်။ 

တရုတ်-မြန်မာ နယ်စပ်ဒေသရှိ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများသို့ အထူးအကျိုးစီးပွားများရှိသော လူပုဂ္ဂိုလ်နှင့် အဖွဲ့အစည်းများ၏ ငွေကြေးအထောက်အပံ့များပေးမှုများသည် မြန်မာ့ငြိမ်းချမ်းရေးတွင် တရုတ်နိုင်ငံ၏ ပါဝင်ပတ်သတ်မှုအခန်းကဏ္ဍကို ပိုမိုရူပ်ထွေးသွားစေသည်။ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့(NLD) အစိုးရလက်ထက်တွင် တရုတ်-မြန်မာဆက်ဆံရေးမှာ တိုးတက်လာသည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် ကျင်းပသော ငြိမ်းချမ်းရေး ညီလာခံတက်ရောက်ရန် တရုတ်နိုင်ငံသည် တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်များကို ဖျောင်းဖျတိုက်တွန်းခဲ့သည်။ သို့သော် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အနာဂတ် ငြိမ်းချမ်းရေးလုပ်ငန်းစဉ်များတွင် တရုတ်နိုင်ငံ၏ ပါဝင်မှုသည် နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေး၏လားရာနှင့် တရုတ်နိုင်ငံ၏ မိမိ၏အကျိုးစီးပွားကို အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်၊ ရှုမြင်ပုံ ပြောင်းလဲမှုများအပေါ်တွင် အခြေခံမည်ဖြစ်ပါသည်။

The post China and Myanmar’s Peace Process appeared first on ISP Myanmar China Desk.