ရေးသားသူ – ကရင်နီအကြီးစားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုစောင့်ကြည့်ရေးကွန်ရက်(KMIW)

ထုတ်ဝေသည့်အဖွဲ့ – ကရင်နီအကြီးစားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုစောင့်ကြည့်ရေးကွန်ရက်(KMIW)

ထုတ်ဝေသည့်ခုနှစ် – ၂၀၂၀၊ နိုဝင်ဘာ

စာတမ်းအပြည့်အစုံရယူရန် – ပူးပေါင်းကြံစည်မှုနောက်ကွယ်မှ လျှို့ဝှက်အစီအစဉ် သို့မဟုတ် ကယား(ကရင်နီ)ပြည်တွင် အကောင်အထည်ဖော်ရန်လျာထားသည့် Myanmar-Global South Industrial Park စက်မှုဥယျာဉ်စီမံကိန်း

ရှင်းလင်းချက် –  ယခုစာတမ်းပါ အချက်အလက်များသည် ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် နိုဝင်ဘာလ အစောပိုင်းကာလများကိုသာ ထင်ဟပ်မည်ဖြစ်ပါသည်။

တရုတ်နိုင်ငံနှင့် မြန်မာနိုင်ငံသည် ရပ်ဝန်းလမ်းကြောင်း(BRI)စီမံကိန်းများကို ပူးပေါင်းအကောင်အထည်ဖော်ရန် အတွက် သဘောတူညီမှုများရရှိထားပြီး ထိုမူဘောင်အောက်တွင် စီမံကိန်းများစွာကို ဆွေးနွေးအကောင်အထည် ဖော်နေကြသည်။ သို့သော် မည်သည့်စီမံကိန်းများသည် ရပ်ဝန်းလမ်းကြောင်း(BRI)အဆိုပြုချက်အောက်တွင် အကျုံးဝင်သော စီမံကိန်းများဖြစ်သည်၊ လက်ရှိ စီမံကိန်းပေါင်း မည်မျှကို ဆွေးနွေးအကောင်အထည်ဖော်နေသည် ဆိုသည့် တိကျသော စာရင်ဇယားထုတ်ပြန်ချက်များ မရှိသေးပေ။ သို့ဖြစ်ရာ ရပ်ဝန်းလမ်းကြောင်း(BRI)စီမံကိန်း အဆိုပြုချက်နှင့်အတူ တရုတ်နိုင်ငံ၏ နယ်ပယ်အသီးသီးမှ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများသည် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်။ အဆိုပါရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများတွင် စိုက်ပျိုးရေး၊ သတ္တုတူးဖော်ရေး မှအစ မြို့သစ်တည်ဆောက်ရေး၊ နည်းပညာဆိုင်ရာကဏ္ဍများအထိ ပါဝင်ပြီး သဘာ၀ပတ်ဝန်းကျင်ထိခိုက်ပျက်စီးမှုများ၊ လူမှုစီးပွားဘ၀သက်ရောက်မှုများနှင့် ပဋိပက္ခသက်ရောက်မှုများအရ အငြင်းပွားဖွယ်စီမံကိန်းကြီးများလည်း ပါဝင်နေသည်ကိုတွေ့ရသည်။

နိုင်ငံတနိုင်ငံ၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် ပမာဏကြီးမားသော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုစီမံကိန်းများသည် အရေးကြီးသော အခန်းကဏ္ဍတွင် ရှိနေသော်လည်း ထိုစီမံကိန်းများသည် နိုင်ငံနှင့် ပြည်သူလူထု၏ အကျိုးစီးပွားကို ဦးတည်ရှေးရှုသော စီမံကိန်းများဖြစ်ရန် လိုအပ်ပေသည်။ ထို့ပြင် နိုင်ငံအတွင်းသို့ လာရောက်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံကြသော နိုင်ငံခြားစီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်များသည် သက်ဆိုင်ရာနိုင်ငံ၏ အချုပ်အခြာအာဏာနှင့် ဒေသခံပြည်သူလူထု၏ လူ့အခွင့်အရေးကို လေးစားလိုက်နာရန်လိုအပ်ပြီး ယင်းအတွက် အစိုးရအနေဖြင့် ထိန်းကျောင်းမှုများ၊ ထိရောက်သောစည်းကြပ်မှုများနှင့် ကြီးကြပ်စိစစ်ခြင်းများကို စီမံကိန်းခွင့်မပြုမီနှင့် စီမံကိန်းစတင် အကောင်အထည်ဖော်ချိန်မှစတင်၍ စီမံကိန်းပြီးဆုံးသည်အထိ ဥပဒေ၊ နည်းဥပဒေများအရ ဆောင်ရွက်ရန်လိုအပ်ပေသည်။

အထက်ပါ အချက်များကို ထောက်ပြဝေဖန်ထားသော “ပူးပေါင်းကြံစည်မှုနောက်ကွယ်မှ လျှို့ဝှက်အစီအစဉ် သို့မဟုတ် ကယား(ကရင်နီ)ပြည်တွင် အကောင်အထည် ဖော်ရန်လျာထားသည့် Myanmar-Global South Industrial Park စက်မှုဥယျာဉ်စီမံကိန်း အစီရင်ခံစာ” ကို ကရင်နီအကြီးစားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု စောင့်ကြည့်ရေးကွန်ရက်က ရေးသားပြုစုခဲ့သည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၊ ဖယ်ခုံမြို့ရှိ မြေ ၁၂၈၂၄ ဒသမ ၁၇ ဧကမှ သယံဇာတ သတ္တုများကို အကြီးစာတူးဖော်ခြင်းနှင့် ကယားပြည်နယ်၊ လွိုင်ကော်မြို့ရှိ မြေ ၃၀၀ ဧကပေါ်တွင် သတ္တုအရည်ကျို/သန့်စင်စက်ရုံ တည်ဆောက်ခြင်း စသည့် ကြီးမားသော စက်မှုဥယျာဉ် စီမံကိန်း၏ နောက်ကွယ်မှ လျို့ဝှက်အစီအစဉ်များအကြောင်းကို ရေးသားထားသည့် အစီရင်ခံစာနှင့် မိတ်ဆက်လိုပါသည်။

အစီရင်ခံစာတွင် Myanmar-Global South Industrial Park စက်မှုဥယျာဉ်စီမံကိန်း၏ စီမံကိန်းချဉ်းကပ်မှုနောက်ခံအကြောင်းအရာ၊ မြေအသုံးပြုမှုအစီအစဉ်တွင်ပါဝင်သော အကြောင်းအရာများနှင့် စီမံကိန်းနှင့် သက်ဆိုင်သော အသေးစိတ်အချက်အလက်များ၊ ကယားပြည်နယ်ရှိ အရပ်ဘက်လူမှုအဖွဲ့အစည်းများ၏ အိတ်ဖွင့်ပေးစာမှတဆင့် ပြည်နယ်အစိုးရနှင့် ပြည်နယ်လွှတ်တော်၏ တင်ပြချက်များ၊ ဖြေရှင်းချက်များကို အသေးစိတ်ဖော်ပြထားသည့်အပြင် ကရင်ပြည်နယ်ရှိ ရထိုက်မြို့သစ်(ရွှေကုက္ကိုမြို့သစ်)စီမံကိန်း၏ နောက်ကွယ်မှဖြစ်ရပ်များနှင့် နှိုင်းယှဉ်လေ့လာချက်များကို ရေးသားဖော်ပြထားသည်။

ကယား(ကရင်နီ)ပြည်နယ်၊ လွိုင်ကော်မြို့နယ်၌ အကောင်အထည်ဖော်ရန် တရုတ်နိုင်ငံ Hunan Global South Industrial Company (HGSIC)က ၂၀၁၈ ခုနှစ် ဧပြီတွင် အဆိုပြုထားသော မြန်မာ-ကမ္ဘာ့တောင်ပိုင်း စက်မှုဥယျာဉ် စီမံကိန်း (Myanmar-Global South Industrial Park) သည် ရပ်ဝန်းလမ်းကြောင်း (BRI) စီမံကိန်းများထဲမှ တခုဖြစ်သည်ဟု အစီရင်ခံစာက ဆိုသည်။ အဆိုပါစီမံကိန်းကို အပိုင်း သုံးပိုင်းခွဲကာ စုစုပေါင်းမြေဧကပေါင်း ၃၀၀ ပေါ်တွင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂၅၅ သန်းခန့်ကို ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသွားမည်ဖြစ်သည်။ ထိုကဲ့သို့ ကြီးမားလှသော စက်မှုဥယျာဉ်၏စီမံကိန်း အဆင့် ၁ အဖြစ် မြေ ၅ ဧကတွင် ရုံးနှင့် စီမံခန့်ခွဲမှုစင်တာ တည်ဆောက်ခြင်း၊ စီမံကိန်း အဆင့် ၂ အဖြစ် မြေ ဧက ၁၀၀ တွင် ခဲသတ္တုထုတ်ကုန် ထုတ်လုပ်ရေး အရည်ကျို/သန့်စင်စက်ရုံ၊ စီမံကိန်း အဆင့် ၃ အဖြစ် မြေ ၁၉၅ ဧကတွင် အဆင့်မြင့်ဟိုတယ်များ၊ ထောက်ပံ့ရေးစင်တာများ၊ အပန်းဖြေဧရိယာများ၊ နိုင်ငံတကာကျောင်းများ၊ လုပ်ငန်းခွင်ဆိုင်ရာ သင်တန်းစင်တာများနှင့် အခြားသောအဆောက်အအုံများ ပါဝင်မည်ဖြစ်သည်။ ယခုအခါတွင် တရုတ်နိုင်ငံမှ HGSIC လုပ်ငန်းစုနှင့် မြန်မာနိင်ငံမှ ရတနာကုဋေသိုက်ကုမ္ပဏီလိမိတက်တို့ ပူးပေါင်းကာ မြန်မာနိုင်ငံရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကော်မရှင်ထံတွင် Global South Industrial Company ဟူသော ဖက်စပ်ကုမ္ပဏီကို မှတ်ပုံတင်ပြီး စီမံကိန်း အဆင့် ၂ ဖြစ်သည့် ခဲသတ္တုထုတ်ကုန် ထုတ်လုပ်ရေး အရည်ကျို/သန့်စင်စက်ရုံကို တည်ဆောင်ပြီးစီး လည်ပတ်နေပြီဖြစ်သည်။ အဆိုပါ အမေရိကန်ဒေါ်လာ သန်း ၅၀ တန်ဖိုးရှိသော သတ္တုစက်ရုံကို မြန်မာနိုင်ငံရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကော်မရှင်က သက်တမ်း နှစ် ၅၀ ခွင့်ပြုထားသည်။

ယခုအစီရင်ခံစာ၏ အဆိုအရ ထွက်ရှိလာမည့် သတ္တုကုန်ချောများကို ပြည်ပသို့ ရာနှုန်းပြည့် တင်ပို့မည်ဖြစ်ပြီး မြေ ၁၁၃ ဧက ကျယ်ဝန်းသော အဆိုပါစီမံကိန်းအတွက် နှစ်စဉ်မြေငှားရမ်းခမှာ တဧကလျှင် ကျပ် ၉၆၀၀၀ ကျော် ဖြင့် တနှစ်လျှင် မြန်မာကျပ်ငွေ ၁၀၈ သိန်းကျော်သာ ရရှိမည် ဖြစ်သည်။ ပမာဏနည်းပါးလှသော ထိုမြေငှားရမ်းခအား ပြည်နယ်အစိုးရက ပြန်လည်စိစစ်၍ မြေငှားခွန်ကို တနှစ်လျှင် ကျပ်သိန်း ၂၇၀ ကျော်သို့ ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို့ နှစ်စဉ်ကုန်ချော တန်ချိန် ၅,၀၀၀ ခန့် ထုတ်လုပ်မည့် စက်ရုံကို ပုံမှန်လည်ပတ်နိုင်ရန်အတွက် သတ္တုလုပ်ကွက်အများအပြား လိုအပ်မည်ဖြစ်သည်။ အဆိုပါလိုအပ်ချက်များကို ဖြည့်ဆည်းရန်အတွက် တရုတ်နိုင်ငံမှ HGSIC လုပ်ငန်းစုသည် မြန်မာနိုင်ငံရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကော်မရှင်ထံတွင် Southern Non-ferrous Metal Company Limited နှင့် Myanmar Kayan Southern International Company Limited ဟူသော ကုမ္ပဏီခွဲနှစ်ခုတည်ထောင်ကာ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်ရှိ စုစုပေါင်းမြေဧရိယာ ဧက ၁၂,၀၀၀ ကျော် အကျယ်အဝန်းရှိသည့် သတ္တုလုပ်ကွက် ၃ ကွက်မှ ကုန်ကြမ်းရယူသွားမည်ဟု အစီရင်ခံစာတွင် ဖော်ပြထားသည်။ အဆိုပါ ကုမ္ပဏီခွဲများထဲမှ လုပ်ကွက် မြေ ၉၆၆၉ ဧက ရရှိထားသည့် Myanmar Kayan Southern International Company Limited ၏ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပမာဏတွင် တရုတ်နိုင်ငံသားများမှ ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်ပြီး ကျန် ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းကို ဒေသခံလက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းတခုမှ လူပုဂ္ဂိုလ်များက ပါဝင်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံထားခြင်းဖြစ်သည်။

အဆိုပါစီမံကိန်းများကို မြန်မာနိုင်ငံရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကော်မရှင်၏ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံခွင့် ခွင့်ပြုမိန့်လက်မှတ်ဖြင့်သာ အခြေခံ၍လုပ်ဆောင်နေသော်လည်း ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းခြင်းဆိုင်ရာဥပဒေ၊ နည်းဥပဒေနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိခိုက်မှုဆိုင်ရာ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများနှင့်အညီ လိုက်နာဆောင်ရွက်ခြင်းကို မတွေ့ရှိရဟု အစီရင်ခံစာက ဆိုသည်။
မြန်မာနိုင်ငံရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ကော်မရှင်၏ ခွင့်ပြုနိုင်သော စီမံကိန်းတခုသည် ခွင့်ပြုမိန့်ရရန်အတွက် လုပ်ငန်းစဉ်အရ ပုံမှန်အမြင့်ဆုံးကြာချိန် ရက်ပေါင်း ၇၀-၁၀၀ အထိ ရှည်ကြာနိုင်သော်လည်း ယခုကဲ့သို့ ရာစုနှစ်တဝက်ကျော် အချိန်ကြာမြင့်မည်ဖြစ်သော စီမံကိန်းကိုမူ ၁၇ ရက်အတွင်း ခွင့်ပြုမိန့်ထုတ်ပေးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ယင်းကဲ့သို့ ခွင့်ပြုမိန့်ကို မြန်ဆန်တိုတောင်းစွာ ထုတ်ပေးရန်အတွက် မည်သို့သောတွန်းအားများ၊ ဖိအားပေးခြင်းများနှင့် ပူးပေါင်းကြံစည်ခြင်းများ ရှိနေမည်နည်းဆိုသည်ကိုလည်း ပွင့်လင်းမြင်သာစွာဖော်ထုတ်ရမည်ဟု အစီရင်ခံစာက ထောက်ပြဝေဖန်ထားသည်။ မြန်မာနိုင်ငံရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကော်မရှင်၏ တရားဝင်သတင်းထုတ်ပြန်ချက်အရ ခွင့်ပြုမိန့်ရရန် ကြာချိန်မှာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူကတင်ပြလာသော အဆိုပြုချက်ကို စိစစ်လက်ခံကာ ရက်ပေါင်း ၆၀ အတွင်း ခွင်ပြုမိန့် ထုတ်ပေးရသည်ဟု ဆိုသည်။

အစီရင်ခံစာ၏ အဆိုအရ စီမံကိန်း အဆင့် ၃ တွင် အကောင်အထည်ဖော်မည့် လုပ်ငန်းများသည် လက်ရှိ ကရင်ပြည်နယ်ရှိ ရွှေကုက္ကိုမြို့သစ် စီမံကိန်းများနှင့် ဆင်တူနေသောကြောင့် မည်ကဲ့သို့ အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်မည်ဟူသော အဖြေကို ဖော်ထုတ်ပေးရန် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ (NLD)အစိုးရအား တောင်းဆိုထားသည်။ ယခုအဆိုပြုစီမံကိန်းသည် ကယား(ကရင်နီ)ပြည်၏ အကြီးဆုံးနိုင်ငံခြားဖက်စပ်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုစီမံကိန်းတခု ဖြစ်လာမည်ဟု အစီရင်ခံစာက ဆိုသည်။
အဆိုပါ စက်မှုဥယျာဉ်စီမံကိန်းအစီအစဉ်နှင့်ပတ်သက်သော အကြောင်းအရာများအား အများပြည်သူများ၊ လူထုအခြေပြု အရပ်ဘက်လူမှုအသင်းအဖွဲ့များနှင့် မူဝါဒဆိုင်ရာ ပြောင်းလဲမှု ပြုလုပ်နိုင်သောသူများ အကြားတွင်ပင် လက်လှမ်းမီသိရှိမှုသည် အလွန်ပင်အားနည်းလျက်ရှိနေသေးသည်ဟု စီမံကိန်းနှင့် သက်ဆိုင်သော သတင်းအချက်အလက်ရပိုင်ခွင့်၊ ပွင့်လင်းမြင်သာမှုဆိုင်ရာ သတင်းအချက်အလက်ရရှိမှုတို့နှင့်ပက်သတ်၍ အစီရင်ခံစာက ထောက်ပြထားသည်။ အဆိုပါစီမံကိန်းလုပ်ငန်းများ၏ နောက်ခံအကြောင်းအရာများ၊ ပါဝင်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံထားကြသောသူများနှင့် ၎င်းတို့၏ ဆက်နွှယ်မှုကွန်ရက်များ၊ ၎င်းတို့၏ နောက်ကွယ်မှ ရှိနေသော ပါဝင်ပတ်သက်သူများ၏ အကြောင်းအရာများကို သက်ဆိုင်ရာအစိုးရအဆင့်ဆင့်သည် အများပြည်သူများ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်သိရှိအောင် ဖော်ထုတ်ရန်လိုအပ်ပြီး အလွန်ရှုပ်ထွေးလှသော ၎င်းတို့၏ပါဝင်ပတ်သက်မှုနှင့် ရည်ရွယ်ချက်များကို မဖော်ထုတ်နိုင်ပါက ဒေသခံပြည်သူများအတွက်သာမက နိုင်ငံအတွက်ပါ ဆိုးရွားသော ထိခိုက်သက်ရောက်မှုများကို ဖြစ်စေမည်ဟု အစီရင်ခံစာက ဝေဖန် သတိပေးထားသည်။

အစီရင်ခံစာထုတ်ဝေသည့် အဖွဲ့အစည်း၏ နောက်ခံသမိုင်းကြောင်း

Karenni Mega Investment Watch (KMIW) ကရင်နီအကြီးစားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုစောင့်ကြည့်ရေးကွန်ရက်သည်  ၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ သြဂုတ်တွင် ဖွဲ့စည်းလိုက်သော ကွန်ရက်အဖွဲ့အစည်းတခုဖြစ်ပြီး ကွန်ရက်အတွင်းတွင် ကယား(ကရင်နီ)ပြည်နယ်တွင်အခြေပြုသော လူ့အခွင့်အရေး၊ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်၊ မြေယာအခွင့်၊ တောင်သူလယ်သမား၊ ဌာနေတိုင်းရင်းသားနှင့် နိုင်ငံရေး စသည်တို့နှင့်ပတ်သက်၍ အခွင့်အရေးဆိုင်ရာအရေးများတွင် ပါဝင်လုပ်ဆောင်နေသည့် လူထုအခြေပြုအရပ်ဘက်လူမှုအသင်းအဖွဲ့ ငါးဖွဲ့ဖြင့် ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ စတင်ဖွဲ့စည်းသည့်အချိန်မှစ၍ ကယား(ကရင်နီ)ပြည်အတွင်းရှိ အကြီးစားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုစီမံကိန်းများ၏ လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်အခွင့်အရေးဆိုင်ရာချိုးဖောက်မှုများ၊ ၎င်းတို့၏ ပွင့်လင်းမြင်သာမှု၊ တာဝန်ယူ တာဝန်ခံမှု၊ အကျင့်ပျက်ချစားမှုတို့နှင့်ပတ်သက်၍ သတင်းအချက်အလက်များမှတ်တမ်းတင်ခြင်း၊ ဒေသခံပြည်သူလူထုများအား စွမ်းဆောင်ရည်မြှင့်တင်ခြင်းနှင့် ဒေသခံပြည်သူများအနေနှင့် လူ့အခွင့်အရေးကို တိုးတက်ခံစားရရှိစေရေးတို့အတွက် စည်းရုံးလှုံ့ဆော်ခြင်းများကို ဆောင်ရွက်နေသည်။ ကရင်နီအကြီးစားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုစောင့်ကြည့်ရေးကွန်ရက်၏ ထုတ်ဝေခဲ့ပြီးသော အစီရင်ခံစာများနှင့် ဆောင်းပါးများကို https://keanearthrights.org/en/home/ တွင် လေ့လာနိုင်ပါသည်။

အစီရင်ခံစာအကျဉ်းချုပ်မူရင်း

မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုဖြစ်စဉ်နှင့်အတူ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် ဦးဆောင်သော အစိုးရသစ်လက်ထက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းရှိ တိုင်းနှင့် ပြည်နယ်ဒေသအသီးသီး၏ လုပ်ငန်းကဏ္ဍ နယ်ပယ်အသီးသီးတွင် နိုင်ငံခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများ၏ လာရောက်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများသည် တိုးမြှင့်လာသည်ကို တွေ့ရှိရပါသည်။ အထူးသဖြင့်သဘာဝအရင်းအမြစ်အခြေပြုကဏ္ဍတွင် လာရောက်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသော နိုင်ငံခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများသည် သိသာထင်ရှားစွာများပြားလာသည်ကိုလည်း တွေ့ရှိနိုင်ပါသည်။ သို့သော်လည်း ထိုသို့သော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုစီမံကိန်းများဆိုင်ရာ သတင်းအချက်အလက်များနှင့်ပတ်သက်၍ ပွင့်လင်းမြင်သာမှု၊ တာဝန်ယူတာဝန်ခံမှုနှင့် သတင်းအချက်အလက်များ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် လက်ခံရရှိနိုင်ခွင့်များသည် ယနေ့ထိတိုင် ကန့်သတ်ထားခံရနေဆဲဖြစ်သည်။

ကယား(ကရင်နီ)ပြည်နယ်အတွင်း ၂၀၁၅ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် ပြည်နယ်အတွင်းသို့ လာရောက်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံရန် ချဉ်းကပ်လာသော နိုင်ငံခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုစီမံကိန်းများသည် ပိုမို၍များပြားလာသည်။ အချို့သော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုစီမံကိန်းများသည်အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် ဆက်လက်အကောင်အထည်ဖော်နိုင်ခြင်း မရှိတော့သော်လည်း အချို့သောစီမံကိန်းများသည် လုပ်ငန်းအကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်ခြင်းများကို စတင်လုပ်ဆောင်နေပြီးဖြစ်သည်။ ထိုအထဲမှ ကယား(ကရင်နီ)ပြည်အတွင်း လာရောက်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံရန် ချဉ်းကပ်လာသော နိုင်ငံခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုစီမံကိန်းတခုဖြစ်သည့် ‘Myanmar-Global South Industrial Park’ စီမံကိန်းနှင့်ပတ်သက်၍ ထိုစီမံကိန်း၏ နောက်ခံအကြောင်းအရာ၊ ချဉ်းကပ်သည့်ပုံစံနှင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပုံစံတို့အပြင် ဤစီမံကိန်းတွင် ပါဝင်ပတ်သက်သောသူများ၏ ပွင့်လင်းမြင်သာမှု၊ တာဝန်ယူတာဝန်ခံမှုတို့နှင့် စပ်လျဉ်း၍ လေ့လာသုံးသပ်တင်ပြသွားမည်ဖြစ်ပါသည်။

ဤစီမံကိန်းကြီးသည် တရုတ်နိုင်ငံအခြေစိုက် ပုဂ္ဂလိကစီးပွားရေးလုပ်ငန်းတခုဖြစ်သော Hunan Global South Industrial Company Limited မှ စီမံကိန်း၏ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုအများဆုံးကို ထည့်သွင်းရင်းနှီးမြှုပ်နှံ၍ နှစ်ရှည်အကောင်အထည်ဖော်သွားမည့် စီမံကိန်းတခုဖြစ်သည်။ ဤစီမံကိန်းသည် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပမာဏများသော စီမံကိန်းတခုဖြစ်သည့်အပြင် ကယား(ကရင်နီ)ပြည်တွင် သာမက မြန်မာနိုင်ငံတခုလုံးတွင်အကြီးမားဆုံးသော စီမံကိန်းအမျိုးအစားတွင် အပါအဝင်ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ဤစီမံကိန်း၏ အစိတ်အပိုင်းအချို့မှထွက်ရှိလာမည့် အဆင့်မြှင့်ထုတ်ကုန်များအားလုံးကို နိုင်ငံခြားသို့တင်ပို့သွားမည်ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း ဤစီမံကိန်းကြီးတခုလုံးနှင့်သက်ဆိုင်သော သတင်းအချက်အလက်၊ စီမံကိန်းအမျိုးအစား၊ နောက်ဆက်တွဲဆိုင်ရာ စိန်ခေါ်မှုများနှင့် စီမံကိန်းအကောင်အထည်ဖော်မည့်ဒေသရှိ ဒေသခံပြည်သူလူထုများ၏ အများစုသည် ဤစီမံကိန်းကြီးနှင့်ပတ်သက်သောအကြောင်းအရာများကို သိရှိနိုင်ရန်ပင်မဆိုထားနှင့်သိရှိနိုင်ခွင့်၏ အပြင်ဘက်တွင် ပစ်ပယ်ခြင်းခံနေရပါသည်။

နိုင်ငံ၏စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရန်နှင့် နိုင်ငံခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကဏ္ဍများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာရန်ဟူသော စီးပွားရေးအကျိုးအမြတ်တခုတည်းကိုသာ မျှော်ကိုး၍ မှားယွင်းသောဆုံးဖြတ်ချက်များကို ပြုလုပ်ခြင်းကြောင့် လူ့အခွင့်အရေးနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာအခွင့်အရေးများ၊ အခြားသော လူမှုယဉ်ကျေးမှု၊တန်ဖိုးထားမှုများကို ပြန်လည်မရရှိနိုင်တော့သည့် ကမ္ဘာတဝန်းရှိ နိုင်ငံများ၏ အတွေ့အကြုံများမှ သင်ခန်းစာများ ရယူရန် လိုအပ်ပါသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဟူသော မက်လုံးများ၏နောက်ကွယ်မှ ကြောက်စရာအလွန်ကောင်းသည့် တိတ်တဆိတ်ရေးဆွဲထားသော အစီအစဉ်များနှင့်ပူးပေါင်းကြံစည်မှုများ၏ ထောင်ချောက်တွင်းသို့ မကျရောက်အောင် သတိပြုရမည်ဖြစ်သည်။ သို့မဟုတ်ပါက နိုင်ငံသားများနှင့် နိုင်ငံတခုလုံး၏ အချုပ်အခြာအာဏာသည် ထိုမက်လုံးများဖြင့် ထာဝစဉ်ထိန်းချုပ်ခြင်းခံသွားရစေနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။

ဇေရှိုင်းဗိုလ်

The post ပူးပေါင်းကြံစည်မှုနောက်ကွယ်မှ လျှို့ဝှက်အစီအစဉ် သို့မဟုတ် ကယား(ကရင်နီ)ပြည်နယ်တွင် အကောင်အထည်ဖော်ရန်လျာထားသည့် Myanmar-Global South Industrial Park စက်မှုဥယျာဉ်စီမံကိန်း appeared first on ISP Myanmar China Desk.

ရေးသားသူ – Lee Jones and Shahar Hameriri

ထုတ်ဝေသည့်အဖွဲ့ – CHATHAM HOUSE

ထုတ်ဝေသည့်ခုနှစ် – ၂၀၂၀၊ သြဂုတ်

စာတမ်းအပြည့်အစုံရယူရန် – Debunking the Myth of ‘Debt-Trap Diplomacy: How Recipient Countries Shape China’s Belt and Road Initiative

Disclaimer:  အချက်အလက်များသည် August 2020 ၏  အစောပိုင်းကာလများကိုသာ ထင်ဟပ်မည်ဖြစ်ပါသည်။

၂ဝ၁၃ ခုနှစ်က စတင်လာခဲ့သော တရုတ်နိုင်ငံ၏ ရပ်ဝန်းလမ်းကြောင်း အစီအမံ (BRI) သည် ယခုအခါတွင် ခုနစ်နှစ်ခန့် ရှိလာပြီဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာ့နိုင်ငံပေါင်း ၆ဝ ကျော်တွင် အကောင်အထည်ဖော်နေသည့် ဧရာမစီမံကိန်းတခုဖြစ်ပါသည်။ အဆိုပါ ခုနစ်နှစ်ခန့် အတွင်းတွင် ကမ္ဘာ့အင်အားကြီးနိုင်ငံများက ပထဝီနိုင်ငံရေး၊ အင်အားနှင့် ပါဝါလွှမ်းမိုးမှု၊ အရင်းအမြစ်များအား ထိန်းချုပ်ထားနိုင်မှုတို့အပေါ် အခြေခံချဉ်းကပ်ကာ အဆိုပါစီမံကိန်းအား တရုတ်နိုင်ငံအား ကမ္ဘာ့အင်အားအကြီးဆုံး နိုင်ငံတခုအဖြစ် ဖော်ဆောင်ရေးဆိုသော ‘တရုတ်ပြည်အိပ်မက်’ ‘Chinese Dream’ အဖြစ် ရှုမြင်သည်များလည်း ရှိကြသည်။ အခြားတဖက်၌လည်း စီမံကိန်း၏ ကြီးမားလှသော အရွယ်အစားနှင့် တိကျသော အကောင်အထည် ဖော်ဆောင်မည့် မူဝါဒများ၊ မူဘောင်များ မရှိခြင်းနှင့် တတိယကမ္ဘာနိုင်ငံများတွင် ‘ကြွေးမြီထောင်ချောက်’ (Debt Trap Diplomacy) သဏ္ဌာန်မျိုး တွေ့မြင်လာရခြင်းတို့အပေါ် ဝေဖန်ချက် အများအပြား ရှိခဲ့ကြသည်။ အခြေခံ အဆောက်အအုံကဏ္ဍ ဖွံ့ဖြိုးရေးကို ဦးစားပေးသော ဤစီမံကိန်းသည် ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများတွင် အခြေခံအဆောက်အအုံ ဖွံ့ဖြိုးရေးဆိုင်ရာ စီမံကိန်းကြီးများကို တရုတ်နိုင်ငံမှ အတိုးမြင့် ချေးငွေများဖြင့် ကနဦးထောက်ပံ့ကာ အကျိုးအမြတ်ကို ခွဲဝေယူသော ‘Loan Financing Model’ အဖြစ် အဓိကထား အကောင်အထည်ဖော်နေခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် အဆိုပါစီမံကိန်းအား Host Country ဖြစ်သော တရုတ်နိုင်ငံဘက်သာမကဘဲ Recipient Country ဖြစ်သည့် ချေးငွေလက်ခံကာ စီမံကိန်း ဆောင်ရွက်ကြမည့် ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများ၏ အခန်းကဏ္ဍကိုလည်း ဆန်းစစ်နားလည်ရန် လိုအပ်သည်။ အဆိုပါအကြောင်းအရာနှင့် ပတ်သက်၍ ဆန်းစစ်လေ့လာထားသော သုတေသနအစီအရင်ခံစာတစောင်ကို မိတ်ဆက်ပေးလိုပါသည်။

CHATHAM HOUSE က ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်၊ ဩဂုတ်တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သော “Debunking the Myth of ‘Debt-Trap Diplomacy’: How Recipient Countries Shape China’s Belt and Road Initiative”(ကြွေးမြီထောင်ချောက်ယုံတမ်းကို ဆန်းစစ်ခြင်း- ရပ်ဝန်းလမ်းကြောင်းစီမံကိန်းကို အိမ်ရှင်နိုင်ငံများက ဘယ်လို လွှမ်းမိုးပုံဖော်သလဲ) ဟူသော အစီအရင်ခံစာဖြစ်ပါသည်။ ဤစာတမ်းက အဓိကထောက်ပြထားသည်မှာ ပထမအချက်အနေဖြင့် BRI စီမံကိန်းသည် ပထဝီနိုင်ငံရေးကို အခြေပြုကာ ဘေဂျင်းအစိုးရ၏ ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှုဖြင့် မဟာဗျူဟာ၊ လုပ်ငန်းစဉ်များဖြင့် စနစ်တကျ လည်ပတ်နေသော စီမံကိန်းမျိုးမဟုတ်ဘဲ တရုတ်နိုင်ငံရှိ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းကြီးများ၏ အကျိုးစီးပွားကို အဓိကဦးစားပေးစဉ်းစားသော စီမံကိန်းဖြစ်သည်။ ဒုတိယအချက်အနေဖြင့် တရုတ်နိုင်ငံ၏ ဖွံ့ဖြိုးမှုဆိုင်ရာ ငွေကြေးထောက်ပံ့မှုစနစ်သည် ကျယ်ပြန့်လွန်းကာ ပေါင်းစပ်ညှိနှိုင်းမှု အားနည်းမှုရှိနေသည်။ တတိယအနေဖြင့် အဆိုပါ ငွေကြေးထောက်ပံ့စနစ်သည် အိမ်ရှင်တရုတ်နိုင်ငံထက် လက်ခံနိုင်ငံများ (recipient country)ကသာ အဓိကအရေးပါနေသည်ဖြစ်ပြီး ၎င်းလက်ခံနိုင်ငံများ၏ အစိုးရများ၏ နိုင်ငံရေးနှင့် စီးပွားရေးအကျိုးစီးပွားများသည် သက်ဆိုင်ရာနိုင်ငံရှိ BRI စီမံကိန်းများအပေါ် အဓိက အဆုံးအဖြတ်ဖြစ်နေသည်။

ယခုအစီအရင်ခံစာသည် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံနှင့် မလေးရှားနိုင်ငံတို့ကို Case Study အနေဖြင့် လေ့လာထားပြီး စီးပွားရေးပိုင်းဆိုင်ရာ (Economic Drivers)နှင့် အုပ်ချုပ်မှုဆိုင်ရာ (Governance) အကြောင်းအရာများကို အဓိကဆွေးနွေးထားသည်။

စီးပွားရေးပိုင်းဆိုင်ရာ တွန်းအားများ

အခြေခံအားဖြင့်မူ တရုတ်နိုင်ငံသည် ချေးငွေကို အားပြုကာ အခြေခံအဆောက်အအုံ ဖွံ့ဖြိုးရေးကို ပြုလုပ်လာခဲ့ပြီး ပို့ကုန်ဦးစားပေးစက်မှုလုပ်ငန်းများကို တည်ထောင်ခဲ့ကြခြင်းဖြစ်သည်။ ပိုလျှံပို့ကုန်များဖြင့် ချေးငွေဆပ်ကာ ဖွံ့ဖြိုးလာခြင်းဖြစ်သည်။ အဆိုပါမော်ဒယ်သည်လည်း အခြေခံအဆောက်အအုံများ အားကောင်းလာသည်နှင့်အမျှ ပြည်တွင်းဝယ်လိုအားကျဆင်းပြီး နိုင်ငံပိုင် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများအနေဖြင့် ထိခိုက်မှုများရှိလာခဲ့သည်။  အဆိုပါအခက်အခဲကို ဖြေရှင်းနိုင်ရန် BRI စီမံကိန်းကို အကောင်အထည်ဖော်လာခြင်းဖြစ်သဖြင့် BRI စီမံကိန်းသည် တရုတ်ပြည်တွင်း စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုမိုဒယ်၏ တွန်းအားဟု ဆိုသည်။ အဆိုပါစီမံကိန်းကို အဓိက ဦးဆောင်နေသော‌ ဘေဂျင်းအစိုးရ၏ ရုံးဌာနမှာ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ စီးပွားကူးသန်းဝန်ကြီးဌာနတို့ မဟုတ်ကြဘဲ ‘အမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးရေးနှင့် ပြုပြင်ပြောင်းလဲ‌ရေး ကော်မရှင်’ (National Development and Reform Commission) ဖြစ်နေခြင်းကို ကြည့်လျှင် စီးပွားရေးအရ စဉ်းစားချက်ကို ပိုမိုသိသာစေသည်ဖြစ်သည်။

အုပ်ချုပ်မှုပိုင်း 

တရုတ်နိုင်ငံသည် စီးပွားရေးပရိယာယ် (Economic Statecraft)ကို အဓိက အသုံးပြုနေသည်ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ ပိုးလမ်းမစီမံကိန်းသည် ပုဂ္ဂလိကစီးပွားရေး လုပ်ငန်းများကို အဓိကအားပြုသည်ဟူ၍ လည်းကောင်း ဆိုသည်။ ထို့ကြောင့် မဟာဗျုဟာ၊ ရည်မှန်းချက်များအတွက် လျှောက်လှမ်းမည့် တိကျသော လုပ်ငန်းစဉ်များ မရှိသေးဘဲ တရုတ်နိုင်ငံ၏ ဖွံ့ဖြိုးရေးဆိုင်ရာ ငွေကြေးထောက်ပံ့မှုပုံစံ (Development Financing Regime) သည်လည်း လျော့ရဲကာ စီမံကိန်းသည် မဟာဗျူဟာအဆင့်မျိုး မဆောင်ဘဲ နှစ်နိုင်ငံချင်း ညှိနိုင်းကာ စနစ်မကျသော ပုံသဏ္ဍာန်မျိုးဖြင့် တရုတ်နိုင်ငံထက် လက်ခံနိုင်ငံများကသာ အဓိကဦးဆောင်နေသော (Recipient-Driven) သဏ္ဌာန်မျိုး ရှိ‌နေသည်ဟု ဆိုသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ BRI စီမံကိန်းတွင် ပါဝင်သော နိုင်ငံများ၏ စီးပွားရေး နိုင်ငံရေးအခြေအနေအရ လိုအပ်ချက်များ၊ ကြီးမားလှသော စီးပွားရေး အကျိုးအမြတ်များအား မက်မောမှုနှင့် ချို့ယွင်းနေသောအုပ်ချုပ်မှုစနစ်တို့သည် အဆိုပါစီမံကိန်းများကို မလိုလားအပ်သော အကျိုးဆက်များ ပေါ်ထွက်စေသည်ဟုဆိုသည်။ ၎င်းအချက်သည်ပင် ကြွေးမြီထောင်ချောက်ကို ဖြစ်ပေါ်လာစေခြင်းဟု ဆိုပါသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ New Eurasian Land Bridge ခေါ် တရုတ်-ဥရောပ ကုန်ရထားလမ်းသည် ယခုအခါတွင် တင်ဆောင်နိုင်သော ကုန်ပမာဏ၏ ၄၅ ရာခိုင်နှုန်းခန့်မှာ လစ်လပ်လျက်ရှိပြီး ကုန်သေတ္တာတလုံးလျှင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၀၀၀ မှ ၇၀၀၀ အထိ ဆုံးရှံးမှုရှိသည်ဟုဆိုသည်။ ချို့ယွင်းနေသော အုပ်ချုပ်မှုဟု ဆိုရာတွင် စီမံကိန်း တွက်ချက်မှုများ၌ လိုအပ်သည်ထက် များပြားမှုများ၊ အဂတိလိုက်စားမှုများ၊ အလွဲသုံးစားမှုများ စသည့် အကြောင်းအရာများသည်လည်း ပါဝင်မည်ဖြစ်မည်။

သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ

ကြွေးမြီထောင်ချောက်နှင့် ပတ်သက်၍ နာမည်ကျော် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၏ ဟမ်ဘမ်တိုတာဆိပ်ကမ်းအကြောင်းအား အသေးစိတ်ဆန်းစစ်လေ့လာထားသည်ကို တွေ့ရသည်။ အဓိကအချက်မှာ အဆိုပါဆိပ်ကမ်းစီမံကိန်းသည် တရုတ်နိုင်ငံဘက်မှ စတင်ခဲ့ခြင်းမဟုတ်ဘဲ သီရိလင်္ကာနိုင်ငံဘက်မှ ၎င်း၏ကြွေးမြီအကျပ်အတည်းကို ဖြေရှင်းရန်အတွက် အကြီးစား ရင်းနှီးမြုပ်နှံမှုများကို ဖိတ်ခေါ်ရာမှ တရုတ်နိုင်ငံပိုင်စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတခုဖြစ်သော CMPort က ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ဆိပ်ကမ်းကို အဓိကလုပ်ကိုင်နေသော CMPort သည် ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် သီရိလင်္ကာဆိပ်ကမ်းအာဏာပိုင်(SLPA)ထံမှ ဆိပ်ကမ်းရှယ်ယာ ၈၅ ရာခိုင်နှုန်းကို အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၉၇၃ ဒသမ ၇ သန်းဖြင့် ဝယ်ယူခဲ့ပြီးနောက် စက်မှုဇုန်တခု တည်ထောင်ရန်အတွက် တိုးချဲ့ဧက ၁၅ဝဝဝ ထပ်မံတောင်းခံခဲ့သည်ဟုဆိုသည်။ CMPort အနေဖြင့် မြေကို ကာလရှည်သိမ်းဆည်းထားခြင်းသက်သက် မဟုတ်ဘဲ ၎င်းလုပ်ကိုင်နေသော ပြင်သစ်၊ ဘရာဇီး၊ သြစတေးလျနှင့် ဂျီဘူတီနိုင်ငံများရှိ ဆိပ်ကမ်းများနှင့် ကွန်ရက်ပြုလုပ်ကာ စက်မှုဆိပ်ကမ်းမြို့တော်များအဖြစ် ပုံဖော်မည့် မဟာဗျူဟာမျိုး ရှိနေသည်ဟု သုံးသပ်ထားသည်။ စင်စစ်မှာမူ ၂၀၁၆ ခုနှစ်အတွက် သီရိလင်္ကာအစိုးရ၏ ပြည်ပအစိုးရများသို့ ပေးဆပ်ရမည့် ကြွေးမြီအရပ်ရပ်၏ ၃ ရာခိုင်နှုန်းသာ တရုတ်နိုင်ငံသို့ ပေးဆပ်ရန်ရှိပြီး ၁၂ ရာခိုင်နှုန်းသည် ဂျပန်နိုင်ငံသို့ ပေးဆပ်ရန်ရှိသည်ဟု ဆိုသည်။ ထို့ကြောင့် အဆိုပါဆိပ်ကမ်းဖြစ်ရပ်မှာ တရုတ်နိုင်ငံနှင့် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံတို့၏ အုပ်ချုပ်မှုဆိုင်ရာ၊ စီမံခန့်ခွဲမှုဆိုင်ရာ အလွဲအမှားများကြောင့် ဖြစ်သည်ဟု သုံးသပ်ထားသည်။

မလေးရှားနိုင်ငံ

မလေးရှားနိုင်ငံသည် ကြွေးမြီထောင်ချောက်၏ သားကောင်တခုအနေဖြင့် လည်းကောင်း၊ ပိုးလမ်းမစီမံကိန်းအား ပြန်လည်ဆန့်ကျင်ခဲ့သော နိုင်ငံတခုအနေဖြင့်လည်းကောင်း ပုံဖော်ခံရပြီး နှစ်မျိုးလုံးသည် မှန်ကန်မှုမရှိဟုဆိုသည်။ မလေးရှားစီးပွားရေးသည် ခရိုနီအရင်းရှင်စနစ်ကြီးစိုးသော သဘောမျိုးရှိပြီး အဆိုပါအချက်သည် စီမံကိန်းကြီးများတွင် အဂတိလိုက်စားမှုနှင့် ပတ်သက်၍ ထင်ရှားသလို မလေးရှားနိုင်ငံရေးတွင်ပါ သက်ရောက်သည်ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် BRI စီမံကိန်းကြီးများ တည်ရှိရာနေရာများသည်  နိုင်ငံရေးအရ အ‌ရေးပါသော မဲဆန္ဒနယ်မြေများဖြစ်သဖြင့်  မဲဆန္ဒနယ်မြေ အပြောင်းအလဲပြုခြင်း (Gerrymandering) နှင့် အခြားသော နိုင်ငံရေးအကျိုးစီးပွားများရှိကြသည်။ ၂ဝ၂ဝ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ‌UMNO ပါတီမှ ဒေါက်တာမဟာသီယာ၏ ဂိုဏ်းသည် Pakatan Harapan ညွန့်ပေါင်းအစိုးရမှ ခွဲထွက်ခဲ့ကာ UMNO ညွန့်ပေါင်းအစိုးရဖြစ်လာသဖြင့် မလေးရှားနိုင်ငံတွင် တရုတ်နိုင်ငံ၏ ပါဝင်ပတ်သက်မှုများသည် ယခင်အစိုးရထက် များစွာမြင့်တက်လာနိုင်မည်ဟု သုံးသပ်ထားသည်။

မူဝါဒအကြံပြုချက်များ

၁။ တရုတ်အစိုးရ၏ မူဝါဒချမှတ်သူများအနေနှင့် BRI စီမံကိန်း၏ အုပ်ချုပ်မှုပုံစံ (Project Governance)နှင့် နိုင်ငံတော်ပိုင် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းကြီးများ၏ ဥပဒေ၊ စည်းမျဉ်း၊ စည်းကမ်းများကို တိုးတက်ရန် လုပ်ဆောင်ဖို့လိုသည်။

၂။ လက်ခံနိုင်ငံများ၏ အစိုးရများ၊ မူဝါဒချမှတ်သူများသည်လည်း BRIစီမံကိန်းများအား သုံးသပ်ဆုံးဖြတ်ရန်၊ ညှိနှိုင်းနိုင်ရန်နှင့် ထိန်းညှိနိုင်ဖို့ရန်အတွက် ၎င်းတို့၏ စွမ်းရည်ကို မြှင့်တင်ရန်လိုအပ်သည်။

၃။ ထို့အပြင် ဤစီမံကိန်းအား ပထဝီနိုင်ငံရေးမဟာဗျူဟာအနေဖြင့် ရှုမြင်ကာ တုံ့ပြန်မှုများ မပြုလုပ်ရန်လိုသည်။ စီမံကိန်းတခုလုံးသည် ပြန့်ကျဲနေကာ ဗဟိုထိန်းချုပ်မှုဖြင့် လည်ပတ်နေခြင်းဖြစ်သဖြင့် ပထဝီနိုင်ငံရေးအမြင်ဖြင့် တုံ့ပြန်လျှင် ကုန်သွယ်ရေးစစ် ကဲ့သို့သော အားပြိုင်မှုများအကြား ရောက်ရှိနိုင်ပြီး ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများသို့ အနောက်နိုင်ငံများ၏ ပံ့ပိုးကူညီမှုများကို ရပ်တန့်သွားစေနိုင်မည်ဖြစ်သည်။

၄။ စီမံကိန်းများကို အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရာတွင် အရပ်ဘက် အဖွဲ့အစည်းများနှင့် အတိုက်အခံနိုင်ငံရေးအင်အားစုများ၏ အခန်းကဏ္ဍသည် အရေးပါသည်။ ပွင့်လင်းမြင်သာမှု အားကောင်းရန်နှင့်  ပါဝင်ဆောင်ရွက်မှု အားကောင်းသောပုံစံမျိုး (Participatory Approach) ဖော်ဆောင်ရန်အတွက် တွန်းအားပေးမှုများ လုပ်ဆောင်သင့်သည်။ သို့သော် အဆိုပါအင်အားစုအနေဖြင့်လည်း  စီမံကိန်းနှင့် သက်ဆိုင်သော ပဋိပက္ခများ၊ ပြဿနာများတွင် တရုတ်နိုင်ငံကိုသာ အပြစ်တင်၍ မရနိုင်ဘဲ လက်ခံနိုင်ငံများ၏ အစိုးရများကိုပါ စောကြောရန် လိုအပ်မည်ဖြစ်သည်။ အကြောင်းအရင်းမှာ BRI စီမံကိန်းသည် တရုတ်နိုင်ငံက မဟာဗျူဟာ၊ နည်းဗျူဟာများဖြင့် စနစ်တကျ လည်ပတ်နေခြင်းမဟုတ်ဘဲ လက်ခံနိုင်ငံတခုချင်းအပေါ် မူတည်ကာ ချေးငွေရရှိမှု၊ လုပ်ငန်းအောင်မြင်မှုတို့သည် ကွာခြားနေကြခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။

လင်းထက်အောင်

The post ကြွေးမြီထောင်ချောက်ယုံတမ်းကို ဆန်းစစ်ခြင်း- ရပ်ဝန်းလမ်းကြောင်းစီမံကိန်းကို အိမ်ရှင်နိုင်ငံများက ဘယ်လို လွှမ်းမိုးပုံဖော်သလဲ appeared first on ISP Myanmar China Desk.

ရေးသားသူ – Adrienne Joy

ထုတ်ဝေသည့်အဖွဲ့ – United States Institute of Peace

စာတမ်းအမျိုးအစား – Special report

ထုတ်ဝေသည့်ခုနှစ် – ၂၀၁၈၊ ဖေဖော်ဝါရီ

စာတမ်းအပြည့်စုံ – Understanding China’s Response to the Rakhine Crisis

စာတမ်းအပြည့်စုံ ရယူရန် – Understanding China’s Response to the Rakhine Crisis [Download]

စာတမ်းအကျဉ်းချုပ်

ရိုဟင်ဂျာ(မူရင်းအသုံး)လက်နက်ကိုင်များက ရဲကင်းများကို တိုက်ခိုက်ပြီးနောက် ၄င်းတို့ကို ဦးတည်သော နယ်မြေရှင်းလင်းမှုများကြောင့် ၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ သြဂုတ်လမှစတင်ကာ မြန်မာနိုင်ငံ ရခိုင်ပြည်နယ်တွင် လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာ ပြဿနာများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ရသည်။

ရိုဟင်ဂျာပေါင်း ခြောက်သိန်းကျော်သည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံသို့ ထွက်ပြေးခဲ့ကြရပြီး လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုများကို ဖော်ပြသော အစီရင်ခံစာများသည် နိုင်ငံတကာမှ၊ အထူးသဖြင့် အနာက်နိုင်ငံများနှင့် OIC နိုင်ငံများမှ ပြစ်တင်ရှုတ်ချမှုများကို ပေါ်ပေါက်စေခဲ့သည်။

သို့သော်  အကြမ်းဖက်မှုများကို တုံ့ပြန်တိုက်ခိုက်ခြင်းသာဖြစ်သည်ဟူသော မြန်မာအစိုးရ၏ သတ်မှတ်ချက်ကို တရုတ်နိုင်ငံက လက်ခံကာ အထက်ပါအရေးကိစ္စများတွင် မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရဘက်မှ ရပ်တည်ထောက်ခံခဲ့သည်။ နှစ်နိုင်ငံအကြား စစ်ရေးပူးပေါင်းမှုများကိုလည်း ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။

ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ ပဋိပက္ခများသည် စီးပွားရေးမဖွံ့ဖြိုးသောကြောင့်ဟုဆိုကာ တရုတ်နိုင်ငံသည် ယင်းဒေသတွင် ရေနံနှင့်သဘာဝဓာတ်ငွေ့ပိုက်လိုင်းနှင့် ရေနက်ဆိပ်ကမ်းများအပါအဝင် ကြီးမားသော အခြေခံအဆောက်အအုံရင်းနှီးမြုပ်နှံမှုများကို ပဋိပက္ခအဖြေရှာရေး လမ်းကြောင်းတစ်ခုအဖြစ် ပုံဖော်ခဲ့သည်။

ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိပဋိပက္ခများကို တရုတ်နိုင်ငံ၏ ချဉ်းကပ်ပုံသည် ၎င်း၏အကျိုးစီးပွားများကို အကောင်အထည်ဖော်ရန် လိုအပ်သော ပြဿနာတချို့ကို ပြေလည်စေရေး အထောက်အပံ့တစုံတရာဖြစ်နိုင်သော်လည်း လက်ရှိဖြစ်ပွားနေသော ပဋိပက္ခ၏ ရှုပ်ထွေးလှသည့် အရင်းခံအကြောင်းအရင်းများကို ဖြေရှင်းရန် များစွာသက်ရောက်လွှမ်းမိုးနိုင်မှု မရှိသည်ကို တွေ့ရသည်။

The post Understanding China’s Response to the Rakhine Crisis appeared first on ISP Myanmar China Desk.

ရေးသားသူ – Rangan Dutta

ထုတ်ဝေသည့်အဖွဲ့ – Institute for Strategic, Political, Security and Economic Consultancy (Germany)

စာတမ်းအမှတ် – No. 529

ထုတ်ဝေသည့်ခုနှစ် – ၂၀၁၈၊ ဇန်နဝါရီ

စာတမ်းအပြည့်အစုံရယူရန် – North-East and the China Myanmar Economic Corridor

စာတမ်းအကျဉ်းချုပ်

တရုတ်နိုင်ငံ၏ ရပ်ဝန်းနှင့် လမ်းကြောင်းစီမံကိန်းအဆိုပြုချက်(BRI)အပါအ၀င် တရုတ်-ပါကစ္စတန် စီးပွားရေးစင်္ကြံလမ်း အဆိုပြုချက်နှင့် နိုင်ငံများအကြား ဆက်သွယ်ထားသော စီးပွားရေးစင်္ကြံလမ်းစီမံကိန်းများသည်  အာရှ၏ ပထဝီနိုင်ငံရေးတွင် ရေပန်းစားသော စကားရပ်တစ်ခုဖြစ်လာသည်။

အဆိုပြုထားသော တရုတ်-မြန်မာစီးပွားရေး စင်္ကြံလမ်းသည် တရုတ်နိုင်ငံ၊ ယူနန်ပြည်နယ်၊ ကူမင်းမြို့တွင် စတင်မည်ဖြစ်ပြီး မန္တလေးမြို့နှင့် ဆက်သွယ်ကာ ထိုမှတဆင့် ရန်ကုန်မြို့နှင့်  အနောက်ဘက်ရှိပြီး တရုတ်နိုင်ငံမှ ရင်းနှီးမြုပ်နှံထားသော ကျောက်ဖြူအထူးစီးပွားရေးဇုန်တို့အထိ သွယ်တန်းသွားမည်ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ကျောက်ဖြူသည် မြန်မာနိုင်ငံသို့ဖြတ်ကာ တရုတ်နိုင်ငံ၊ ကူမင်းနှင့် ချိတ်ဆက်ထားသော ကီလိုမီတာတစ်ထောင်ကျော်(မိုင် ၆၀၀ ကျော်)ရှည်လျားသည့် ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ ပိုက်လိုင်း စတင်ရာနေရာလည်းဖြစ်သည်။

တရုတ်နိုင်ငံ၏ ဒေသတွင်းသက်ရောက်လွှမ်းမိုးလာမှု များပြားလာခြင်းအတွက် အိန္ဒိယနိုင်ငံက ပူပန်နေခြင်းများရှိနေသည်။ အထူးသဖြင့် ပါကစ္စတန်နှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံတို့ အငြင်းပွားနေသည့် ကရှ်မီးယားဒေသ ကိုဖြတ်သွားမည့် တရုတ်-ပါကစ္စတန် စီးပွားရေးစင်္ကြံလမ်းစီမံကိန်းကို စတင်ခဲ့ခြင်းများကြောင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်-တရုတ်-အိန္ဒိယ- မြန်မာ(BCIM) စီးပွားရေးစင်္ကြံလမ်းစီမံကိန်းများမှာ အကောင်အထည်မပေါ်နိုင်ဖြစ်နေရသည်။

ရိုဟင်ဂျာ(မူရင်းအသုံး)များ ရခိုင်ပြည်နယ်သို့ ပြန်လည် နေရာချထားနိုင်ရေးအတွက် မကြာသေးမီက ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နှင့် မြန်မာတို့အကြား ရရှိခဲ့သော သဘောတူညီချက်များက တရုတ်နိုင်ငံသည် မြန်မာနှင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် နိုင်ငံတို့အကြား လတ်တလော ဖြစ်ပွားနေသည့် ရိုဟင်ဂျာပြဿနာတို့ကို ကြားဝင်စေစပ်နိုင်သည့် အခြေအနေကောင်းများရှိနေသည်ကို ဖော်ပြနေသည်။

ကမ္ဘာ့ဘဏ်၏ အနောက်တောင်ဥရောပအတွေ့အကြုံအရ စင်္ကြံလမ်းတစ်ခုအောင်မြင်ရန်အတွက် ဒေသတွင်းစီးပွားရေး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု တိုးမြှင့်စေရန်နှင့် ဘုံဈေးကွက် တည်ဆောက်နိုင်ရန် အရေးကြီးသည်။

ထိုကဲ့သို့သော အသေးစိတ်မူဝါဒများကို တရုတ်-မြန်မာစီးပွားရေး စင်္ကြံလမ်းနှင့် တရုတ်-ပါကစ္စတန် စီးပွားရေး စင်္ကြံလမ်းတို့တွင် မတွေ့ရသေးပေ။ အသေးစိတ်မူဝါဒများကို မြန်မာ-ကုလားတန် ဘက်စုံ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးစီမံကိန်း စသည်တို့နှင့် လိုက်လျောညီထွေစေရန် ပြင်ဆင်ပြီး အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ အရှေ့မြောက်ဒေသများအား ရခိုင်ပြည်နယ်၊ စစ်တွေဆိပ်ကမ်းနှင့် ဘုံဈေးကွက်တခုဖြစ်စေရန် တည်ဆောက်နိုင်ပါက အရှေ့တောင်အာရှ ပထဝီစီးပွားရေးများတွင် အရေးကြီးသည့် အလှည့်အပြောင်းတစ်ခုဖြစ်လာနိုင်ပါသည်။

The post North-East and the China Myanmar Economic Corridor appeared first on ISP Myanmar China Desk.

ရေးသားသူ – Henrik Hallgren and Richard Ghiasy

ထုတ်ဝေသည့်အဖွဲ့ – SIPRI Insights on Peace and Security

ထုတ်ဝေသည့်ခုနှစ် – ၂၀၁၇၊ ဒီဇင်ဘာ

စာတမ်းအပြည့်အစုံ – Security and Economy on the Belt and Road: Three Country Case Study

စာတမ်းအကျဉ်းချုပ်

ရပ်ဝန်းနှင့် လမ်းကြောင်း(BRI)စီမံကိန်း အဆိုပြုချက်သည် တရုတ်နိုင်ငံအနေနှင့်  ၎င်း ကြုံတွေ့ရနေရသည့် ပြည်တွင်းနှင့် ပြည်ပ တွန်းအားများအား တုန့်ပြန်မှု တစ်ခုဖြစ်သည်။ ထိုစီမံကိန်းသည် စီမံကိန်းတွင်ပါဝင်သော နိုင်ငံများအကြား နီးကပ်စွာချိတ်ဆက်ရေးနှင့် တည်ငြိမ်မှုများကို ဖန်တီးပေးနိုင်မည့် အလားအလာများရှိသည်။

သို့သော် စိုးရိမ်ပူပန်မှုများကို ဖြေရှင်းရန်နှင့် အပြုသဘောမဆောင်သော တုန့်ပြန်မှုများကို လျော့ပါးစေရန်အတွက် များပြားသောဒေသခံများနှင့် နိုင်ငံတကာမှပါဝင်ပတ်နိုင်သည့် သူများအား ပိုမိုကျယ်ပြန့်စွာ ထည့်သွင်းစဉ်းစာရန် လိုအပ်သည်။

ဤစာတမ်းမှ ထောက်ပြထားသည်မှာ ရပ်ဝန်းနှင့် လမ်းကြောင်း(BRI)အဆိုပြုချက်အောက်တွင်ရှိသော စီမံကိန်းများသည် စီမံကိန်းဒေသများနှင့် နယ်စပ်ဖြတ်ကျော်လုံခြုံရေးတွင် သက်ရောက်မှုများရှိလာမည်ဖြစ်သည်။ ထိုစီမံကိန်းများသည် အိမ်ရှင်နိုင်ငံများရှိ ယန္တရားများ၊ အဖွဲ့အစည်းများ၏ အားနည်းချက်များကို ပိုမိုသိသာလာစေသလို ဘယ်လာရု၊ မြန်မာနှင့် ဥဇဘက်ကစ္စတန် နိုင်ငံများ၏ ဥပမာများတွင် တွေ့ရှိနိုင်သည်။

ရပ်၀န်းနှင့် လမ်းကြောင်း(BRI)အဆိုပြုချက် အောင်မြင်ရေးအတွက်  လိုအပ်ချက်များနှင့်အတူ တရုတ်နိုင်ငံသည် လုံခြုံရေးရာပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများတွင် ပိုမိုတက်ကြွစွာပါဝင်လာသည်။ တရုတ်နိုင်ငံ၏ဆောင်ရွက်မှုများသည် ပြည်တွင်းရေးဝင်ရောက်မစွက်ဖက်ခြင်းဟူသည့် ၄င်း၏ မူဝါဒများ တစတစပြောင်းလဲလာမှုများကို ထင်ဟပ်လျက်ရှိသည်။ သို့သော် မျက်မှောက်အချိန်အထိ လေ့လာချက်များအရ တရုတ်နိုင်ငံ၏ ရပ်၀န်းနှင့် လမ်းကြောင်း(BRI)စီမံကိန်းများနှင့် စပ်လျဉ်းသည့် လုံခြုံရေးရာကိစ္စရပ်များကို ကိုင်တွယ်ပုံသည် တသတ်မတ်ထဲမရှိသေးသည်ကို တွေ့ရသည်။

ယခု စာတမ်းတွင် တရုတ်နိုင်ငံ၏ ပိုးလမ်းမစီမံကိန်းတွင်ပါဝင်သော နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေးနှင့် လုံခြုံရေး အနောက်ခံ မတူညီသည့် ဘယ်လာရု၊ မြန်မာနှင့် ဥဇဘက်ကစ္စတန် နိုင်ငံတို့တွင် မည်သို့သော စီးပွားရေးနှင့် လုံခြုံရေးရှုထောင့်များကို အသုံးပြုသည်ကို ရေးသားထားပါသည်။

The post Security and Economy on the Belt and Road: Three Country Case Study appeared first on ISP Myanmar China Desk.